De basis eis aan gevelbekleding is brandklasse D, bij bepaalde situaties zoals openbare gebouwen, gebouwen boven 13 meter en vluchtroutes is brandklasse B een eis. Het Bouwbesluit maakt onderscheid tussen nieuwbouw en bestaande bouw. Dit onderscheid is belangrijk omdat de brandvoortplanting voor nieuwbouw en bestaande bouw volgens verschillende normen worden vastgesteld: voor nieuwbouw NEN-EN 13501-1 voor bestaande bouw NEN 6065.
Nieuwbouw versus bestaande bouw: normen en klassen
Bij nieuwbouw zijn er zeven brandklassen: A1, A2, B, C, D, E en F. Brandklasse A1 wordt gebruikt voor onbrandbare constructies, steenachtige materialen vallen in deze klasse. Brandklasse A2 is een klein beetje brandbaar, hierin vallen gipskartonplaten. Brandklasse B, C en D zijn klassen die over het algemeen bij gebouwen worden vereist, brandklasse B is hierbij slecht brandbaar, brandklasse D is brandbaar. Brandklasse B is bijvoorbeeld de klasse die vereist wordt in specifieke vluchtroutes die een hoge beschermingsgraad nodig hebben, en ook wordt vereist bij veel gevels.
Bij bestaande bouw zijn er vijf brandklassen: 1, 2, 3, 4 en 5. Het Bouwbesluit geeft (bij bestaande bouw) aan dat in plaats van brandklasse 2 brandklasse B en voor brandklasse 3 brandklasse C mag worden toegepast en in plaats van brandklasse 4 brandklasse D. Alhoewel dit impliceert dat er een relatie is, zijn de brandklassen volgens NEN-EN 13501-1 en NEN 6065 niet volledig met elkaar vergelijkbaar omdat de testmethoden van elkaar verschillen.
In de classificatie is ook de rookontwikkeling (S) en druppelvorming (D) bij een brandend materiaal opgenomen. Rookontwikkeling is namelijk zeer schadelijk, ook al is er bijna geen vlamvorming. Wist je dat Veteka een 100% biologisch impregneermiddel is die geen verfsysteem nodig heeft na behandeling? Na droging is het hout klaar om brandveilig te worden toegepast.
Basiseisen per hoogte en vluchtroutes
Voor gebouwen van maximaal twee bouwlagen (voor personen bestemde vloer minder dan 5 meter boven meetniveau) en voor grondgeboden woningen is een basiseis van brandklasse D van toepassing. Uitzondering hierop is een gevel die grenst aan een (extra) beschermde vluchtroute. Bij gebouwen van meer dan twee bouwlagen (voor personen bestemde vloer hoger dan 5 meter boven meetniveau) moet de onderste 2,5 meter van de gevel voor nieuwbouw aan brandklasse B voldoen. Deze eis is zwaarder dan de basiseis brandklasse D. Gevels die boven de 13 meter liggen moeten voor nieuwbouw ook voldoen aan brandklasse B.
Voor beschermde en extra beschermde vluchtroutes gelden ook strengere eisen aan brand- en rookklassen, omdat deze vluchtroutes zijn afgeschieden van de brandruimte en voor langere duur beschikbaar moeten zijn voor de ontvluchting van brand. Brandklasse B is van toepassing op alle gebouwen waar het gaat om een ‘extra beschermde vluchtroute’ van een celfunctie. Bij een ‘beschermde vluchtroute’ is brandklasse B soms van toepassing, afhankelijk van de gebruikersfunctie.
Welke oplossingen bestaan er voor gevelbrandveiligheid?
Er bestaan verschillende opties voor het brandveilig maken van gevels. Naast onbehandelde houtopties voor Brandklasse B (Forestlines®) zijn er ook diverse behandelingen. Forestlines® is het resultaat van een lange wetenschappelijke studie; door trial-and-error is gezocht naar de beste brandklasse voor onbehandeld hout, en deze is gevonden. Hierdoor is er geen noodzaak voor een brandvertragende behandeling. Forestlines® heeft hierdoor geen verdere onderhoud nodig in de gehele levensduur van het hout.
