Wij hebben een nieuwbouwwoning waarbij binnenin heel wat gemaakt is in MDF : keuken (met folie), binnendeuren (gelakt), maatkasten in de woonruimte (te lakken), parket (met ondergrond OSB plaat, verlijmd), badkamer (gelakt), slaapkamer van de kinderen (gelakt) ... maar nu heb ik heel wat gelezen over formaldehyde en ben ik zeer ongerust... zeker wat betreft de kinderkamer (volledig uitgevoerd in mdf, zelfs de muren) en de woonkamer (kasten zijn nog ruw MDF).
Bij bouwen of verbouwen wordt er vaak gebruik gemaakt van MDF- en OSB platen, dit zijn vezelplaten. Deze platen worden gebruikt als bouw- of decoratiemateriaal en kunnen onbehandeld of behandeld zijn, bv. gelakte binnendeuren. Formaldehyde is een vluchtig organische stof (VOS) die op kamertemperatuur vrijkomt en kan voorkomen in bouw en decoratiematerialen, zo ook in MDF (Medium Density Fiberboard) en OSB (Oriented Strand Board) platen.
Wat is formaldehyde en waarom is het belangrijk?
De mate waarin formaldehyde uit deze platen vrijkomt, is van een aantal factoren afhankelijk waaronder het formaldehydegehalte in de gebruikte lijm, de afwerking van de plaat, de ouderdom van de plaat en de temperatuur en relatieve vochtigheid van de ruimte waarin het plaatmateriaal zich bevindt. Een nieuwe, niet afgewerkte plaat kan het meeste formaldehyde vrijzetten.
Naast de platen kunnen ook ureumformaldehydeschuim (UF) voor spouwmuurisolatie, bepaalde vernissen en verven formaldehyde bevatten. Om een gezonde binnenlucht in gebouwen te garanderen, heeft de Vlaamse overheid het binnenmilieubesluit met een aantal richtlijnen voor chemische, biologische en fysische factoren opgesteld. Voor formaldehyde werd een interventiewaarde opgenomen die gelijk is aan 100 µg/m³ (microgram per kubieke meter). Als die waarde overschreden wordt in een woning is er actie nodig om gezondheidseffecten te voorkomen.
Omdat we tot 85% van onze tijd binnen doorbrengen, heeft de binnenlucht een grote impact op onze gezondheid. Daarom voert het Vlaams Departement Omgeving onderzoek uit naar de stoffen die voorkomen in het binnenmilieu. Dat onderzoek heeft als doel om te bepalen welke stoffen voorkomen in het binnenmilieu als gevolg van bv. de keuze van bouwmaterialen, bewonersgedrag, de eigenschappen van de woning enz. De resultaten van dit onderzoek worden gebruikt om mensen te informeren, werden gebruikt als input voor de opmaak van het binnenmilieubesluit en werden gebundeld in de map Bouw Gezond.
Onderzoeksinzichten en praktijktoepassingen
Tijdens de onderzoeken werd ook de hoeveelheid formaldehyde onderzocht in de binnenlucht van woningen. In Renovair werden voor en na verschillende soorten renovaties metingen uitgevoerd van de binnenluchtkwaliteit. De hoeveelheid formaldehyde is zes maanden na de renovatie hoger dan voor de renovatie. In geen van de onderzocht gevallen werd de interventiewaarde uit het binnenmilieubesluit overschreden. Onderstaande grafieken tonen de hoeveelheid formaldehyde in woningen uit Clean Air Low Energy (1ste grafiek) en de hoeveelheid formaldehyde in scholen uit BiBa (2e grafiek).
De VITO voerde op vraag van het Vlaams Departement Omgeving een korte literatuurstudie naar het voorkomen van formaldehyde in de binnenlucht. Binnen Europa en Noord-Amerika werden er verschillende onderzoeken uitgevoerd die kijken naar de relatie tussen formaldehydeconcentraties en diverse renovatie- en herinrichtingsmaatregelen. Op basis van het literatuuronderzoek van VITO kan worden geconcludeerd dat concentraties formaldehyde in de binnenlucht de interventiewaarde van 100 µg/m³ niet overschrijden kort na de renovaties. Een belangrijke reden hiervoor lijkt de regelgeving met tot de uitstoot van formaldehyde bevattende bouwmaterialen en meubilair in verschillende Europese landen. Verder is het op basis van het literatuuronderzoek duidelijk dat de concentratie van formaldehyde stijgt (tot 60%) kort na de renovatie. De mate waarin de concentraties stijgen heeft verscheidene oorzaken, zoals de aanwezigheid van ventilatie, de gebruikte materialen enz.
Praktische aanbevelingen voor MDF-gebruik in woningen
Als eerste is het belangrijk om de bronnen te beperken. Zo kan u kiezen voor formaldehyde-arme spaanplaten. Kwaliteitslabels kunnen u hierbij helpen. Ben je op zoek naar strak, veelzijdig en makkelijk bewerkbaar plaatmateriaal? Dan is MDF een uitstekende keuze. MDF staat voor Medium Density Fibreboard. Het is een geperste plaat gemaakt van houtvezels en lijm. Deze vezels worden onder hoge druk samengeperst tot een stevige, dichte plaat. MDF heeft een glad oppervlak en is makkelijk te bewerken. Het splintert niet en laat zich eenvoudig zagen, frezen of schilderen. MDF platen worden vaak geleverd met een FSC- of PEFC-keurmerk, wat betekent dat het hout afkomstig is uit verantwoord beheerde bossen. Deze certificaten voldoen aan de Nederlandse duurzaamheidscriteria voor hout, ook wel bekend als TPAS (Timber Procurement Assessment System). Sinds 2008 controleert een onafhankelijke commissie of keurmerken zoals FSC en PEFC aansluiten bij deze eisen.
