Inleiding tot Prefab Balkons en Hemelwaterafvoer
Prefabricage van balkons biedt diverse oplossingen voor zowel nieuwbouw als renovatie. Deze elementen, vervaardigd in een gecontroleerde fabrieksomgeving, garanderen een hoge kwaliteit en efficiëntie op de bouwplaats. Naast de constructie van balkons zelf, is een correcte hemelwaterafvoer (HWA) cruciaal voor de duurzaamheid en functionaliteit van gebouwen. Dit omvat systemen voor de afwatering van balkons, terrassen en daken, waarbij materialen als lood, PVC en zink worden toegepast.
Loden Balkondoorvoeren: Duurzaamheid en Functionaliteit
Loden balkondoorvoeren zijn een beproefde methode voor de afwatering van balkons. Ze bestaan uit een balkondoorvoer-pot, ook wel balkonpot genoemd, die wordt afgedekt met een loden afvoerrooster of een loden afvoerring. Deze doorvoeren zijn vervaardigd van zuiverlood met een toevoeging van circa 6% antimoon. Het antimoon maakt het lood harder, wat de potten minder snel laat beschadigen. De dubbele rand aan de buitenzijde van de balkonpot zorgt voor een stevige verankering in het beton en voorkomt doorwatering langs de zijden. Door de bijgeleverde pvc instortkokers zijn loden balkondoorvoeren geschikt voor elke dikte geprefabriceerde balkons. Lood is een materiaal dat zonder enige behandeling kan worden geplaatst.
Er worden regelmatig vragen gesteld over de maatvoering van loden balkondoorvoeren, zoals de diameter van de uitloop, de pasvorm van de balkonput en de afmetingen van het rooster of de doorvoering. Om hierin duidelijkheid te verschaffen, is er een overzicht beschikbaar met alle maten.
Bovendien wordt de mogelijkheid geboden om bladlood te kopen tegen de Laagste Loodprijs staffel, reeds voor EUR 2,99 per kg (ex BTW).
Renovatie van Balkon- en Galerijvloeren: Uitdagingen en Oplossingen
Nebest B.V. is betrokken geweest bij de renovatie van talrijke flatgebouwen, waarbij betonherstel van terrassen, balkon- en galerijvloeren een belangrijk onderdeel vormde. Volgens Nebest gaat er nog veel mis bij het aanbrengen van de afwerklagen. Dit onderstreept de noodzaak van extra aandacht voor deze problematiek.
Veel flatgebouwen met problemen aan balkon- en galerijvloeren worden beheerd door een Vereniging van Eigenaren (VVE). Deze VVE's hebben vaak een achterstand in het onderhoud van de gevels. De afwerking van terrassen, galerij- en balkonvloeren blijkt één van de duurste onderdelen van het betonherstel te zijn.
Vloerafwerkingen voor Balkon- en Galerijvloeren
Er zijn tal van mogelijkheden voor vloerafwerkingen op balkons en galerijen. Leveranciers van betonreparatie- en beschermingsproducten bieden diverse producten aan als ideale afwerking. Cementgebonden dekvloeren dienen vaak als basis voor verdere afwerklagen. Een nieuwe dekvloer is noodzakelijk als het afschot hersteld moet worden, of als de oude dekvloer volledig is vergaan. Bij afschotcorrecties is het essentieel om eerst de oorzaak van het incorrecte afschot vast te stellen.
Bij ernstige doorbuigingen van uitkragende balkons of galerijen dient een onderzoek naar de constructieve veiligheid plaats te vinden. De breuk van een galerijplaat, zoals voorgekomen in Wormerveer, werd mede veroorzaakt door het extra gewicht aan vloermortel dat nodig was om het afschot te herstellen.
Vaak wordt een dekvloer afgewerkt met een kunsthars gebonden laag. Dit kan ertoe leiden dat aannemers genoegen nemen met een D20 kwaliteit dekvloer, wat conform NEN 2741 toelaatbaar is. De ervaring leert echter dat het aanbrengen en functioneren van een D30 of D40 vloer vele voordelen biedt tegen een geringe meerprijs ten opzichte van een D20 kwaliteit. Een hogere kwaliteit resulteert in een minder poreuze mortel, waardoor de kans op verzadiging van de vloer als een spons tijdens renovatie of bij latere beschadigingen kleiner is. Vanuit deze ervaring wordt gepleit voor minimaal D30 kwaliteit, ook onder later aangebrachte afwerklagen. Dit vereist wel mechanische verdichting.
