Het installeren van inbouwspots is helemaal niet zo ingewikkeld als mensen vaak denken. Zeker niet met deze blog waarin we je precies uitleggen waar je op moet letten bij het installeren van inbouwspots. De blog is opgedeeld in een aantal stappen, waardoor je snel aan de slag kunt. Om te voorkomen dat je tijdens het installeren van de spots steeds heen en weer naar je gereedschappen moet lopen, is het handig om vast de juiste materialen gereed te hebben.
Voorbereiding en benodigdheden
Voor het maken van de gaten in het plafond voor de inbouwspots heb je een gatzaag nodig. Of een ander gereedschap waarmee je gemakkelijk gaten in het plafond kunt maken van de zaagmaat van de inbouwspots. Nog geen gatzaag? Denk hierbij aan een mesje of een striptang. Uiteraard moeten de spots met elkaar verbonden worden door een kabel. Gebruik hierbij een reguliere kabel voor droge ruimtes en een waterdichte buitenkabel voor natte ruimtes. Nog geen goede kabel voor buiten? De lengte van de kabel meet je gemakkelijk door de gewenste afstand tussen de spots op te meten en hier vervolgens ongeveer 2 cm speling bij op te tellen. Wanneer je de draden wegwerkt achter een verlaagd plafond adviseren wij om vooral veel kabel te gebruiken. Afstand tussen de centraaldoos en eerste spot is 50 cm. Je installeert 6 spots die allemaal 30cm uit elkaar liggen, 30x6=1,80 en hier tel je 12 cm bij op: 1,80+12=1,92 en hier tel je vervolgens de 50 cm weer bij op. Dan kom je uit op een kabel van 2,42. Wij adviseren om in zo een geval 3 meter kabel te kopen.
Uiteraard gaat het installeren niet zonder inbouwspots. Nog geen geschikte inbouwspot gevonden? Afhankelijk van het type inbouwspot dat je kiest, heb je ook Wago klemmen nodig. Een Wago klem is eigenlijk gewoon een hele luxe kroonsteen. Je hoeft hierbij niet aan de slag met een schroevendraaier, maar verbind verschillende kabels door middel van een kliksysteem. Om de inbouwspots correct aan elkaar te verbinden heb je twee Wago klemmen per spot nodig. Daarnaast heb je twee Wago klemmen nodig om de spots aan de installatiedoos te koppelen. Wil je nu geen gebruik maken van Wago klemmen? Dan kies je voor inbouwspots met een quick connector box. Hierbij dient de quick connector als Wago klem. Heb je nog geen lichtschakelaar in de ruimte waar je de spots wilt ophangen? Zorg dan ook dat je een lichtschakelaar paraat hebt. Uiteraard kun je er ook voor kiezen om de spots direct via een eurostekker aan het stopcontact te verbinden. Uiteraard kun je de installatie van inbouwspots zo luxe maken als je zelf wilt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een LED dimmer, een draadloze ontvanger met afstandsbediening of een bewegingssensor.
Installatieontwerp en schakeling
Inbouwspots installeer je altijd via een parallelschakeling. Hier is een goede reden voor. Wanneer je de spots namelijk in serie schakelt, zullen alle spotjes uitvallen wanneer één spotje ermee ophoudt. Zoals eerder gezegd verduidelijken wij geschreven tekst met afbeeldingen. De afbeeldingen vind je hieronder. Belangrijk is dat je het juiste aansluitschema kiest afhankelijk van jouw gekozen inbouwspots. Allereerst is het natuurlijk belangrijk dat je de stroom uitschakelt. Installeer nooit verlichting wanneer de stroom nog aan staat. Let op: verbind nooit de bruine draad aan de blauwe draad.
Bepaal waar je de inbouwspots in het plafond wilt plaatsen en maak daar gaten door middel van een gatzaag. Trek vervolgens de kabel over het plafond. Zorg dat er uit ieder gat een lus komt van ongeveer 2 cm die je gemakkelijk kunt bereiken. Deze lussen gebruiken we straks om de inbouwspots aan de stroomdraad te verbinden. Zorg dat je echt minimaal 2cm lussen maakt of zorg voor iets langere lussen. Nu we alle voorbereidingen hebben volbracht en het plafond klaar is voor de installatie kunnen we de inbouwspots daadwerkelijk gaan installeren. Afhankelijk van het type inbouwspot zijn er soms wat extra handelingen nodig.
