Investeringsfondsen voor havenuitbreiding en energietransitie in Nederland: ETF-R en SecFund als pijlers van regionale innovatie

Rotterdam - Het Energietransitiefonds Rotterdam (ETF-R) is het investeringsfonds voor duurzame innovaties van de gemeente Rotterdam. InnovationQuarter beheert dit fonds van € 100 miljoen voor de gemeente. Daarvan investeerde zij € 50 miljoen in vijf jaar tijd, in vijftien innovaties. De bedrijven zijn actief in elektrificatie, duurzame mobiliteit, circulaire chemie en energieopslag. Wethouder Zeegers: “Met het Energietransitiefonds Rotterdam investeren we in ondernemers die het verschil maken. In vijf jaar tijd hebben we vijftien bedrijven ondersteund om hun duurzame technologie op te schalen. Van circulaire bouw tot batterijtechnologie. Zo versterken we de economie. We creëren honderden banen én we bouwen aan een klimaatbestendige toekomst. Dat zie je terug in de stad, de haven en de regio.”

Het ETF-R-fonds richt zich op energie- én grondstoffentransitie. “Dat doen we niet alleen met kapitaal, maar ook met kennis en ons netwerk. Zo bouwen we samen aan een sterke, duurzame economie in Rotterdam en de regio,” zegt Hoofd Investeren Robert Bierens van InnovationQuarter. Waar mogelijk benut de fondsbeheerder de inzet van de gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam, kennisinstellingen in Delft en andere regionale partners. En zo werken zij amen om Rotterdam, Zuid-Holland en Nederland minder afhankelijk te maken van buitenlandse grondstoffen. In 2024 begeleidde ETF-R meer dan 150 ondernemers.

Voorbeelden van geïnvesteerde innovaties en regionale impact

• CarbonX ontwikkelt een duurzaam alternatief voor grafiet in batterijen, geschikt om lokaal te produceren.
• Value Maritime ontwikkelt compacte systemen die CO2 uit scheepsemissies opvangen en hergebruiken in de glastuinbouw.
• Deelnemende bedrijven werken aan reststromen die nu nog moeilijk te recyclen zijn, met focus op kringloop en efficiëntie.

Daarnaast is er samenwerking in diverse NOVEX-gebieden. In het NOVEX-gebied Groningen werken de Rijksoverheid en de regio samen aan het versterken van de leefomgeving in gebieden die worden beïnvloed door aardbevingen als gevolg van gaswinning. Ook zetten zij zich in voor de energietransitie, natuurherstel en de versterking van de infrastructuur. In samenwerking met woningcorporaties en lokale gemeenschappen wordt gewerkt aan het toekomstbestendig maken van de woningvoorraad en het verbeteren van leefbaarheid en economische kansen. De Rijksoverheid en de regio werken in het NOVEX-gebied Noordzeekanaalgebied samen om het gebied onderdeel te maken van de nieuwe groene energiehoofdstructuur van Nederland. Dit legt de basis voor het bieden van voldoende ruimte voor haven- en industriële activiteiten en de transities die daarin gemaakt moeten worden. Daarnaast is er in de regio een grote behoefte aan woningbouw met een gezondere leefomgeving en moeten de gevolgen van klimaatverandering worden opgevangen.

Het NOVEX-gebied North Sea Port District (NSPD) is een unieke Vlaams-Nederlandse combinatie. In dit gebied werken een aantal Nederlandse en Vlaamse gemeenten, de provincies Oost-Vlaanderen en Zeeland en het havenbedrijf North Sea Port (NSP) samen aan ruimtelijke opgaven. Lees meer over dit gebied in het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied North Sea Port District. In het NOVEX-gebied Rotterdamse haven werken de Rijksoverheid en de regio samen met het haventerrein, bedrijfsleven en milieuorganisaties om te sturen op een duurzame, klimaatneutrale en circulaire havenindustrie die in balans is met de omgeving.

Ook kijken regionale partijen naar het omgaan met ruimtegebrek en de omgevingsveiligheid tijdens en na de transitie van de haven. Lees verder over dit gebied in het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Rotterdamse Haven. In het NOVEX-gebied Schiphol focussen ze zich op ruimtelijke ontwikkeling, leefbaarheid en woningbouw, met aandacht voor geluidbelasting, luchtkwaliteit en andere milieukwesties. In het NOVEX-gebied Zuid-Limburg ligt de focus op een circulaire economie met vermindering van afval, hergebruik van grondstoffen en circulair bouwen, naast een aantrekkelijke, groenblauwe leefomgeving en economische clusters zoals Chemelot.

