Groene gevels bestaan in verschillende vormen. Het belangrijkste verschil is of de planten aan de gevel zelf groeien of aan een raster dat je aan de gevel hebt bevestigd. Daarnaast kun je ook planten bij je gevel zetten die niet tegen de gevel aan groeien. In dat geval spreken we van een geveltuintje.
Voordat je begint met de aanleg, zijn er nog een aantal dingen waar je op moet letten. De belangrijkste keuze om te maken is tussen zelfklimmende planten die direct tegen de gevel aan groeien en planten die langs een klimsysteem geleid moeten worden.
Zelfklimmend of raster?
Deze planten grijpen zich vast aan de muur met zuignapjes of luchtwortels. Daarom is het belangrijk om de voegen van je woning van tevoren te controleren. Klimplanten kunnen oude of beschadigde voegen verder beschadigen. Nieuwe cementvoegen lopen alleen risico als de voeg al beschadigd is. Repareer, voor je de klimplanten plant, eerst eventuele schade aan muur of voegwerk. Bij zelfklimmende planten moet je jaarlijks uitlopers verwijderen uit roosters, ramen, kozijnen en dakranden. Als je deze planten verwijdert, kunnen er wortels of vlekjes op de muur achterblijven.
Rankers, winders en steunklimmers: Dit zijn planten die groeien aan een raster, dat aan de muur wordt vastgezet. Let er ook hier op dat je muur er stevig genoeg voor is. En repareer eerst voegen en scheuren in de muur voordat je het raster installeert. Omdat je eerst een klimsysteem moet plaatsen, kost de aanleg meer tijd. Aan de andere kant heb je in vergelijking met zelfklimmende planten over het algemeen minder onderhoud aan deze planten. Dit komt doordat planten die aan een raster groeien niet veel groter zullen groeien dan het raster zelf. Wil je kiezen voor zelfklimmende planten? Controleer dan eerst de voegen van je gevel.
Volle grond of pot?
Als je kiest voor zelfklimmende planten, kun je nog bepalen of je deze planten in de volle grond wilt zetten, of dat je ze in een pot plant. Als je ze in de volle grond zet, kan het zijn dat je eerst wat tegels moet wippen en dat je misschien een beetje grond moet afgraven. Als je de planten in een pot zet, moet je de plant regelmatig water geven. Daarnaast kunnen planten in een pot een minder groot wortelstelsel ontwikkelen.
Kies een plant die past bij de omgeving
Denk goed na over welke planten je neerzet en geef planten de juiste plek. Als je planten de juiste plek geeft, blijven ze gezonder en vragen ze minder onderhoud. Bij het kiezen van planten voor een groene gevel, moet je letten op de windrichting waarop de muur gericht staat. Dit kan je checken met een kompas(app), of door op Google Maps jouw huis op te zoeken. Hierbij windrichtingen zijn de volgende planten een goed idee: Noord-, zuid- of westgevel: Zelfklimmend: Wilde bosrank (Clematis vitalba); Raster: Bosroos (Rosa arvensis). Zuid-, oost- of westgevel: Raster: wilde kamperfoelie (Lonicera periclymenum). Alle windrichtingen: Raster: hop (Humulus lupulus), Zelfklimmend: klimop (Hedera helix).
Vuistregels planten kiezen: Plantensoorten die van nature in Nederland voorkomen (inheems), zijn beter voor de natuur. Ze vragen ook minder onderhoud, omdat ze gewend zijn aan het klimaat in Nederland. Kies voor planten, zaden en bollen met een keurmerk, zoals EU Biologisch, On the way to PlanetProof of MPS-A+. Die zijn gekweekt op duurzame wijze. Kies voor EU biologisch als je er zeker ervan wilt zijn dat er bij de kweek geen bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt die giftig zijn voor bijen. Bloeiende planten zijn goed voor allerlei bestuivers, zoals bijen, hommels en vlinders. Zorg voor een ‘bijenboog’: bloeiende planten van het vroege voorjaar tot het late najaar. Bessendragende planten of planten met zaden zijn favoriet bij vogels. Zie voor meer informatie de bloemen en bijenkalender en de vogelvoedselkalender. Kies voor een plant met een keurmerk, zoals het EU Biologisch keurmerk.