Hechting en Voorbereiding van de Ondergrond
De duurzaamheid van afwerklagen wordt in sterke mate bepaald door de kwaliteit van de ondergrond. Voor balkon- en galerijvloeren is de hechting van groot belang. Een schoongemaakte, gladde betonvloer, eventueel ruw gestraald, vormt nog steeds één van de moeilijkste ondergronden om hechting op te verkrijgen. Boucharderen of vlamstralen met nastralen bieden een beter hechtingsvlak.
Afschotcorrecties en Waterafvoer
Het creëren van afschot is een van de belangrijkste doelen bij het aanleggen van nieuwe dekvloeren. De mogelijkheid om afschot te creëren wordt vaak beperkt door lage schrobranden en/of lage opstanden onder de gevelkozijnen. Al in de jaren '90 werd door Bouwcentrum gepleit voor een afschot van minimaal 10 mm/m1.
Een goede oplossing voor veel uitkragende balkon- en galerijvloeren is het leiden van het afschot naar de schrobrand, waar de hemelwaterafvoer (HWA) wordt gemaakt. Het nadeel hiervan zijn de pijpen die buiten de galerij lopen. Het is zelden gelukt om beheerders te overtuigen van het voordeel hiervan.
De keuze voor het creëren van een goot is altijd een moeilijke beslissing. Bij beperkte afschotmogelijkheden is de afstand naar de HWA vaak te groot, maar de afstand tot een goot is meestal wel haalbaar. De goot zelf heeft weinig afschot naar de HWA en blijft daardoor langdurig nat, met vervuiling tot gevolg.
Algemene regels voor of tegen het toepassen van een goot zijn niet te geven. Omdat nieuwe dekvloeren veelal worden afgewerkt met een duurzamer, kostbaar systeem, is het van groot belang het afschot vooraf te controleren. Dit kan door de vloer eerst te voorzien van een geschikte primer en deze vervolgens onder water te zetten. De resterende plassen kunnen worden gemarkeerd en met speciale mortels kan het afschot worden hersteld. Herstel van afschot na het aanbrengen van een afwerklaag is doorgaans aanzienlijk lastiger.
Dunne Coatings en Scheuroverbruggende Coatings
Het afwerken van een betonvloer met een dunne coatinglaag, een zogenaamde rolcoating, is vrijwel altijd af te raden. Een dunne rolcoating is zelden sterk genoeg om een duurzame afwerking te bieden. Mechanische beschadigingen vormen het begin van een voortijdig einde van de coating. Veel schadebeelden zijn zichtbaar aan coatings die door bewoners zelf zijn aangebracht, evenals aan rolcoatings die zijn ingestroid voor de gewenste antislip-eigenschappen.
Er zijn diverse typen vloercoatings op de markt die geschikt zijn voor buitentoepassing op galerij- en balkonvloeren, gekenmerkt door het type bindmiddel. Bekende producenten van bouwchemische producten bieden coatings aan die geschikt zijn voor deze toepassingen.
Een bijzondere groep zijn de scheuroverbruggende coatings, noodzakelijk voor het afwerken van uitkragende galerij- en balkonvloeren. De thermische scheuren in deze vloeren blijven bewegen, en nieuwe scheuren zijn zelfs na vele jaren nog mogelijk. Een coating is scheuroverbruggend indien hij over één of meer specifieke eigenschappen beschikt:
- Extreme elasticiteit en voldoende laagdikte om de vervorming boven een scheur te compenseren.
- Hechting op de ondergrond. Bij matige hechting kan de hechting eerder verbreken bij een scheur dan dat de coating zelf scheurt. De rek ten gevolge van scheurbeweging wordt dan over een grotere afstand verdeeld.