- Bij INTOLED vind je veel inbouwspots met een GU10 fitting en spot. Om deze inbouwspots uiteindelijk in het plafond te plaatsen, zul je deze spotjes eerst moeten assembleren.
- Heb je een inbouwspot voor buiten gekocht met een GU10 fitting? Dan bevindt zich in het inbouwarmatuur een waterdicht rubbertje. Zorg ervoor dat deze goed afsluit.
- Wanneer je de fitting in het inbouwarmatuur draait kan het gebeuren dat deze draait of opvouwt, waardoor de spot niet meer waterdicht is.
Knip de lussen die uit het plafond hangen door. Wanneer je de lussen hebt doorgeknipt kun je de draden strippen. Vervolgens verbind je de kabels aan elkaar door middel van een lasklem. De blauwe verbind je met de blauwe draad en de bruine met de bruine draad. Nu kunnen we de inbouwspot aan het stroomnetwerk koppelen. Wanneer de inbouwspot beschikt over een externe transformator zul je uiteraard de transformator moeten verbinden met de Wago klemmen en het stroomnetwerk in plaats van de inbouwspot. Let op: Veel inbouwspots worden geleverd met een transformator die niet geheel waterdicht is. Zorg dat je dit nakijkt. Is de transformator niet waterdicht? Plaats deze bij installatie in vochtige ruimtes dan in een waterdichte lasdoos. Heb je gekozen voor inbouwspots met een quick connector box? Dan hoef je niet aan de slag met Wago klemmen. Je kunt de stroomdraad dan direct aansluiten op de quick connector box.
Test en montage in plafond
Nu je alles hebt verbonden is het tijd om de verlichting eerst even te testen voordat je deze daadwerkelijk gaat inbouwen. Je wilt namelijk niet dat je alle spots weer uit het plafond moet halen. Nu we zeker weten dat alle verlichting daadwerkelijk werkt, is het tijd om de inbouwspots in het plafond te bouwen. Je trekt de klemmen van de inbouwspot naar binnen net zo ver totdat deze door het gat passen. Wanneer je deze vervolgens los laat zal de spot zich automatisch aan het plafond vast klemmen. Zorg dat je de klemmen voorzichtig neer laat komen.
Je kunt de installatie van de inbouwspots natuurlijk uitbreiden met bijvoorbeeld een bewegingssensor, dimmer of een draadloze ontvanger met afstandsbediening. Uiteraard zul je de bewegingssensor ergens moeten plaatsen waar deze bewegingen kan detecteren. Voor inbouwspots adviseren wij een inbouw bewegingssensor. Deze kun je net als een inbouwspot direct in het plafond inbouwen. Wil je jouw inbouwspots kunnen bedienen met een afstandsbediening? Dan kun je de schakeling verrijken met een draadloze ontvanger. Deze plaats je net als de bewegingssensor tussen het stroompunt en de inbouwspots. De draadloze ontvanger kun je vervolgens gewoon bovenop het plafond plaatsen. Ben je inbouwspots in een vochtige ruimte aan het installeren? Plaats de draadloze ontvanger dan in een waterdichte lasdoos. Het inbouwen van een dimmer is ook zeer gemakkelijk. Als eerste zul je het afdekraam van de schakelaar of stopcontact moeten verwijderen. Nu de draden bloot liggen kun je de muurdimmer aansluiten op de stroomdraden uit de muur. Vaak vind je een blauwe/zwarte draad en een bruine draad. De bruine draad is de Line (l) en de zwarte of blauwe draad de neutraal. Hoe je de draden precies moet bevestigen hangt af van het merk dimmer dat je hebt. Soms moet je de draden erin schroeven en soms kan dit door middel van klemmen. Nu alle draden bevestigd zijn kun je deze terug in de inbouwdoos plaatsen. Zorg dat je geen kabels breekt of scheurt tijdens het terugplaatsen ervan. Nu je alles hebt geïnstalleerd kun je de stroom weer veilig inschakelen. Dit is ook het moment dat we de dimmer gaan testen. Op veel dimmers vind je één of twee schroefjes met “min” en “max” erboven. Hiermee stel je het minimale bereik in van de dimmer. De verlichting gaat waarschijnlijk knipperen, maar dit is normaal. Draai het schroefje vervolgens weer rustig naar rechts, totdat de verlichting net niet meer knippert.