De kosten De kosten van een groene gevel zijn: Met een raster: € 40 tot € 60 per vierkante meter, afhankelijk van de gekozen planten en het type raster. Zelfklimmend: € 30 voor ongeveer 1 m breed als je kiest voor jonge planten, afhankelijk van de breedte. Als je kiest voor planten die al groter zijn, vallen de kosten hoger uit.
Voorbereiding stappenplan
Reken uit hoeveel tuinaarde je nodig hebt. Is de zandlaag onder de tegels minder dan 10 cm en ligt daaronder tuinaarde? Dan hoef je niet precies uit te rekenen hoeveel nieuwe tuinaarde je nodig hebt. Je kunt het zand omspitten met de aarde onder de zandlaag. Eventueel kun je bij droge aarde alsnog wat nieuwe tuinaarde inmengen. Is de laag meer dan 10 cm? Bekijk dan hoeveel cm zand je moet weggraven om een laag van 10 cm over te houden. Bereken met behulp van het oppervlak van de weg te halen tegels en de diepte van de weg te halen zandlaag hoeveel m3 nieuwe tuinaarde je nodig hebt.
Let op bij kabels en leidingen: Bij het graven kun je kabels en leidingen tegenkomen. Graaf daarom altijd voorzichtig. Kabels kunnen invloed hebben op hoe diep planten kunnen wortelen. Liggen er (ondiepe) kabels? Kies dan voor planten met ondiepe wortels. Soms moet je een KLIC-melding doen voordat je gaat graven. Hier vind je meer informatie over het doen van een KLIC-melding.
Wat heb je nodig? Materialen Gereedschap 1. Tegels verwijderen Wil je tegels verwijderen? Wrik de tegels dan los met de schep. 2. Zand afgraven Het zand wat onder de tegels lag, moet je afgraven tot een laag van max.10 cm tot je bij bruine aarde komt.3. Meng met verse tuinaarde Bij een zandlaag van 10 cm of minder kun je deze omspitten met de aarde eronder. Zorg dat je in totaal een laag van 30 cm omspit. Je kunt eventueel wat extra nieuwe tuinaarde door de grond mengen als de bodem droog is. Heb je zand afgegraven tot je een laag van maximaal 10 cm overhield? Meng dan de overgebleven 10 cm zand met nieuwe tuinaarde en eventueel met de onderliggende laag aarde. Zorg ook hier dat je minimaal een laag van 30 cm omspit. Kies je voor zelfklimmende planten? Dat kun je stap 4 t/m 9 overslaan.
Stappen 4-9: Raster opmeten en monteren
4. Meet het raster op: Bepaal waar het raster moet komen. Hiermee bepaal je waar de plant naartoe kan groeien en hoe groot deze uiteindelijk wordt. De meeste planten kunnen maximaal 25 cm overbruggen, dus zorg dat de tussenruimten in het raster niet groter zijn dan dat. 5. Teken de boorgaten af: Bepaal waar boorgaten moeten komen en teken ze af. Zorg dat de boorgaten op gelijke hoogte zitten. 6. Boren: Boor gaten van 35 mm diep en 6 mm breed, ongeveer één per m2.7. Pluggen plaatsen: Voorzie de boorgaten van pluggen (30 mm bij 6 mm).8. Muurbeugels of afstandhouders bevestigen: Bevestig muurbeugels of afstandhouders op de muur, op die manier ontstaat er ruimte tussen het raster en de muur.9. Raster monteren: Bij een houten of metalen raster: monteer het raster op de afstandhouders. Bij een raster van metalen draden: span de draden en draai de spanners aan.
Deze planten hechten zich direct aan de gevel met luchtwortels of zuignapjes. Geschikte soorten zijn bijvoorbeeld klimop en bosrank. Planten zoals de bosroos, hop, wilde kamperfoelie en boslathyrus groeien langs een aangebrachte structuur omhoog. De aanleg van een raster of frame vergt wel wat meer tijd en budget, maar levert een duurzaam resultaat op.
