Conjunctivitis: Oorzaken, Symptomen en Behandeling van Oogontsteking

Wat is Conjunctivitis?

Conjunctivitis, ook wel bekend als een ontsteking van het slijmvlies of bindvlies van het oog, is de meest voorkomende oorzaak van een rood oog. Het slijmvlies, de conjunctiva, bedekt het witte deel van het oog (de conjunctiva bulbi) en de binnenzijde van de oogleden (de conjunctiva palpebralis). De ruimte tussen de oogleden en de oogbol wordt de conjunctivaalzak of fornix genoemd.

Bij irritatie of ontsteking zetten de dunne bloedvaatjes in de conjunctiva uit, wat resulteert in roodheid van het oog. Vaak zijn de ontstekingen dubbelzijdig en kunnen ze gepaard gaan met symptomen zoals jeuk, branderigheid, een gevoel van irritatie ("alsof er wat in het oog zit") en pijn.

Verschillende Presentaties en Symptomen

Het klinische beeld van conjunctivitis kan variëren en omvat onder andere lichtschuwheid, tranen, ooglidkramp, roodheid, zwelling van het slijmvlies met de vorming van follikels en papillae, en diverse soorten afscheiding (waterig, slijmerig, etterig, draderig of bloedig).

Onderzoek door een oogarts of huisarts kan helpen onderscheid te maken tussen de verschillende vormen van conjunctivitis. Soms is het noodzakelijk om een kweek te maken van de afscheiding uit het oog om de specifieke veroorzaker te identificeren.

Oorzaken van Conjunctivitis

Conjunctivitis kan diverse oorzaken hebben, waarbij infecties door virussen en bacteriën de meest voorkomende zijn. Andere oorzaken zijn:

• Mechanische irritatie
• Allergische reacties (bijvoorbeeld op pollen, haren of huidschilfers van huisdieren, oogdruppels, lenzenvloeistof, cosmetica)
• Fysisch-chemische irritaties (bijvoorbeeld door medicijnen, chloor, of bij het lassen)
• Droge ogen

Bacteriële Conjunctivitis

Bacteriële infecties zijn een belangrijke oorzaak van conjunctivitis. De meest voorkomende bacteriën die een ontsteking kunnen veroorzaken zijn H. influenzae, S. pneumoniae en S. aureus.

• Acute bacteriële conjunctivitis: Dit is de meest voorkomende bacteriële vorm en geneest doorgaans spontaan binnen 5 dagen (in 60% van de gevallen). Het begint vaak met acute roodheid, een branderig gevoel, en treft meestal beide ogen, soms met een latere onset in het tweede oog.
• Gonokokken keratoconjunctivitis: Veroorzaakt door Neisseria gonorrhoeae, een bacterie die ook geslachtsziekten veroorzaakt.
• Meningokokken conjunctivitis: Zeldzaam bij volwassenen, vaker voorkomend bij kinderen.
• Adult chlamydia conjunctivitis: Een oculogenitale infectie bij volwassenen, waarbij de bacterie zich van de geslachtsorganen naar het oog verspreidt. Symptomen kunnen eenzijdige of dubbelzijdige roodheid, mucopurulente afscheiding, zwellingen in het slijmvlies (follikels), lymfeklierzwelling en soms hoornvliesontsteking omvatten.
• Trachoma: Een chronische conjunctivitis veroorzaakt door Chlamydia trachomatis, die bij herhaalde infectie kan leiden tot ernstige oogafwijkingen. Komt voornamelijk voor in gebieden met slechte hygiënische omstandigheden.
• Ophthalmia neonatorum (pasgeborenen): Neonatale conjunctivitis die zich ontwikkelt binnen 2 weken na de geboorte, meestal veroorzaakt door N. gonorrhoeae, C. trachomatis, Staphylococ, H. influenzae en Enterobacteriacae. Ongeveer 60% geneest spontaan zonder behandeling, maar antibiotica kunnen worden voorgeschreven om herstel te versnellen en complicaties te verminderen.

Virale Conjunctivitis

Virussen zijn vaak de oorzaak van de bekende "rode oog"-klacht, die soms gepaard gaat met symptomen van verkoudheid of griep. Antibiotica hebben geen effect op virale conjunctivitis.

• Herpes infecties: Herpesvirussen kunnen het bindvlies, de oogleden en het hoornvlies ontsteken. Het herpes simplex virus type I is de meest voorkomende oorzaak van herpes simplex oogontsteking, met name van het hoornvlies. De behandeling bestaat uit antivirale medicijnen.
• Adenovirus: Dit verkoudheidsvirus kan ook oogontstekingen veroorzaken, die meestal binnen 3 weken overgaan, maar wel erg besmettelijk zijn.

Allergische Conjunctivitis

Allergische reacties kunnen leiden tot jeukende, branderige ogen met waterige tot slijmerige afscheiding, slijmvlieszwelling en gezwollen oogleden. Behandeling kan bestaan uit speciale oogdruppels gericht tegen allergieën.