Voordat je een soort plaatmateriaal kiest, is het belangrijk om te bekijken of een MDF plaat wel voldoet aan jouw wensen. MDF heeft een paar belangrijke eigenschappen en nadelen: een glad oppervlak, makkelijk bewerken, betaalbaar plaatmateriaal, veelzijdig inzetbaar maar niet vochtbestendig als onbehandeld materiaal, kwetsbare randen en minder sterk dan multiplex. Er zijn meerdere soorten MDF platen, elk met hun eigen kenmerken en voordelen. MDF onbehandeld is de standaardplaat, nog niet afgewerkt, ideaal voor binnengebruik en schilderwerk. MDF vochtwerend V313 (Medite MR) is sterker geperst en geschikt voor vochtige ruimtes zoals keukens of badkamers. MDF Lakdraagfolie heeft een folielaag die direct overschilderbaar is. MDF wit gegrond heeft aan beide zijden een witte primerlaag, wat schilderen sneller en makkelijker maakt. MDF Brandvertragend FR voldoet aan Euroklasse B of C en is geschikt voor toepassingen met strenge brandveiligheidseisen. MDF eiken gefineerd is afgewerkt met een eiken toplaag en een natuurlijke houttekening.
Belangrijk voor schilderwerk: voor MDF kun je verschillende afwerkingen kiezen, zoals lak of krijtverf. Welke verf je kiest hangt af van gewenste uitstraling en ruimte. Houd rekening met het voorbehandelen van de zijkanten en schuren, omdat MDF randen snel verf opnemen. Gebruik altijd een MDF-geschikte primer om het oppervlak te verzadigen en een strakke dekking te garanderen. Voor vochtige ruimtes is watervast MDF (ook wel V313) aan te raden. Bij schroeven in MDF gebruik je speciale MDF-schroeven met fijne draad en boorpunt, en vlakkoppen zodat ze verzinken in het oppervlak.
Als je besluit om MDF te verven, begin met voorbehandeling: stofvrij maken, scheuren vullen, schuren en ontvetten. Breng een primer/grondverf aan en laat deze drogen voordat je twee lagen lak aanbrengt. Ventilatie is cruciaal om verflucht snel te laten verdwijnen. Voor een hoge duurzaamheid kun je kiezen voor acrylverf (watergedragen) in plaats van alkydverf (op terpentinebasis). Voor een strakke, moderne look kun je wit, zwart of gebeitst fineer MDF kiezen. Wit MDF is vaak al voorzien van een witte grondverflaag, wat schilderwerk vergemakkelijkt. Zwart MDF biedt een eigentijdse uitstraling en is geschikt voor zichtwerk zoals wandbekleding of interieuraccenten.
Samenvattend: MDF-platen zijn veelzijdig en bewerkbaar, maar vereisen zorgvuldige planning rondom gezondheid en luchtkwaliteit. Beperk de uitstoot door te kiezen voor MDF met lage formaldehyde-emissie, gebruik watervast MDF waar nodig, en zorg voor voldoende ventilatie tijdens en na werkzaamheden. Wanneer je op zoek bent naar producten en ondersteuning, kun je advies inwinnen bij vakman of leverancier en de beschikbare keurmerken (FSC/PEFC) meenemen in je keuze.
Toepassingslijst en handige stappen
- Kasten en meubels: MDF biedt een glad oppervlak voor verf of folie en is makkelijk op maat te zagen en te frezen.
- Wandbekleding en lambrisering: MDF is geschikt voor strak schilderwerk en eenvoudige verlijming.
- Deurpanelen en koofafwerkingen: vlakheid en maatvastheid maken MDF ideaal voor binnendeuren.
- Verlaagde plafonds en panelen: MDF wordt gebruikt in interieurbouw voor wanden en akoestische panelen.
- Schilderwerk: voorbehandeling, primer en laklagen volgen een vast stappenplan voor een duurzaam eindresultaat.
Belangrijk om te weten: normaal MDF is niet waterbestendig en zet uit bij vocht. Voor natte ruimtes kies je watervast MDF (V313). Bij buitengebruik of vochtige omstandigheden zijn speciale varianten noodzakelijk. Het blijft essentieel om te kiezen voor lage formaldehyde-emissie en kwalitatief materiaal, zodat de binnenlucht gezonder blijft.
normaal MDF verven? Ga je een plaat verven en ben je benieuwd welke verf je daarvoor het best kunt gebruiken? Of weet je niet precies hoe je het MDF moet voorbereiden? We leggen het je uit, bijvoorbeeld als je de keukenkastjes gaat schilderen of als je gebruik wilt maken van krijtverf.
De meeste verf voor MDF-platen en andere ondergronden hebben we voor je op voorraad. Dat betekent dat je online de verf kunt bestellen waar je naar op zoek bent, waarna wij er voor je mee aan de slag gaan. Je hebt de verf snel in huis, net als de verfbenodigdheden die je erbij wilt bestellen. Heb je vragen over MDF verven of wil je een grote bestelling plaatsen? We adviseren je graag tijdens kantooruren en regelmatig ook daarna op telefoonnummer 072 532 3331. En vragen op een ander moment? Neem online contact met ons op.