De verhouding tussen rek en hechting kan goed worden geregeld door een inlage met een rekbare mat, zoals een polyestermat. Met een elastische inlage kunnen grote bewegingen, zoals dilataties, worden overbrugd. Een kenmerkend en gevoelig punt van echte scheuroverbruggende coatings is de matige hechting op de ondergrond.
Troffelvloeren en Tegelvloeren
Troffelvloeren worden nogal eens toegepast voor afschotcorrecties in moeilijke situaties. Vroeger werden troffelvloeren ook op grote schaal op galerijen en balkons toegepast en niet verder afgewerkt. In het verleden zijn veel troffelvloeren met schade aangetroffen, waarbij steeds kon worden vastgesteld dat een troffelvloer lang niet per definitie waterdicht is. Volgens de producenten moet de primer voor de waterafdichting zorgen, wat echter een onzekere factor is bij de applicatie. Meer dan één laag is meestal nodig voor een goede afdichting. Epoxy-gebonden mortel heeft de eigenschap bros te worden bij veroudering.
Veel oudere flatgebouwen, met name de luxere, zijn voorzien van tegelvloeren op galerijen en balkons. Deze tegelvloeren worden over het algemeen het meest gewaardeerd door bewoners. Er zijn uitkragende galerijen waar tegelvloeren zijn aangebracht in een mortellaag die al dertig jaar functioneert met weinig onderhoud en schade. Ondanks de vele praktijkvoorbeelden ontbreken richtlijnen voor het maken van tegelvloeren op galerijen en balkons. De gids voor afwerkvloeren, deel tegelvloeren, sluit galerijen en balkons expliciet uit. De meningen van deskundigen variëren van 'nooit toepassen op galerijen' tot 'het kan overal als u onze producten maar gebruikt'.
In de Duitse literatuur over keramische tegels wordt vaak geschreven over nieuwe ontwikkelingen voor het leggen van tegels op balkons en terrassen. De methode met tussenlagen van elastische matten tussen beton en tegels wordt echter maar weinig toegepast. Nebest B.V. heeft een project begeleid waarbij een tegelvloer op een uitkragende galerijvloer is gelegd met een tussenlaag van een 2 mm dikke, hoog gemodificeerde cementgebonden laag. Hierop zijn met flex-lijmen niet al te grote tegels verlijmd, met daartussen een voeg met hoge flexibiliteit. De randen van de tegelvloer, inclusief de aansluiting met het dilatatieprofiel, zijn gevuld met een kitvoeg. Op hetzelfde project is aan de balkonzijde, die op het zuidwesten ligt, een scheuroverbruggende coating aangebracht.
Een deel van de appartementeigenaren wenste toch een tegelvloer als balkonvloer. Een idee van de betreffende aannemer leidde tot proeven met een verlijmde keramische tegel op een scheuroverbruggende vloercoating. De tegels zijn met een polysulfidekit verlijmd. Dit is een lastig en zwaar werk. De nog zachte kit is tussen de tegels ingestroid met zand om aanhechting met een voegmortel mogelijk te maken.
Folieafwerkingen (EPDM en PVC)
Zo'n tien tot vijftien jaar geleden zijn veel balkon- en galerijrenovaties uitgevoerd met een afwerking van folie. Een veelgebruikte folie is EPDM-rubber, leverbaar in diverse dikten en kwaliteiten. Een tweede mogelijkheid zijn PVC-folies, die ook als kunststofdakbedekkingen worden gebruikt. Recent zijn door Nebest B.V. twee grote complexen onderzocht waar de galerijen waren afgewerkt met een EPDM-folie, die 12 tot 15 jaar oud was. Materiaalonderzoek gaf aan dat de materiaal-eigenschappen (treksterkte en rek bij breuk) nauwelijks waren veranderd ten opzichte van nieuw materiaal. De problemen op beide complexen lagen bij de verlijming en de afdichting van naden. De verlijming was in het vlak nog goed, maar nabij lekkende naden kwam ook de verlijming los. Herstel wordt veelal met polysulfidekit uitgevoerd, net als de aansluitingen op de naden. In de praktijk blijkt juist de veroudering van de kit de grootste problemen te veroorzaken.