Conjunctivitis door Droge Ogen

Het syndroom van droge ogen kan leiden tot pijnlijke, rode slijmvliezen, soms met lichtschuwheid en paradoxaal genoeg juist heftige tranenvloed. Langdurig turen naar een beeldscherm kan de ogen vermoeien, branderig laten aanvoelen en rood maken. Behandeling vindt plaats met kunsttranen in de vorm van druppels, zalven of gels.

Diagnose van Conjunctivitis

De diagnose wordt gesteld op basis van een oogheelkundig onderzoek, waarbij de arts let op roodheid, de aanwezigheid van vreemde voorwerpen, en de aard van de afscheiding. Bij hevige etterige afscheiding kan een kweek worden afgenomen. Soms wordt fluoresceïne gebruikt om schade aan het hoornvlies te detecteren.

De arts zal letten op:

• Etterige afscheiding, in combinatie met een luchtweginfectie, wijst vaak op een infectieuze oorzaak.
• Dichtplakkende ogen 's morgens bij volwassenen zijn een sterke aanwijzing voor bacteriële conjunctivitis.
• Allergische symptomen (loopneus, hoesten, eczeem) of bekende hooikoorts wijzen op allergische conjunctivitis.

Bij ernstige symptomen zoals hevige pijn, lichtschuwheid, verminderd zicht, een troebel hoornvlies, of een afwijkende pupil, zal de patiënt worden doorgestuurd naar een oogarts.

Behandeling en Zelfzorg

De behandeling van conjunctivitis hangt af van de oorzaak:

Wat u zelf kunt doen:

• Verwijder afscheiding voorzichtig met een schoon, vochtig watje of gaasje, strijkend van de buitenste naar de binnenste ooghoek.
• Draag geen contactlenzen tijdens een oogontsteking; gebruik een bril.
• Koude kompressen (nat washandje) kunnen verlichting bieden.
• Gebruik geen oogmake-up tijdens een ontsteking.
• Vermijd contact met bekende allergenen.
• Bij chemische irritatie: spoel het oog onmiddellijk en minimaal tien minuten met lauw kraantjeswater.

Medische Behandeling:

• Bacteriële conjunctivitis: Wordt vaak behandeld met lokale antibiotica in de vorm van oogdruppels of zalf (bv. fusidinezuur, chlooramfenicol, tetracycline). De behandeling moet worden voortgezet tot minimaal 2 dagen na het verdwijnen van de symptomen. Soms wordt een uitgesteld voorschrift gegeven, waarbij de behandeling pas start als de symptomen langer dan 2-3 dagen aanhouden.
• Virale conjunctivitis: Antibiotica zijn hierbij niet effectief. Behandeling kan bestaan uit kunsttranen.
• Allergische conjunctivitis: Behandeling met speciale anti-allergische oogdruppels, zoals natriumcromoglicaat, of anti-allergische druppels. Een neusspray met cortisone kan bij hooikoorts de oogsymptomen verminderen.
• Droge ogen: Behandeling met kunsttranen (druppels, zalven, gels).

Gebruik van antibiotica dient over het algemeen niet langer dan 1-2 weken te geschieden om resistentie-ontwikkeling te voorkomen.

Wanneer een Arts Raadplegen?

Raadpleeg direct een arts of huisartsen-spoedpost bij:

• Oogpijn
• Verminderd zicht
• Lichtschuwheid

Neem contact op met de huisarts als:

• U een oogziekte heeft, recent aan het oog geopereerd bent, of een verminderde weerstand heeft.
• De klachten na 2 weken nog niet verbeteren.
• De klachten na een week behandeling nog niet verminderd zijn.
• De klachten na 3 dagen behandeling niet minder worden of juist erger worden.

Bij kinderen jonger dan 10 dagen met rode ogen, is onmiddellijk contact met de huisarts noodzakelijk.

Andere Oogontstekingen

Naast conjunctivitis zijn er andere vormen van oogontsteking:

• Episcleritis: Ontsteking van het bovenste laagje van het oogwit, vaak acuut en aan één oog, meestal zonder ernstige klachten.
• Uveïtis: Een verzamelnaam voor inwendige oogontstekingen, zoals ontsteking van de iris (iritis) of het vaatvlies. Dit kan gepaard gaan met verminderd zicht, pijn en roodheid. Uveïtis kan een symptoom zijn van systemische ziekten zoals reuma of de ziekte van Bechterew. De behandeling omvat ontstekingsremmers, zoals corticosteroïden.
• Hoornvliesinfectie (keratitis): Een ernstige ontsteking van het hoornvlies, vaak veroorzaakt door micro-organismen. Risicofactoren zijn onder andere het dragen van contactlenzen en een verminderde weerstand. De behandeling is intensief en gericht op het identificeren van de veroorzaker.

tags: #infectie #oog #door #verbouwing