De juiste plant op de juiste plek
Bij het kiezen van planten is het belangrijk rekening te houden met de ligging van je gevel. Planten hebben verschillende behoeften qua zonlicht en windrichting. Geef de voorkeur aan inheemse planten. Deze zijn beter aangepast aan ons klimaat, bevorderen de biodiversiteit en vergen minder onderhoud. Stoeptegels eruit, geveltuin erin. Het klinkt simpel en eigenlijk is dat het ook. Deze populaire strookjes groen duiken sinds enkele jaren overal op, zowel in stad als dorp. Heb jij net een geveltuin aangelegd of laten aanleggen? Of denk je er nog over na? In deze blog delen we onze ideeën, tips en inspiratie.
Klimplanten De gemiddelde geveltuin is smal. Om een extra groen effect te creëren is het aan te raden om een klimplant in de tuin te plaatsen waardoor het groen de hoogte ingaat. Dit geeft niet alleen een fraai effect, maar zorgt ook voor verkoeling op warme dagen, enige isolatie in de winter en een beschutte plek voor vogels. De keuze voor de ‘klimmer’ is doorgaans afhankelijk van een aantal zaken, zoals persoonlijke voorkeur, de (staat van de) gevel en het onderhoud. Tip! Plaats de klimplant tegen een trelis, draadzuil, klimrek of gaaspaneel aan zodat je de voegen van de gevel beschermd tegen hechtwortels. De clematis is makkelijk in onderhoud, terwijl de klimop (ook bekend als hedera), klimhortensia en wingerd zich snel en gemakkelijk hechten aan de gevel. Wil je de muur het bij voorkeur grotendeels intact houden, kies dan voor een klimplant die zich niet aan de muur hecht. Onze tip? De Toscaanse jasmijn! De plant heeft ondersteuning nodig van een klimrek. Enkele voordelen van de Toscaanse jasmijn? Hij ruikt heerlijk, kleurt wit vanaf juni, is groenblijvend en doorstaat de vrieskou. Zet klimplanten overigens zo dicht mogelijk tegen de gevel, maar houd in ieder geval 80 centimeter ruimte tussen elke plant. Zet een rand of boordsteen rond je geveltuin, tussen 2 en 10 centimeter hoog. Strooi cacaodoppen tussen de planten om katten weg te houden.
Lees meer over het kiezen van de juiste planten; Welke soorten planten zijn naast de klimplant geschikt in jouw geveltuin? Eenjarige planten: dit zijn planten zoals de dahlia, madelief, lelie en leeuwenbek die in één jaar ontkiemen, bloeien en erna vruchten of zaad geven. Naast eerdergenoemde planten raden wij stokroos aan! Vaste planten: planten die in de grond blijven, waarvan de wortels blijven leven. Veel zon op je geveltuin, dan doen fraaie planten als stokroos, salie, klimrozen en vetplanten het goed. Meer schaduw dan zon? Kies dan een vaste plant als de akelei, monnikskap of hartlelie. Laagblijvende heesters: een boomachtige struik, waarvan de takken bij de grond ontspringen. Ze worden ongeveer één tot anderhalve meter hoog. Kleine tip? De escallonia! Deze heester is groenblijvend en bloeit met mooie, kleine roze-rode bloemen. Slinger- en leiplanten: planten die zich tijdens het groeien om andere planten of voorwerpen wikkelen. Ze zoeken steun om omhoog te komen. Slingerplanten hebben daarbij spandraden nodig en leiplanten moeten langs een houten rekje aan de muur worden geleid. Wij tippen de passiebloem, sterjasmijn, blauwe regen en kamperfoelie als geschikte slingerplanten. Liever een leiplant? Kijk dan eens naar de winterjasmijn, vuurdoorn en dwergmispel. Tip! Herfstbladeren, takjes en dode bloemen zijn prima opties om de bodem van je geveltuin mee te bedekken. Vlinders en insecten schuilen er in de winter graag in. De bladeren beschermen de planten en verbeteren de kwaliteit van de grond. Wil je graag een geveltuin aanleggen, maar weet je niet waar je moet beginnen? Lees dan de blog waarin we in 6 stappen uitleggen hoe je een geveltuin maakt.