Omwille van een vlakke vloerafwerking zijn de kopse naden van de folie stuikend gelegd op de galerijvloer. Door een geringe verouderingskrimp van het rubber en veroudering van de polysulfidekit ontstaan daar lekkages. Herstel vond dan plaats met gelijmde pleisters, veelal ook polysulfide kit. Afschotcorrecties waren niet uitgevoerd, waardoor de problemen van wateroverlast bleven bestaan. Wateroverlast werd dan gecompenseerd door een daktegel toe te passen op de galerij.
Bij gekleurde EPDM-folies (vooral bij rood) is een sterke verkleuring waargenomen door afbraak van de kleurstof in het rubber.
Gietasfalt
Gietasfalt werd vroeger veel toegepast op grote galerijen en terrassen, maar toepassingen in de laatste jaren worden niet meer gezien. Gietasfalt op een waterdichte laag dakbedekking kan een goede oplossing zijn voor brede galerijen en straten op een verhoogd niveau. Er zijn verwerkingsrichtlijnen opgesteld door de Vereniging van Gietasfalt-Verwerkers, inclusief kwaliteitseisen aan gietasfalt. De hardheid wordt bepaald met een stempelproef; de indringdiepte bepaalt de hardheid en daarmee de geschiktheid voor buitensituaties. Er is vastgesteld dat te harde gietasfaltmengsels buiten zijn toegepast, wat resulteert in veel en grote scheuren. Gietasfalt op beton staat hier enigszins om bekend, maar met goede kwaliteitszorg kan gietasfalt goed op galerijen worden toegepast.
Terrastegels
Voor terrassen en balkons zijn dakbedekking met terrastegels geschikt. De duurzaamheid van dit systeem is groot. Er is veel ervaring en kennis aanwezig voor het waterdicht maken van terrassen met gemodificeerde, gebitumineerde polyestermaten. Losse terrastegels op galerijen zijn veelal niet gewenst. Door veroudering en onjuist herstel na werkzaamheden komen tegelvloeren los te liggen.
Als advies ter discussie wordt gesteld: tegelvloeren flexibel verlijmen, bij voorkeur op een flexibele tussenlaag.
Verschillende Typen Balkonconstructies
Balkons zijn toegankelijke buitenruimtes die uitkragen vanuit een gebouw. Als ze niet uit de gevel kragen, maar wel een buitenruimte vormen, worden ze terrassen of loggia's genoemd. Hier wordt de focus gelegd op uitkragingen en hoe deze worden opgelost.
Prefab Balkons van Lichtgewicht Beton
Dankzij een speciale productiemethode kunnen lichtgewicht balkons van 170 kg/m² in ferrocement worden geleverd, die uitermate geschikt zijn voor renovatie. Het grootste deel van het balkon is gevuld met polystyreen schuim, wat de gewichtsbesparing realiseert. Er is ook de mogelijkheid om zonder schuim te produceren, waardoor de vorm van de wapening aan de onderzijde zichtbaar wordt. Door deze productiewijze zijn balkonelementen tot drie keer lichter dan traditioneel beton. De constructieve veiligheid blijft gewaarborgd dankzij de wapening (KOMO keurmerk). De balkons vormen een constructief element en zijn zelfdragend. Door het lage gewicht zijn deze balkons belastingbesparend voor de gevel en kunnen ze vaak zonder veel aanpassingen op bestaande constructies worden aangebracht. Ze bieden een duurzame oplossing voor het creëren van buitenruimte en zijn standaard uitgevoerd met antislip, afschot, een watergootje en hemelwaterafvoer.
Betonnen Balkons
Standaard profileringen van opleggingen, afwatering en gootaansluitingen kunnen op een veelvoud van custom balkons worden toegepast. Prefab betonnen balkonplaten kunnen zowel voor nieuwbouw als renovatie worden geleverd. De balkonconstructie kan uitkragen, maar ook van ondersteuningen worden voorzien.
