Een fundering is een belangrijk constructiedeel van een gebouw. In Nederland kun je grofweg twee soorten funderingen onderscheiden: een fundering op palen en een fundering op staal (zand). Onder een staalfundering vallen onder andere een strookfundering, plaatfundering en een vorstrandfundering. Wat houden deze soorten funderingen in en wanneer pas je ze toe?
Wat is een paalfundering?
Een paalfundering is een type fundering die bestaat uit meerdere palen die als fundering dienen voor een constructie. Deze palen worden in de grond geheid, geboord of geschroefd. Een paalfundering draagt het gewicht van een constructie over naar sterke grondlagen dieper in de aarde. Deze vorm van fundering wordt toegepast als de grond dicht bij het oppervlak te zwak is om de constructie te dragen. Ligt de zandlaag dieper dan 3 meter? Dan wordt eigenlijk altijd een fundering op palen toegepast.
Wat is een fundering op staal?
Een fundering op staal is een type fundering dat direct op een zandlaag rust, zonder dat er palen of een betonnen plaat nodig zijn. Deze zandlaag is dan zo hard en stabiel, dat er niet geheid hoeft te worden. De staalfundering op deze laag staat minimaal 80 cm onder het maaiveld, zodat de fundering onder de vorstgrens ligt. We bieden de volgende soorten funderingen op staal: strokenfundering, plaatfundering en vorstrandfundering.
Strokenfundering
Een strokenfundering is misschien wel de bekendste manier van funderen op staal. In feite bestaat deze fundering uit stroken of platen gewapend beton, waarop de muren van een gebouw komen. Deze stroken volgen daarom ook meestal de omtrek van het gebouw. Op die manier wordt het gewicht van het gebouw gelijkmatig verdeeld over de onderliggende bodem. Deze soort fundering wordt vaak toegepast bij gebouwen met dragende muren, zoals de aanbouw van een woning, kleine bedrijfsgebouwen en grotere tuinhuizen.
Plaatfundering
Een plaatfundering, ook wel ‘zwevende fundering’ of ‘vloerplaatfundering’ genoemd, is een van de makkelijkste soorten fundering. Dit type fundering bestaat uit een grote betonnen plaat die de volledige oppervlakte van het gebouw beslaat. De plaat rust direct op de ondergrond, zonder tussenkomst van palen of stroken. Deze soort fundering wordt vaak gebruikt bij lichte projecten, zoals een schuur of een tuinhuisje. Plaatfunderingen zijn vooral geschikt voor bodems met lage tot middelmatige draagkracht, zoals klei- en leemgronden, omdat het helpt om de belasting over een groot oppervlak te spreiden, waardoor het risico op verzakkingen vermindert. In situaties waar grondwaterproblemen of bodembewegingen aanwezig zijn, biedt een plaatfundering ook stabiliteit en bescherming tegen mogelijke schade.
Vorstrandfundering
Een fundering met vorstrand is eigenlijk een funderingsplaat met een vorstrand. De vorstrand is niets meer dan een funderingsrib die aan de vloer wordt vastgestort. Deze vorstrand speelt een belangrijke rol in het voorkomen van bevriezing van de grond onder de fundering. Deze soort fundering op staal wordt toegepast in gebieden waar de bodem gevoelig is voor bevriezing. Als vochtige grond onder een gebouw met fundering op staal bevriest, kan het namelijk gaan schuiven.
Wanneer kies je welke fundering?
Waar is de keus voor een soort fundering van afhankelijk? Elk bouwproject heeft zijn eigen specifieke uitdagingen en vereisten. Het kiezen van de juiste fundering heeft alles te maken met de ondergrond waarop men gaat funderen. Om te weten welke grondlagen er zijn en hoe de bodem is opgebouwd, is er een inventarisatie van de grondgegevens nodig. Vragen? Heb je nog vragen of advies nodig over deze soorten funderingen?
Inventarisatie van de grondgegevens
We beginnen bij het begin. Je moet natuurlijk wel weten op basis waarvan de fundering gekozen wordt. Om te zien welke grondlagen er zijn, is een inventarisatie van de grondgegevens nodig. Hierbij gaat men opzoek naar de gegevens van de bodem door middel van bronnenonderzoek en terreinverkenning. Een indruk van de informatie die men zoekt: bodemkaarten voor de staat van de bodem, geologische kaarten voor diepere lagen, en de grondwaterstand op de aangewezen plek. Alle informatie moet worden gecontroleerd en milieuaspecten worden meegenomen. Een schone grond - verklaring kan noodzakelijk zijn als er verontreinigingen in de bodem aanwezig zijn.