Brandveiligheid en afwerking
Tijdens het plaatsen van inbouwspots is het belangrijk om te controleren of de spots niet bedekt worden door isolatiemateriaal. Inbouwspots kunnen behoorlijk warm worden, wanneer ze hun warmte niet kwijt kunnen kan dat kortsluiting of zelfs brand veroorzaken. Bij een verlaagd plafond is de inbouwhoogte en de balkhoogte bepalend voor de keuze van de soort spot. Bij betonplafonds wordt gebruik gemaakt van inbouwboxen en een zorgvuldige stuclaag. De ruimte die de box biedt om de armaturen te plaatsen is precies op het formaat van de armaturen afgestemd.
Specifieke aandachtspunten voor de badkamer
Veiligheid in vochtige ruimtes: kies voor badkamer spots met IP-waarde minimaal IP44, geschikt voor zones boven douche of bad. 12V spots zijn over het algemeen veiliger maar vereisen een transformator of driver. Badkamerverlichting moet aangesloten worden op een geaard circuit en beveiligd zijn met een aardlekschakelaar (30mA). Voor dimmen geldt: gebruik dimbare LEDs en een geschikte dimmer.
Veelgestelde vragen en tips
- Wat is de juiste inbouwdiepte van een spot? De inbouwdiepte moet afgestemd zijn op warmteafgifte van de lamp; LED heeft minder ruimte nodig dan halogeen.
- Hoeveel spots kan ik op één transformator aansluiten? Het totaalvermogen mag nooit hoger zijn dan het transformatorvermogen; bereken dit nauwkeurig.
- Kunnen halogeenspots vervangen worden door LED-spots? Ja, met een passende LED-driver of vervanging van transformator.
- Hoe monteer ik in een betonnen plafond? Maak een verlaagd plafond of gebruik inbouwboxen en plan ruimte vooraf.
- Kunnen spots dimmen met een gewoon schakelkast? Nee, gebruik een dimmer en dimbare LED-spots.
Kiezen, plannen en extra opties
De plaats van spotjes bepaal je op basis van de vorm van de ruimte, de functie van het licht en de plekken waar je extra verlichting nodig hebt. In de basis wil je het licht gelijkmatig verdelen, zodat de ruimte goed verlicht is zonder donkere hoeken of storende schaduwen. Er is geen vast aantal spotjes dat altijd klopt voor 4 meter, omdat dat afhangt van meerdere factoren zoals de hoogte van het plafond en de gewenste lichtopbrengst. Voor functionele verlichting zijn vaak meer spots nodig dan voor sfeerlicht. Alternatieven voor inbouwspots zijn onder meer opbouwspots, plafondlampen, railverlichting, wandlampen of hanglampen, afhankelijk van ruimte en stijl.
LED-inbouwspots: specificaties en stappenplan
Installeren van LED-inbouwspots: parallelschakeling is standaard. Led-inbouwspots worden parallel aangesloten; serieaansluiting komt in reguliere woninginstallaties niet voor. Voor 12V spots gebruik je een transformator/driver. Gebruik lasklemmen voor veilige verbindingen en zorg dat alle verbindingen bereikbaar blijven. Het totale wattage en de kabeldiameter bepalen of jouw installatie veilig blijft.
Stappenplan voor het monteren van LED-inbouwspots:
- Stroom uitschakelen.
- Plaats en grootte van het gat bepalen en mal gebruiken.
- Spot aansluiting via lasklemmen of kroonsteentjes; lus van 2 cm bij elk gat laten hangen.
- Meer spots op één lichtpunt mogelijk via 3-4-weg koppelingen of meerdere lasklemmen.
- Test de spots eerst, voordat je ze definitief inzet.
- Plaats de spots en zet ze vast met de veerklemmen of passende bevestiging.
- Controleer op warmte en flicker; pas indien nodig de afstand of dimmerinstelling aan.
Accessoires en installatieprofiel
Led-driver of trafo moet dicht bij de spot geplaatst worden; extern plaatsen gebeurt als er geen ruimte is in de inbouwbox. Gebruik een dimmer die geschikt is voor LED-verlichting en controleer de compatibiliteit met het gebruikte dimprotocol (1-10V, DALI, etc.). Voor buitenafmetingen kies je IP-waarden afhankelijk van locatie en beschutting. Bij betonnen plafonds gebruik je inbouwboxen; bij verlaagde plafonds kan de inbouwdiepte beperkt zijn.
Wil je meer weten of een volledig plan laten maken? Dan kun je een lichtplan bespreken met een specialist en samen een plan maken dat past bij jouw stijl en budget.