Ultradunne 'Ipad'-Balkons
De ultradunne 'Ipad'-balkons, ontwikkeld met Compact Reinforced Composite (CRC), een ultra hogesterkte beton (UHSB), zijn opmerkelijk sterk en duurzaam. Een test met een 7,2 meter brede betonplaat, belast met meer dan 1.500 kg per vierkante meter (vijfvoud van de toegestane belasting) en een extreme puntbelasting van 2.400 kg/m², toonde aan dat de plaat niet bezweek. Traditionele balkons zijn doorgaans drie keer zo zwaar als de belasting die ze kunnen dragen, terwijl deze 'Ipad' balkons met gemak evenveel dragen als hun eigen gewicht. De UHSB-platen zijn slechts 6 centimeter dik, in plaats van de gebruikelijke 30 centimeter bij traditionele balkons. Dit resulteert in een sierlijk gevelbeeld, meer daglichttoetreding en minder vervuiling door de hoge dichtheid van het materiaal.
Stalen Balkonconstructies
Met staal is het eenvoudig om een balkonconstructie op maat te leveren, waardoor er weinig standaard prefab aanbod is. Wel kunnen geheel stalen balkonconstructies voor projecten geprefabriceerd worden, zodat ze in één keer geplaatst kunnen worden. Het is belangrijk om te voorkomen dat er een koudebrug ontstaat tussen de stalen balkonconstructie en de binnenconstructie.
Lichtgewicht Polyester Balkons
Wanneer zware balkons van beton of staal niet haalbaar zijn, kunnen prefab balkons van polyester een uitkomst bieden. Deze worden vaak gebruikt bij de transformatie van kantoorgebouwen naar appartementencomplexen. De opbouw van een polyester balkon kan worden aangepast aan de oplegging (randoplegging of puntoplegging) en de overspanning. Een polyester balkon kan ook worden voorzien van een houten draagconstructie of een vulling van PUR of PIR schuim. Tot slot worden polyester balkons voorzien van een antislip toplaag, en kan er gekozen worden voor een gladde huid of structuur. Pre-Fabs maakt op maat gemaakte prefab balkons van polyester, omdat deze licht zijn, geen koudebrug veroorzaken en onderhoudsarm zijn. In plaats van beton, dat een koudebrug kan veroorzaken en zwaar is, biedt polyester een duurzamere oplossing. Voor de constructie van een Pre-Fabs balkon zijn diverse mogelijkheden; elke situatie is anders en er wordt gekeken naar de meest geschikte constructie. Wanneer de galerij of het balkon niet vervangen hoeft te worden, maar enkel een nieuw aanzicht wil geven, of om de koudebrug weg te nemen, is het mogelijk om het balkon in te pakken in een polyester balkon omkleding. Deze service omvat afvoeren, anti-slip en meer.
Voor privacy op het balkon kunnen privacyschermen van Pre-Fabs worden geleverd en gemonteerd. Deze bestaan uit kanaalplaten, verkrijgbaar in helder, opaal of mat. De aluminium bevestigingsplaten zijn voorzien van een beschermlaag in de vorm van een poedercoating in een gewenste kleur.
Uitvouwbalkons
Een uitvouwbalkon transformeert een kozijn met een kalf tot een balkon. Ingeklapt maakt het deel uit van de gevel; bij een druk op de knop verandert het onderste deel in een glazen balkonvloer en het deel erboven in een glazen balustrade. Aluminium lamellen vormen de zijwangen. De afmetingen zijn 1.700/2.300/3.000 mm breed x 2.400 mm hoogte. Dit type balkon werd in 2015 geïntroduceerd en voor het eerst toegepast in het woningbouwproject CPO De hallen in Amsterdam. Een prototype was al in 2009 te zien op de Bouwbeurs.
Dakvensterbalkons
Dakvensterbalkons worden gevormd door dakvensters met een kalf. Het onderste gedeelte vormt de glazen balustrade, terwijl het bovenste deel naar boven opent en een afdak vormt. Net als bij het uitvouwbalkon, vormen spijlen uit de stijlen de zijwangen van de balustrade.
Hemelwaterafvoer (HWA) Systemen
Een correcte regenwaterafvoer, ook wel hemelwaterafvoer (HWA) genoemd, is essentieel om neerslag veilig en efficiënt af te voeren van daken en andere oppervlakken naar het riool, infiltratiesysteem of open water. Zonder goede regenwaterafvoer blijven plassen staan, wat kan leiden tot lekkages, houtrot en scheuren in muren.