Eigenschappen van zand en klei
De verschillen tussen klei en zand bepalen de funderingskeuze. Zand vervormt niet bij contact met water en biedt stevige draagkracht, maar zandlagen liggen vaak diep. Klei houdt water vast en kan bij natte omstandigheden minder draagkracht hebben, wat kan leiden tot verzakkingen. Daarom ligt de zandlaag dieper dan circa 3 meter vaak ten grondslag aan de keuze voor een paalfundering, terwijl op sterk draagkrachtige zand- of kleigrond vaak een fundering op staal volstaat.
Verschillende paalfunderingen
Als de zandlaag diep ligt, zijn paalfunderingen geschikt. Palen kunnen van hout, beton of staal zijn. Houten palen zijn snel leverbaar en goedkoop maar gevoelig voor aantasting en rotten bij wisselende waterstanden. Geheide prefab betonnen palen zijn veelgebruikt en kunnen grote lasten dragen, maar hebben beperkingen in lengte en transport. In grond gevormde palen worden ter plaatse gestort en bieden flexibiliteit bij variërende grondlagen. Geschroefde palen veroorzaken weinig grondverdringing en kunnen snel geplaatst worden, wat ze ideaal maakt voor milieubewuste of stedelijke toepassingen. Schuine of avegaarpalen vormen een specifieke soort geschroefde palen met kenmerken die per situatie verschillen.
Andere funderingstypen op staal
Naast strokenfunderingen, plaatfunderingen en vorstrandfunderingen bestaan ook poerfunderingen, waarbij onder specifieke steunpunten geïsoleerde poeren het gewicht dragen. Poeren bieden draagpunten voor kolommen en zijn vaak geschikt wanneer de bodem een redelijk draagvermogen heeft en een eenvoudige, kosteneffectieve oplossing gewenst is. Een balkenfundering combineert vaak betonnen balken met palen voor extra stabiliteit en wordt regelmatig toegepast voor extra zekerheid bij grotere constructies.
Hoe kies je de juiste fundering?
De keuze voor een fundering hangt af van de ondergrond, de belasting, de aanwezigheid van water en de economische haalbaarheid. In het westen en noorden van Nederland worden vaker palen toegepast vanwege diepere draaglagen, terwijl in het oosten vaker op staal wordt gefundeerd. Een constructieberekening helpt om de juiste fundering te bepalen en de afmetingen te controleren. Een accurate inventarisatie van de grondgegevens en adviezen van geotechnische experts vormen de basis van een betrouwbare keuze.
Signalen van funderingsproblemen
Houten palen kunnen rotten bij dalend grondwater, wat leidt tot verzakkingen en scheuren. Ook bij oudere woningen kan sprake zijn van verzakkingen door een verkeerde fundering. Scheuren in muren, hoogteverschillen in de vloer en zichtbare verzakkingen kunnen signalen zijn. Monitoren en tijdig handelen is essentieel. Een funderingsinspectie kan helderheid geven over de juiste vervolgstappen en kosten voorkomen.
Toepassingsvoorbeelden en toepassingen
Bij woningen en kleine bedrijfsgebouwen wordt vaak gekozen voor strokenfunderingen of plaatfunderingen op stabiele ondergronden. Bij veen- of kleigronden en zwakke drager wordt vaak gekozen voor paalfunderingen. Voor lichte gebouwen op kleigrond of veengrond biedt een plaatfundering uitkomst, terwijl bij diepe zandlaag een paalfundering de voorkeur heeft. Kelders onder gebouwen vereisen vaak speciale aandacht voor waterdichtheid en drainage, wat ook invloed heeft op de funderingskeuze.
In vastgoed- en bouwwerkzaamheden kan een funderingsberekening door een constructiebureau aanvullende zekerheid geven. ConstructieShop.nl biedt constructieberekeningen voor verbouwingen en belooft levering binnen korte tijd om bouwvergunningen te vergemakkelijken. Een juiste fundering is de stille basis van stabiliteit en duurzaamheid van een gebouw, en de keuze ervan bepaalt langetermijnkwaliteit en kosten.
Fundering Aanleggen - Hoe leg je een fundering? | RentSetGo
Kun je niet zeker zijn welke fundering jouw woning heeft? Controleer bouwtekeningen of archieftekeningen bij de gemeente, of laat een deskundige funderingsinspectie uitvoeren. Het is beter nu de fundering te kennen dan later geconfronteerd te worden met onverwachte verzakkingen en hoge herstelkosten.
Samenvatting van belangrijkste typen fundering
- Plaatfundering - grote betonnen plaat onder het gehele gebouw, geschikt bij lage draagkracht ondergrond.
- Strokenfundering - lange stroken onder dragende muren, gewicht gelijkmatig verdeeld over de bodem.
- Vorstrandfundering - funderingsplaat met vorstrand tegen bevriezing, vooral bij bevriezingsgevoelige bodem.
- Paalfundering - palen in de grond naar draagkrachtige lagen, mogelijk van hout, prefab beton, in de grond gevormde beton, of schroefpalen.
- Poerfundering - geïsoleerde betonnen blokken onder steunpunten, geschikt voor puntbelastingen.