SecFund: een overkoepelend investeringsfonds voor defensie-innovatietechnologie

Het ministerie van Defensie kondigt vandaag een nieuw op te richten investeringsfonds aan, het SecFund (‘Security Fund’). Dit fonds, met een fondsvermogen van 100 miljoen euro, gaat vroege fase financieringen verstrekken aan Nederlandse startups, scale-ups en innovatief mkb die voorzien in de innovatiebehoefte van Defensie. Innovatieve bedrijven in de defensiesector ervaren vaker drempels bij financiering. Het SecFund gaat zich richten op dual-use producten-toepassingen die zowel civiel als in de veiligheidssector kunnen worden toegepast.

Voorbeelden zijn technologie die installaties geluidsarm kan maken en LiFi, een snellere datatransmissie. Het SecFund is een samenwerking van de ministeries van Defensie en Economische Zaken en de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s). De uitvoering ligt bij de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) in samenwerking met andere ROM’s. De bovenregionale fondsmanager is BOM. De verwachting is dat het fonds in de loop van januari 2025 wordt opengesteld.

“Het bedrijfsleven kan een ongekende bijdrage leveren aan de innovatiekracht van defensie en andersom. Innovatie in dual-use technologie vraagt om partners die de complexe markten begrijpen en bereid zijn risico’s te delen. Bij InnovationQuarter en de samenwerkende ROM’s zorgen we met onze sectorkennis, investeringsexpertise en gerichte begeleiding voor een stevige basis waarmee bedrijven kunnen groeien en zich kunnen ontwikkelen.” Eerder onderzoek in opdracht van Provincie Zuid-Holland heeft laten zien dat in onze regio hiervoor veel kansen zijn.

Economische context en bredere infrastructuur

Voor duurzame investeringen in de infrastructuur van havens heeft de Europese Commissie 21,7 miljard euro uit het EU-fonds beschikbaar gesteld. Nederland heeft een groot aandeel in de doorvoer van goederen voor de Noord-Europese markt. Het verhogen van de capaciteit en efficiëntie door multimodale corridors biedt de Nederlandse economie voor de komende jaren de nodige impulsen tot meer groei.

Stadshavens Rotterdam en Havenomgevingsfonds

Stadshavens Rotterdam is het voorbeeld van een langlopende publiek-private samenwerking. Met het programma ‘Stadshavens’ werken de gemeente Rotterdam, de haven en marktpartijen aan een grootschalige, duurzame en innovatieve gebiedsontwikkeling tussen 2012-2040. Het Havenomgevingsfonds wordt gebruikt om projecten gericht op de leefomgevingskwaliteit te stimuleren. Gemeenten uit de regio Rotterdam kunnen bij het fonds projecten indienen die een bijdrage leveren aan milieukwaliteit of ruimtelijke kwaliteit, zoals luchtkwaliteit, geluidhinder, stank, bodem- en waterkwaliteit, leefbaarheid, landschap, natuur en biodiversiteit.

De middelen dienen als impuls voor de leefomgevingskwaliteit in regio Rotterdam. Een gemeente kan een verzoek indienen bij Havenbedrijf Rotterdam voor een bijdrage uit het Havenomgevingsfonds. Daarnaast speelt de regionaal economische ontwikkeling een rol, inclusief de uitdagingen van plannen die stilvallen en de noodzaak om investeringen te waarborgen ondanks externe economische druk.

De samenwerking tussen rijksoverheid, regio en bedrijfsleven is gericht op een transitie naar een duurzaam, klimaatneutraal en circulair havenindustrieel complex, met aandacht voor leefomgeving en economische kansen. Het NOVEX-gebied Rotterdamse Haven dient als sleutelgebied voor deze transitie, waarbij ruimtegebrek en omgevingsveiligheid nauwkeurig worden aangepakt en gemeten met meetbare doelen en betrokken stakeholders. Lees meer over dit gebied in het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Rotterdamse Haven en de Uitvoeringsagenda NOVEX-gebied Schiphol, NOVEX-gebied Noordzeekanaalgebied en NOVEX-gebied Zuid-Limburg.

tags: #investeringsfondsen #holland #haven #aanbouw