Ontdek Hoe Je Asbest in Huizen van 1978 Herkent en Veilig Verwijdert!

Sinds wanneer is asbest verboden in Nederland? In 1994 werd een algemeen verbod op het verkopen en gebruiken van asbest ingevoerd. Dit was het gevolg van een steeds strengere regelgeving rondom asbest, waarbij meer en meer toepassingen en soorten werden verboden. Asbest werd op grote schaal gebruikt tussen 1945 en 1994. Heb je een huis gebouwd in deze tijd? Dan heb je de grootste kans om asbest tegen te komen. Het is afhankelijk van het bouwjaar waar je mogelijk asbest terug kunt vinden. Is je woning na 1994 gebouwd? Dan zul je hoogstwaarschijnlijk geen asbest in je huis hebben. In woningen die voor dit bouwjaar zijn gebouwd, is er wel een risico.

Wat is asbest? Wat asbest is, is eigenlijk een stof bestaande uit scherpe en breekbare vezels. Deze lange, dunne, met het blote oog niet zichtbare vezels kunnen makkelijk ingeademd worden. Als de vezels klein genoeg zijn en jouw longen bereiken, zetten ze zich daar vast. In de longen kunnen de asbestvezels ernstige ziektes veroorzaken. Een asbestvrij Nederland is een praktisch onmogelijk doel. Asbest zit namelijk overal en is lastig te herkennen.

Regelgeving en deadlines

De Nederlandse regering had eerst een deadline van 2024 opgesteld om alle daken in Nederlandse woningen te waar asbest is aangetroffen verwijderen. Deze wet is echter weggestemd, waardoor er nu geen deadline meer is. Een asbestdak mag nooit ontmost worden. Ontmos je een golfplaten of asbestleien dak dan komen er voor het blote oog niet zichtbare asbestvezels vrij. Hier kunnen ze ziektes veroorzaken bij mensen die ze inademen. Wil je een mosvrij dak? Laat dan jouw asbestdak vervangen.

Sinds januari 1994 mag asbest niet meer verhandeld of toegepast worden in Nederland. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden. Maar er is nog veel asbest aanwezig in gebouwen, installaties en schepen. Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat een apart hoofdstuk over asbest.

Grenswaarde en risicoklassen

Er geldt een strenge grenswaarde: in de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht bevinden. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Is het gehalte hoger, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A. Er gelden dan aanvullende regels.

Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven

Bij werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels, bijvoorbeeld onderhoud, reparatie of sloop van een gebouw of installatie, is de werkgever verplicht een aantal zaken te regelen voor de werknemers. Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden. Deze is verplicht bij gebouwen en objecten die vóór 1994 gebouwd zijn. Bij schepen is het ook verplicht als ze ná 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren. Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar.

Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, dan mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem. Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker.

Wat is asbest en welke soorten zijn er?

Asbest is een verzamelnaam voor zes soorten minerale vezels uit silicaatgesteenten. Meer dan 90% van de gewonnen en toegepaste soort is chrysotiel (wit asbest), op ruime afstand gevolgd door crocidiliet (blauwe asbest) en amosiet (bruine asbest). Asbest is sterk, slijtvast, isolerend en hittebestendig en kan tegen zuren en logen. Bovendien was het een goedkoop materiaal. Vanwege deze eigenschappen zijn ze veelal in combinatie met een bindmiddel verwerkt in een brede variatie aan producten.

Belangrijke historische mijlpalen

De verwerking van asbestvezels in cement tot asbestcement was enorm belangrijk voor de bouw. De Oostenrijkse industriële Ludwig Hatchek ontwikkelde in 1900 een techniek waarbij een mengsel van asbestpulp en Portlandcement werd geperst in platen en op de markt gebracht als Eternit. De eerste Nederlandse asbestcementfabriek werd in 1912 opgericht in Amsterdam onder de naam Martinit. Vanaf 1932 werd Martinit overgenomen door Eternit, maar de handelsnaam bleef bestaan. In Harderwijk begon in 1935 de asbestcementfabriek Asbestona. De grootste productie vond plaats in de Eternitfabriek in Goor, opgericht in 1936. De belangrijkste toepassingen waren golfplaten, vlakke platen, buizen en vormstukken. In de woningbouw komen asbestproducten vooral voor in seriematig gebouwde flats en complexe gebouwen. In agrarische schuren en stallen kwamen vaak asbestcementdaken te liggen via 1965-1993.

