Een sifon, ook wel bekend als een waterslot of zwanenhals, is een essentieel onderdeel van het afvoersysteem dat ontworpen is om twee gassen van elkaar te scheiden door middel van een vloeistof, mits er geen te groot drukverschil is. De primaire functie van een sifon is het voorkomen van stank. Door de specifieke vormgeving blijft er een laag water in de sifon staan, wat fungeert als een barrière die voorkomt dat rioollucht de woning binnendringt. Een secundaire functie van sommige sifons is het opvangen van vuil, waardoor niet al het vuil direct in het riool terechtkomt.
Soorten Sifons en Hun Toepassingen
Bij de keuze voor een geschikte sifon voor een specifieke toepassing is er een breed scala aan opties op de markt, elk met verschillende kenmerken en toepassingen. Hieronder volgt een overzicht van de meest voorkomende typen:
Douchebaksifon
De douchebaksifon bestaat doorgaans uit een doucheputje in combinatie met een afvoeraansluiting. De werking is vergelijkbaar met die van een afvoerputje, waarbij het randje van het putje water bevat. De randen van het dekseltje creëren het zwanenhalsprincipe in het water.
Bekersifon
De bekersifon dankt zijn naam aan zijn karakteristieke 'beker' vorm. Deze sifon heeft een opening aan de bovenkant, waaronder zich een beker bevindt en de afvoer aan de zijkant. Het water uit de wasbak stroomt via de verticale afvoerbuis in de beker van de sifon. Omdat de beker breder is dan de afvoerbuis, blijft er rondom de afvoerbuis een rand met water staan. Bekersifons, ook wel flessifons genoemd, zijn ruimtebesparend en worden vaak gebruikt in gastentoiletten of bij fonteinen met een geringe inbouwdiepte. Ze worden ook vaak toegepast in laboratoria of ziekenhuizen waar deeltjes in het water achterblijven in de beker.
Trechtersifon
De trechtersifon heeft de vorm van een trechter. Onder de trechter is een klein bakje zichtbaar waar het waterslot ontstaat. Het af te voeren water wordt opgevangen in een trechter van 60 mm breed, die fungeert als de inlaat voor de sifon. Deze trechter waarborgt tevens een open verbinding tussen de ketel- en expansiewaterafvoer en het rioleringssysteem, waardoor onderdruk in het riool geen invloed heeft op het af te voeren water van de ketel of het expansievat. Trechtersifons worden voornamelijk toegepast voor condenswater of lekwater van verwarmingsketels, maar kunnen ook gebruikt worden voor de wasmachineafvoer.
Buissifon (Stroomsifon, Zwanenhals)
De buissifon heeft diverse verschijningsvormen en staat ook wel bekend als zwanenhals of stroomsifon. Afhankelijk van de vorm wordt deze sifon een P-sifon of een S-sifon genoemd. Elke buissifon is gebaseerd op het principe dat er een bepaalde hoeveelheid water in staat. Dit water blijft in de sifon staan door de specifieke vorm van de buis. Buissifons kunnen op veel plekken geïnstalleerd worden, zoals bij een wastafel in de badkamer of een gootsteen in de keuken. Afhankelijk van de hoeveelheid water die geloosd moet kunnen worden, wordt gekozen voor de juiste aansluiting, en afhankelijk van de plaatsing van de afvoer kiest men voor een P- of S-model.
Waterslotloze Sifon
De waterslotloze sifon onderscheidt zich van andere sifons doordat deze geen bochten of hoeken heeft om water in vast te houden, maar werkt met een membraan. Dit membraan functioneert als stankafsluiter en gaat open wanneer er water doorheen moet stromen, om vervolgens weer te sluiten zodra de waterlozing stopt. Hierdoor is een traditionele zwanenhals, die veel ruimte inneemt, niet nodig. Deze sifons zijn divers inzetbaar, maar bijzonder geschikt voor aansluitingen in de keuken vanwege hun ruimtebesparende ontwerp. Bovendien fungeert dit type sifon als een terugslagklep of keerklep, wat voorkomt dat water bij het lozen van grote hoeveelheden terugstroomt naar andere aansluitingen op de afvoerbuis. Het is een goed alternatief wanneer een horizontale keerklep niet geplaatst kan worden.
Badsifon
De badsifon is doorgaans kleiner, platter en heeft een minder groot waterslot dan andere sifons. Een badsifon werkt met hetzelfde principe als een buissifon: door de vorm blijft er in het lagere deel water staan, wat de lucht van het riool scheidt van de lucht in de ruimte. Badsifons mogen alleen gebruikt worden voor een bad, wat te maken heeft met de afwijkende KOMO-regels. Een badsifon heeft een minimum waterslot van 20 mm, in tegenstelling tot 50 mm voor andere aansluitingen, omdat een bad vrijwel altijd direct op de standleiding is aangesloten.