Een compleet regenwaterafvoersysteem bestaat uit verschillende onderdelen die naadloos op elkaar aansluiten:
Dakgoten
Zonder dakgoot loopt al het regenwater volledig langs de muren van een gebouw, wat vochtproblemen, gevelschade en lekkages kan veroorzaken. Een dakgoot is dus een essentieel onderdeel voor hemelwaterafvoer, ook bij overkappingen.
Regenpijpen (HWA-buizen)
Om regenwater snel weg te leiden, zijn goede regenpijpen nodig. De regenpijp, ook wel HWA-buis genoemd, is verkrijgbaar in zink, PVC en staal, en in diverse afmetingen. De meest geschikte maat hangt af van de grootte van het dak. De hoeveelheid regenwater die verwerkt kan worden, geldt per buis.
Om de hoek naar de dakgoot te maken, is vaak een bocht nodig. Ook bij gebouwen met een overstek is dit het geval. Regelmatig zie je een aftakking in de regenpijp als twee dakvlakken bij elkaar komen op één afvoer. Met een mof of sok kunnen meerdere delen regenpijp met elkaar worden verbonden, wat vooral handig is als de dakgoot op grote hoogte zit. De regenpijp is vaak maximaal 5,5 meter lang en kan op deze manier worden verlengd.
Lijnafwatering en Straatkolken
Deze elementen vangen regenwater op vanaf bestrating of terrassen en leiden het naar het riool of infiltratiesysteem. Lijnafwatering is een populaire en stijlvolle oplossing. Bij PVCVoordeel zijn zowel straatkolken als lijngoten in verschillende uitvoeringen verkrijgbaar.
Accessoires ter Voorkoming van Verstoppingen
Om verstoppingen door bladeren en vuil te voorkomen, zijn handige accessoires zoals bladvangers en boldraadroosters essentieel. Deze worden eenvoudig in de regenpijp geplaatst.
Infiltratiesystemen
Naast afvoer naar het riool wordt regenwater steeds vaker opgevangen en geïnfiltreerd in de bodem met een infiltratiesysteem. PVCVoordeel biedt hiervoor infiltratiekratten, infiltratiebuizen en infiltratieputten. Deze systemen vangen regenwater tijdelijk op en geven het later langzaam af aan de grond, wat de vochtigheidsgraad in balans houdt en de riolering ontlast. Het installeren van een regenwaterafvoersysteem kan eenvoudig zelf worden gedaan.
Bij het aanleggen van de regenwaterafvoer is het belangrijk dat de dakgoot goed wordt ondersteund (ongeveer elke 80 cm een dakgootbeugel) en voldoende afschot heeft. Om verstoppingen te voorkomen, wordt aangeraden om bij de installatie scherpe hoeken in de regenpijp te vermijden en liever 2x 45° dan één 90° bocht te gebruiken.
De minimale afmetingen van de hemelwaterafvoer moeten goed worden berekend; alleen een systeem met voldoende capaciteit kan hemelwater goed wegleiden. Hoe groter het dakoppervlak, hoe meer water het afvoersysteem moet verwerken.
Regenwatertanks en Regentonnen
Een veelgebruikte methode om regenwater op te vangen is door het installeren van regenwatertanks of regentonnen. Het opgeslagen regenwater kan voor diverse doeleinden worden gebruikt, zoals het besproeien van de tuin, het wassen van de auto of het doorspoelen van het toilet. Dit is een milieuvriendelijke en kostenbesparende methode.
Afwatering op Platte Daken
Een plat dak heeft, in tegenstelling tot een hellend dak, geen natuurlijke afvoer van regenwater. Hier blijft altijd wat water op staan. Het water loopt via een vergaarbak vanaf het platte dak naar de regenpijp. Om te voorkomen dat vuil zich ophoopt, is het raadzaam om een passende bladvanger mee te bestellen voor de kiezel- of vergaarbak.
PVCVoordeel biedt een ruim assortiment op het gebied van regenwaterafvoer en ander installatiemateriaal, met producten van A-merken en een snelle levering. Professioneel advies is beschikbaar.