De brandklasse geeft aan in welke mate een materiaal bijdraagt aan het ontstaan van brand en de uitbreiding ervan. De brandklasse van een gevel moet worden bepaald op basis van de classificatie norm NEN-EN 13501-1. Er zijn verschillende testmethoden om de brandklasse te bepalen. Bij nieuwbouw zijn er zeven brandklassen: A1, A2, B, C, D, E en F. Hierbij is A1 volledig onbrandbaar en de hoogst haalbare brandklasse, terwijl E en F extreem brandbaar zijn en in Nederland niet toegepast mogen worden.
Bij bestaande bouw zijn er vier brandvoortplantingsklassen: 1, 2, 3 en 4. Het Bbl geeft aan dat in plaats van brandvoortplantingsklasse 2 brandklasse B en voor brandvoortplantingklasse 3 brandklasse C mag worden toegepast en in plaats van brandvoortplantingklasse 4 brandklasse D. Toch zijn de klassen niet volledig te vergelijken en zijn er andere normen aan verbonden. In de classificatie is ook rookontwikkeling (S) en druppelvorming (D) opgenomen; rookontwikkeling is zeer schadelijk, ook al is er bijna geen vlamvorming.
Impregneren, thermische modificatie en end-use testen
Veteka gebruikt een 100% biologische brandvertrager die zonder afwerking aan de gevel kan worden toegepast. De brandklasse van hout kan worden verbeterd met de spray-, kwast- of dompelmethode of in een autoclaaf. Impregneren met de vacuüm- of ketel/druk-methode (autoclaaf) is de enige manier om de brandklasse te verhogen naar Euroklasse B volgens NEN EN 13501-1. Brandvertragend geïmpregneerd hout kan worden afgewerkt met een verfsysteem, maar dit moet een speciaal ontwikkeld en getest verfsysteem zijn waarbij Euroklasse B behouden blijft. Als men hout afwerkt met een gewone verf kan de brandklasse B teruggaan naar C of een mindere klasse.
Bij CirQ Wood passen we thermische modificatie toe op circulaire partijen. Thermische modificatie (platonisering) verwarmt hout onder gecontroleerde omstandigheden tot 160-230°C. Dit verandert de celstructuur permanent; tijdens platonisering verdampen suikers en harsen die normaal als brandstof dienen. De lignine krijgt een andere structuur die minder snel ontbrandt. Tests tonen aan dat geplatoniseerd Douglas van brandklasse D naar C kan stijgen, afhankelijk van de behandelingstemperatuur. Hogere temperaturen verbeteren de brandklasse verder, maar maken het hout ook brosser. Wil je brandklasse D halen zonder chemische behandeling? Kies geplatoniseerd Douglas of grenen vanaf 180°C modificatie. Voor brandklasse C kan de modificatietemperatuur naar 210°C.
Soms haal je de gewenste brandklasse niet met materiaalkeuze en thermische modificatie alleen. Dan zijn aanvullende behandelingen nodig. Hout wordt in een autoclaaf behandeld met brandvertragende zouten die diep in de celstructuur doordringen; dit levert meestal brandklasse B op, met een levensduur van 20-30 jaar onder beschermde omstandigheden. Voordeel: betrouwbaar en breed beschikbaar. Coatings die bij verhitting opschuimen en een isolerende laag vormen zijn geschikt wanneer het hout visueel zichtbaar moet blijven. Een alternatief zijn polymeren die het hout doordringen en een matrix vormen die verbrandingsprocessen vertraagt; dit levert vaak brandklasse B-s1,d0 op en heeft een langere levensduur dan coatings.
Een circulaire balie- en wandbekleding zorgcentrum koos onlangs voor geplatoniseerd circulair Douglas, in plaats van nieuw geïmpregneerd grenen. De CO2-reductie bedraagt 420 kg per m³ hout, ten opzichte van nieuw geïmpregneerd grenen over de volledige levenscyclus. De brandklasse: D-s2,d0 zonder chemische behandeling. Brandklasse bepalen is geen gokwerk; check het Bouwbesluit en lokale eisen. Meet de bouwhoogte vanaf maaiveld tot bovenkant vloer hoogste bouwlaag; bij hellend terrein geldt het hoogste punt als referentie. Gemeenten kunnen strengere eisen stellen dan het Bouwbesluit; de vuistregel blijft dat de brandklasse-eisen vroeg in het ontwerpproces moeten landen.