Omwille van de gezondheidsrisico’s nam het gebruik af vanaf eind jaren zeventig. In 1978 werd het Asbestbesluit ingevoerd met beperkte toegestane gehalten en iets zoals spuitasbest werd verboden. In 1982-1983 werd het verbod verder uitgebreid en in 1993 volgde bijna een volledig verbod op productie, verkoop en toepassing. Asbestona werd in 1981 onderdeel van Eternit en stopte in 1983; de fabriek in Goor stopte in 1993 met de productie van asbestcementwaren.

Herkenning en plaatsen waar asbest zit

Je kunt asbest in verschillende materialen herkennen, maar een laboratoriumonderzoek is meestal nodig om zekerheid te geven. Een materiaal kan vezelig zijn of een kartonachtige structuur hebben bij wit asbest; bruin asbest kan een softboardachtig uiterlijk hebben. Beschadigd of verweerd asbest kan veranderen van hechtgebonden naar niet-hechtgebonden, wat de hoeveelheid vrijgekomen vezels beïnvloedt. Let op: geen enkel dak is volledig veilig zonder inspectie.

Voorkomende plaatsen in en om het huis: plafondplaten, zachtboard, achter cv-ketels, schouw, nepmarmerijen, afvoerbuizen in cement, vloerzeil en kit van kozijnen.
Buiten: daken, dakgoten, regenpijpen, kozijnen en plaatmateriaal.
Code op golfplaten: vaak staat er een code op de plaat die kan aangeven of de plaat asbest bevat of niet; KOMO of ETERNIT zeggen niets over asbest.

Soorten inspecties

Er zijn twee soorten asbestinventarisaties: een visuele en een volledige (destructieve) inspectie. Visuele inspectie bekijkt zichtbare plekken en breekt geen voorzetwanden weg; destructieve inspectie onderzoekt ook verborgen plekken en kan extra schade veroorzaken. Kosten variëren rond respectievelijk €400-€500 voor visueel en hoger voor destructief. Laat altijd een erkend bedrijf de inventarisatie doen.

Woningtype en asbestinformatie

In huurwoningen kan de verhuurder informatie geven; in koopwoningen kan inkoopdocumentatie of koopcontract referenties bevatten. Bouwtekeningen kunnen ook materiaalgebruik aangeven. Als er geen inventarisatie is gedaan bij koop, kan de vorige bewoner dit mogelijk hebben gedaan. Houd er rekening mee dat inventarisatierapporten niet altijd volledig zijn.

Waaraan kun je asbest herkennen?

Asbesthoudende producten hebben vaak een vezelige structuur. Witte asbest (chrysotiel) is vaak lichtgrijs tot lichtbeige en hechtgebonden varianten hebben een kartonachtige structuur. Bruin asbest heeft een lichtbruine tot gele kleur en hechtgebonden varianten kunnen eruit zien als zachtboard. Laboratoriumanalyse is vaak nodig om zeker te weten welke soort vezels aanwezig zijn.

Wat te doen als er asbest is?

Tussen 1963 en 1983 werd vinylvloerbedekking verkocht die asbestonderlaag kon hebben. Tot ongeveer 1985 waren vinylvloertegels met asbest mogelijk. Spuitasbest werd tot 1978 toegepast en dient verwijderd of volledig afgeschermd te worden door een professional. Een asbestinventarisatie laat zien waar asbest aanwezig is en of verwijdering noodzakelijk is.

Waar kan je asbest in en om het huis vinden?

Een asbestinventarisatie is gewenst bij renovatie, verbouw of sloop in gebouwen gebouwd voor 1994. Voor schepen geldt dezelfde eis als ze na 1994 gebouwd zijn. Een asbestinventarisatie kun je laten uitvoeren door een erkend laboratorium of Ascert-gekend bedrijf. Een asbestinventarisatie is verplicht in bepaalde situaties en helpt ook bij het bepalen van financierings- en verzekeringsrisico’s.

Andere relevante informatie

Webshops in asbestproducten bestaan nog wel, vooral buiten de EU. In Nederland en de EU is asbest verboden, maar wereldwijd worden nog producten gemaakt met asbest. Het importeren van asbest is vaak verboden; koop je producten in landen waar asbest verboden is, dan weet je zeker dat het product geen asbest bevat.