Bij het zelfstandig installeren of onderhouden van radiatoren op zolder komt vaak de vraag naar voren welk soort inbussleutel of puntstuk nodig is om het punstuk vast te draaien. De verschillende reacties uit de praktijk tonen dat er meerdere soorten bevestigingsmiddelen en gereedschappen bestaan, afhankelijk van het type radiator, de aansluitingen en de gewenste controle over de waterstroom. Hieronder worden de belangrijkste aspecten verzameld en logisch samengebracht uit ervaringen en adviezen uit de praktijk.
Soorten inbus- en nokkenpunten bij radiatoren
Er zijn puntstukken met een binnenzeskant (inbus) en er zijn exemplaren met twee nokken. In het eerste geval past een standaard inbussleutel; in het tweede geval gebruik je vaak een kleine steenbeitel die er precies inpast. Dit onderscheid bepaalt welk gereedschap nodig is voor het vastzetten of losmaken van onderdelen onder de radiator.
Een veelgenoemde oplossing is het gebruik van een hondelul-handleiding: een passend speedboortje erin schuiven, bacosleutel en draaien zodat hij tegen de nokjes aan komt en dan voorzichtig doorgaan met draaien. Deze methode wordt genoemd in de praktijkbeschrijvingen en geeft aan hoe je het puntstuk in twee fasen benadert: positioneren tegen de nokjes en vervolgens verder draaien.
Aanvullende bevestiging en mogelijk huren van gereedschappen
Bij onze Enorm in Zoetermeer kun je een dergelijk gereedschap huren; ze noemen het daar de hondelul. Dit geeft aan dat sommige gereedschappen niet alledaags zijn en mogelijk tijdelijk nodig zijn voor specifieke radiatoren. Voorhandenheid van het juiste gereedschap kan de installatie vereenvoudigen en de kans op beschadiging verminderen.
Ontluchten en aansluiting van radiatoren
Bij meerdere radiatoren kan er sprake zijn van een dubbel L-beugel met twee blindstoppen, waarbij het openen van deze ventielen met een inbus (bijvoorbeeld 5 mm) ontluchting mogelijk maakt. Ontluchten moet gebeuren op het hoogste punt in de installatie, zodat warme lucht en waterdamp kunnen ontsnappen en de radiator efficiënt opwarmt. Een veelvoorkomende fout is dat ontluchters niet op de juiste hoogte worden geplaatst of niet worden gebruikt waar nodig.
Als radiatoren afzonderlijk op een collector zijn aangesloten, geldt meestal dat de aanvoer links en de retour rechts onderaan zit. In zo’n setup is het eerder gevarieerd waar het ontluchten dan wel de bediening moet plaatsvinden, maar het principe blijft dat ontluchten en goed afstellen van de ventielen noodzakelijk zijn om een stabiele werking te waarborgen.
Waarschuwing en oorzaken van onvoldoende warmte
Een eerste radiator kan teveel warmte afgeven waardoor andere minder warm worden. Ook kunnen kranen vastzitten door lange stilstand in de zomer. De aanbevolen aanpak is:
- thermostaatkop verwijderen en de kraan los krijgen door aan het staafje te draaien of erop te tikken;
- de druk controleren (1 tot 1,5 bar of iets bijsteken indien nodig);
- controleren of radiatoren aan de bovenkant warm worden en vervolgens naar beneden afkoelen;
- verifiëren of de afsluiters op de collectortoren open en dicht draaien en niet onbedoeld vastzitten;
- voorkomen dat lawaai door te snel stromend water optreedt door een juiste balans en controle van de pomp.
Veelvoorkomende maten en passen
Er wordt regelmatig gesproken over verschillende metrische en inches-maten voor inbus-sleutels en kranen. Een maat als 7/16 inch ligt in de buurt van de gangbare opties, terwijl 12 mm en 12,5 mm als veelvoorkomende varianten genoemd worden. Het is cruciaal om eerst te meten welke maat precies past in het huidige systeem, omdat de verkeerde maat kan leiden tot beschadiging of lekkage.
Praktische workflow voor het installeren van een radiator met inbusonderdelen
- Bepaal welk type puntstuk aanwezig is (binnenzeskant vs. nokken).
- Verifieer de maat van de inbus of het nokkenpunt en kies het juiste gereedschap.
- Open de blindstoppen voorzichtig als er ventielen onderaan de beugel zitten.
- Ontlucht de radiator door de ventielen te bedienen op het juiste punt.
- Controleer de druk en begin met het opstarten van de installatie, let op geluiden en warmth-opwaartse beweging.
- Controleer of alle radiatoren op hetzelfde circuit correct zijn aangesloten en of elk hoogste punt een ontluchter heeft.
Beschikbare hulpmiddelen en tips
Langdurige stilstand kan leiden tot vastzittende kranen; daarom kan het helpen de thermostaatkop te verwijderen en de kraan los te krijgen door zachtjes tegen het staafje te tikken. Voor het afstellen van waterzijdige balans kunnen voetventielen worden gebruikt, maar houd er rekening mee dat ze niet bedoeld zijn voor ontluchten. Ze dienen wel om de installatie waterzijdig in te regelen en om dicht te draaien bij demontage van een radiator.
Verwarming ontluchten
| Onderdeel | Maat/Type | Doel | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Puntstuk | Binennzeskant of nokken | Bevestiging onder radiator | Kies afhankelijk van past |
| Ventiel | 5 mm inbus | Ontluchten onderaan | Openen bij ontluchten |
| Voetventiel | Ongeveer 7/16", 12 mm | Waterzijdige regeling | Niet voor ontluchten |