Open vs gesloten gevelsystemen en end-use test
Gevelbekleding kan open of gesloten zijn. Gevels met een gesloten profiel hoeven niet getest te worden en krijgen automatisch brandklasse D toegewezen; de achterliggende constructie is door de geslotenheid minder van invloed op de brandklasse. Houten gevels met een open voeg moeten altijd een brandtest ondergaan om de brandklasse te bepalen. De vereiste brandklasse beperkt zich niet tot de gevelbekleding, maar geldt voor het complete systeem, inclusief regels, folie, isolatie, etc. De gevelbekleding van Veteka is getest in een open én gesloten uitvoering en geclassificeerd conform EN 13501-1 met een notified body, gebruikmakend van SBI-test EN 13823 en ISO 11925-2 voor ontvlambaarheid. Wist je dat het brandvertragend hout van Veteka ook voldoet aan de eisen van duurzaamheid op lange termijn? Het kan zonder problemen onbehandeld op de gevel worden toegepast.
De brandklasse van hout kan worden bepaald via end-use testen door Efectis. Laat de gevelleverancier een end-use test uitvoeren op het complete systeem (gevelbekleding, onderconstructie, isolatie en luchtspouw). Brandklasse B kost meer in aanschaf, maar brandklasse D met chemische behandeling vraagt onderhoud. Rekenvoorbeeld: thermisch gemodificeerd circulair Douglas kost circa €85/m² voor brandklasse D zonder verdere behandeling; nieuw geïmpregneerd grenen kost circa €65/m² maar vereist elke 12 jaar een herbezinking van ongeveer €20/m². Over 40 jaar kan dit leiden tot extra kosten die het verschil met geplatoniseerd circulair hout reduceren. Daarnaast is de kostenbalans afhankelijk van de specifieke projectomstandigheden en gewenste brandklasse.
Praktische richtlijnen en aanbevelingen
Accepteer geen vage claims; vraag om een NEN-EN 13501-1 testrapport van een geaccrediteerd laboratorium. Let op: CWFT (Classification Without Further Testing) geldt alleen binnen strikte parameters. Brandklasse bepaalt profielkeuzes, detaillering en gevelvlakken. Praktijktip: betrek een brandveiligheidsadviseur bij schetsontwerp. Circulair hardhout, thermisch gemodificeerd, haalt standaard hogere brandklassen dan nieuw zachthout. Circulair hardhout vertraagt brand van nature door dichtheid en celstructuur die decennia gebruik hebben gevormd. De keuze is niet tussen brandveiligheid of duurzaamheid. Bij CirQ Wood hebben we volumes om grootschalige projecten te leveren en circulaire gevelbekleding voor woontorens en zorgcampussen.
Niet elk profiel reageert hetzelfde op vuur, en niet elke houtsoort is met elk profiel te combineren. De vorm, dikte en aansluiting tussen de delen bepalen mede hoe een gevel zich gedraagt bij hitte. Onderstaande profielen van GevenHout zijn, na behandeling met Burnblock®, beoordeeld als geschikt voor brandklasse B volgens NEN-EN 13501-1. Burnblock® is een natuurvriendelijke, niet-giftige brandvertrager op basis van natuurlijke grondstoffen. Plan een gratis adviesgesprek voor jouw project.
Overwegingen bij de keuze van gevelsysteem
De brandklasse is afhankelijk van het totale systeem: bekleding, achterconstructie, isolatie en eventuele luchtspouw. End-use testen leveren inzicht in de werkelijke prestaties wanneer de gevel in toepassing wordt gebracht. De brandveiligheid van een gevel wordt niet uitsluitend bepaald door de houtsoort en het profiel; de gehele gevelopbouw en verwerking spelen mee. Circulair hout en thermische modificatie bieden doorgaans betere brandklassen dan onbehandeld hout, waardoor duurzaamheid en veiligheid hand in hand gaan.
Cladix Aluminium Gevelbekleding – Luxe Zwart Gevelsysteem | Montage & Uitleg
Voor een praktisch rekenvoorbeeld: de keuze tussen brandklasse B en D heeft invloed op kosten en onderhoud. Rekenvoorbeeld in de tekst toont de mogelijke meerkosten en de besparingen op lange termijn door lagere onderhoudsbehoefte. De praktijk leert dat vroegtijdige betrokkenheid van brandveiligheidsadviseur en fabrikant de meest effectieve route is naar een veilig en kostenbewust gevelontwerp.
tags: #houten #gevelbekleding #brandklasse #b