Ruimtebesparende Wastafelsifon (Meubelsifon)
De ruimtebesparende wastafelsifon is speciaal ontworpen als ruimtebesparende oplossing voor toepassing onder een wastafel of in een wastafelmeubel. Door de compacte vormgeving bespaart deze sifon veel ruimte in de bovenste lade van het wastafelmeubel. Deze sifon is meestal alleen met een 1 1/4" aansluiting beschikbaar en heeft daardoor een lagere afvoercapaciteit, wat hem minder geschikt maakt voor keukens waar de vereiste afvoercapaciteit vaak rond de 1.5 ligt.
De Werking van een Sifon
De fundamentele werking van de meeste sifons berust op het creëren van een waterslot. Dit betekent dat er een permanente hoeveelheid water in de sifon aanwezig blijft. Dit water vormt een effectieve barrière tegen de doorgang van gassen uit het riool, zoals rioollucht. Wanneer er water door de sifon stroomt, wordt het waterslot tijdelijk verbroken, maar na de waterlozing vult het zich direct weer met nieuw water. Hierdoor zijn de meeste sifons zelfreinigend.
Een waterslotloze sifon werkt daarentegen met een membraan dat functioneert als stankafsluiter. Dit membraan opent zich bij waterdoorstroming en sluit direct weer wanneer de waterlozing stopt, waardoor er geen water in de sifon blijft staan.
Toepassingsgebieden van Sifons
Sifons worden op diverse locaties toegepast waar afvoer van water plaatsvindt:
- Badkamer: Onder wastafels, in douchebakken en bij baden.
- Keuken: Onder gootstenen, vaak met een speciale aansluiting voor de vaatwasser.
- Toiletten: Met name in kleine toiletten of fonteinen.
- Technische Installaties: Bijvoorbeeld voor condenswater van verwarmingsketels (trechtersifon).
Installatie en Onderhoud
Het installeren van een sifon is vaak een klus die men zelf kan uitvoeren, hoewel nauwkeurigheid essentieel is om lekkages en stank te voorkomen. Bij de installatie van een wastafelsifon zijn de volgende stappen van belang:
- Voorbereiding: Zorg dat de afvoerplug correct in de wastafel is gemonteerd.
- Bevestiging van de Sifon: Draai de sifon aan de onderkant van de afvoerplug vast, zonder deze overdreven strak aan te draaien.
- Aansluiten op de Afvoerbuis: Verbind de andere kant van de sifon met de afvoerbuis. Gebruik hiervoor de meegeleverde wartel en knelring. Steek de afvoerbuis minimaal 2 cm in de uitgang van de sifon en draai de wartel stevig aan.
- Afvoerbuis op Maat Maken: Meet de benodigde lengte van de afvoerbuis en zaag deze op maat. Verwijder eventuele bramen.
- Aansluiten op de Aansluitleiding: Gebruik een rubberen overgangsstuk om de afvoerbuis op de bestaande aansluitleiding aan te sluiten. Dit maakt toekomstige demontage eenvoudiger. Lijmen is ook een optie, maar maakt aanpassingen lastiger. Bij lastige bochten kan een flexibele afvoerbuis uitkomst bieden.
Regelmatig onderhoud, zoals het jaarlijks reinigen van de sifon, is aan te raden om verstoppingen en stank te voorkomen. Bij een verstopping is het aan te raden de sifon uit elkaar te halen, te reinigen met een borstel en schoon te spoelen, in plaats van chemische middelen te gebruiken, wat schadelijk kan zijn voor met name waterslotloze sifons.
Hoe monteer je een sifon?
Beluchters en Ontluchters
Een beluchter in een sifon is van belang bij systemen die te maken hebben met over- of onderdruk. Bij het gelijktijdig lozen van grote hoeveelheden water op een afvoerleiding met meerdere aansluitingen, kan onderdruk ervoor zorgen dat water uit andere leidingen wordt 'gezogen' (overhevelingseffect). De beluchter zorgt ervoor dat het systeem lucht kan aanzuigen, wat dit effect voorkomt en borrelende geluiden tegengaat. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een beluchter en een ontluchter. Een ontluchter in een sifon bestaat niet; het zou immers stank in huis brengen.
Afmetingen en Materiaal
De meest voorkomende afmetingen voor sifons zijn 1 1/4" en 1 1/2". De maat 1 1/4" wordt doorgaans gebruikt bij wastafels, terwijl 1 1/2" vaker bij baden wordt toegepast, omdat deze grotere maat meer water kan verwerken. Sifons met een 1 1/2" aansluiting zijn specifiek bedoeld voor badafvoeren. Alle sifons van McAlpine zijn vervaardigd uit PP (polypropyleen).