Welke planten zijn geschikt voor een geveltuin? De belangrijkste factor is de ligging van je gevel. Planten die zon nodig hebben gaan in de schaduw teleurstellen en andersom. Bepaal dus eerst of je gevel zonnig, halfschaduwrijk of juist vrij donker is. Zonnige gevels: Lavendel, Salie, Stokrozen, Blauwe regen, Siergrassen, Klimrozen. Schaduwrijke gevels: Akelei, Anemoon, Varens, Hortensia, Vingerhoedskruid. Wil je weinig onderhoud? Kies dan sterke vaste planten die van nature compact blijven. En gebruik bodembedekkers, waardoor de grond minder snel uitdroogt en ‘onkruid’ minder kans krijgt. Tips bij het onderhoud: Voeg twee keer per jaar biologische compost toe of wormencompost. Geveltuin niet winterklaar maken. Dit betekent dat je pas in het voorjaar snoeit en daarna een laagje herfstbladeren op de bodem legt. Zo bescherm je de planten, verbeter je de bodemkwaliteit en bied je een overwinteringsplek voor insecten. Een geveltuin kan ook gecombineerd worden met een regenton aan de regenpijp. Dat scheelt slepen met gieters, maar vooral ook water! Als je de grond om de planten heen bedekt met organisch materiaal (mulch), beschermt dit de grond tegen uitdrogen. Water geven is hierdoor minder nodig is. Daarnaast wordt de bodem voedzamer en voor je het weet zitten er regenwormen en ander nuttige bodemdiertjes in. Qua bedekking kun je denken aan bladeren, gemaaid gras (dunne laagjes) en uitgetrokken onkruid (mits er nog geen zaden gevormd zijn).
Alternatieven en onderhoud
In steden is de ruimte vaak beperkt. Toch is het belangrijk om de binnenstad te blijven vergroenen. Zo verbeter je de biodiversiteit, maar maak je steden ook klaar voor het veranderende klimaat. In een straat met veel groen is het tijdens hete zomers namelijk veel aangenamer. Een straat met groene gevels en de nodige beplanting ziet er mooi uit. Dit is goed voor de leefbaarheid in een straat of wijk. De kleine "tegeltuintjes" hebben ook een positief effect op de luchtkwaliteit, want planten nemen CO2 op. Ook helpen ze bij het isoleren: ze houden het pand koel in de zomer, en warmte blijft binnen in de winter. Omdat het onderhoud ook flink meevalt, is er eigenlijk geen reden om geen geveltuin aan te leggen. Controleer altijd wel bij de gemeente of dit ook is toegestaan. Ook met bloempotten of bloembakken kun je de gevel een groener aanzicht geven.
Mohamed, de Gentenaar die je gevel opfleurt
In dit artikel lazen we dat je een geveltuin makkelijk zelf kunt aanleggen. Het is hierbij belangrijk om de juiste beplanting te kiezen, met planten en bloemen die het goed doen in jouw omgeving. Kijk ook verder dan alleen maar bloemen. Neem bijvoorbeeld ook planten die in de winter groen blijven, zodat je ook in dit seizoen een groene gevel behoud. Het onderhoud is meestal beperkt tot het regelmatig geven van water, compost en eventueel mulchlagen om de bodem te beschermen. Vergeet ook niet de winterharde planten te snoeien. Woon je in de stad, heb je een stoep(je) voor je huis en nog geen groen aan de gevel? Dan is een geveltuin misschien iets voor jou. Wellicht kun je jouw straat samen met je buren omtoveren tot een "groene straat".
Succes! Iedereen kan een sedumdak aanleggen! Je eigen groene dak aanleggen is heel eenvoudig met onze doe-het-zelf pakketten. Complete pakketten voorzien van sterke, mooie sedum-planten inclusief alle benodigde materialen en een duidelijke handleiding.
tags: #idee #beplanting #tegen #gevel