Een vaak gehoord argument voor de verkoop van airco’s als alternatief voor radiatoren is dat deze, naast koelen, jouw woning ook voordeliger zouden kunnen verwarmen in de winter. Het meest gehoorde argument? De hogere COP (Coefficient of Performance) waarde van airco’s ten opzichte van “radiatoren”. Daarmee wordt vaak gesuggereerd dat verwarmen met airco’s voordeliger zou zijn dan verwarmen met radiatoren. Maar klopt dit wel?
COP-waarde en praktijk: wat betekent dit voor verwarmen?
COP waarde airco (elektrisch verwarmen). Veelal wordt gesteld dat een airco zuiniger is in gebruik voor verwarming dan bijvoorbeeld radiatoren omdat deze een COP waarde van tussen de 3 en 4 heeft. Dit betekent dat deze voor elke verbruikte kilowattuur (kWh) elektriciteit ca. 3-4 kWh aan warmte kan produceren. Let op, de daadwerkelijk gerealiseerde COP waarde is vooral sterk afhankelijk van de buitentemperatuur. Vraag je naar de feitelijke COP waarde als de buitentemperatuur onder de 10 graden komt dan kun je die in de meeste gevallen gerust halveren. Dit wordt dan vervolgens vergeleken met een “radiator” die veel minder efficiënt zou zijn. Echter, meestal is dit een typisch gevalletje “appels met peren” vergelijken omdat de uitgangspunten totaal verschillend zijn.
Vergelijking met radiatoren en HR-ketels (gasgestookt)
De meeste traditionele radiatoren / CV combinaties gebruiken een bepaalde hoeveelheid gas (in m3) om warmte (in KWH) te produceren. Hier kun je dus helemaal geen vergelijkbare COP calculatie (kWh naar kWh) op los laten. Hoe moet je dan wel vergelijken?
Moderne HR+ ketels hebben een zogenaamd “thermisch rendement” van ca. 95%. Per m3 gas kun je daarmee ca. 10 kWh warmte produceren. Voor een eerlijke vergelijking qua kosten-efficiëntie zou je dan dus de prijs van 1 m3 gas moeten vergelijken met de prijs van 2,5 tot 5 kWh stroom, afhankelijk van COP. Afhankelijk van jouw actuele stroom- en gasprijzen kun je dan eenvoudig uitrekenen wat in jouw geval voordeliger is.
Let op: omdat je vooral (veel) zult verwarmen als de buitentemperatuur laag is (‘s winters) zal de COP van de meeste airco’s eerder richting de 2 dan de (ideale) 4 gaan in praktijk. Dit is iets dat vaak wordt vergeten als de vergelijking tussen airco’s en gasgestookte HR ketels wordt gemaakt!
Kortom, het is dus zeker niet altijd het geval dat verwarmen met airco’s (kosten) voordeliger is dan verwarmen met een (gasgestookte) HR ketel & radiatoren. Dit is in praktijk sterk afhankelijk van meerdere factoren, zoals de buitentemperatuur en de actuele prijs van gas en stroom die jij betaald.
Vergelijking met elektrische warmtepompen
Vergelijk je met een vol elektrische warmtepomp dan is het vrij simpel. Je moet dan uitgaan van de COP waarde die jouw warmtepomp kan realiseren. Vaak ligt deze tussen de 3 en de 6, afhankelijk van het type (lucht-water of grond-water) en kwaliteit van de warmtepomp. NB: een lucht/water warmtepomp levert in praktijk aanzienlijk meer warmte-energie per kilowatt elektriciteit (COP van gemiddeld ca. 5) dan een lucht/lucht warmtepomp (een COP van maximaal ca. 4, zoals bij een airco) en is ook minder gevoelig voor lage buitentemperaturen.
Kortom, zeker bij moderne (lucht-water) warmtepompen, is verwarmen met behulp van (lage temperatuur verwarming, of LTV) radiatoren in praktijk veelal efficiënter dan verwarmen met airco’s (lucht-lucht).
Vergelijking met radiatoren en hybride warmtepompen
Vergelijkingen met een hybride systeem worden logischerwijze nog een stukje complexer. Dit is vooral afhankelijk van de mate van gebruik en type warmtepomp versus de inzet van de HR-ketel in jouw hybride systeem bij het verwarmen van de woning. De uitkomst is een combinatie van bovenstaande vergelijkingen. Gebruik je een efficiënte warmtepomp en HR-ketel en heb je een gunstige gasprijs dan zul je ook in dat geval al snel voordeliger uit zijn.
Vergelijking met elektrische radiatoren
Tenslotte, vergelijk je met elektrische radiatoren. Dan kun je wel 1-op-1 vergelijken. Bij elektrisch verwarmen is de COP namelijk precies 1. Dat wil zeggen, 1 kWh stroom is 1 kWh warmte. Vergeleken met elektrische verwarming is een airco dan dus inderdaad ca. 2 tot 4 keer zo efficiënt. Heel praktisch is deze vergelijking echter niet. Er zijn maar weinig mensen die hun gehele woning volledig elektrisch willen verwarmen. Het grote voordeel van elektrisch verwarmen zit ‘em vooral in de flexibiliteit van gebruik en (lage kosten van) installatie.
Praktische verschillen in gebruik
Naast kosten zijn er natuurlijk nog meer aspecten van belang als je airco’s wilt vergelijken met radiatoren. Zo kennen airco’s nogal wat nadelen met betrekking tot:
- Installatie: vaak onderschat, zeker bij centrale buitenunit of meerdere binnenunits; decentrale oplossingen vereisen in elke ruimte zowel binnen- als buitenunit.
- Onaangename warmte en droge lucht: luchtstroom kan “warme tocht” veroorzaken en ontvochtigen kan irritatie geven aan ogen en huid.
- Geluidsoverlast: vooral bij split-units ’s nachts hinderlijk; radiatoren produceren nauwelijks geluid.
- Esthetiek: buitenunit en hoge binnenunits kunnen de uitstraling beïnvloeden; radiatoren zijn doorgaans minder storend.
Koelen en verwarmen kan ook met een moderne warmtepomp radiator. Een laatste argument om voor airco te kiezen boven (lage temperatuur) radiatoren is natuurlijk dat je het hele jaar gebruik kan maken van airco, koelen in de zomer en verwarmen in de winter, terwijl je radiatoren traditioneel alleen in de koudere perioden van het jaar kan gebruiken voor verwarming. Heb je echter een (hybride) warmtepomp dan gaat dit niet op. De meeste moderne warmtepomp radiatoren kunnen namelijk ook gewoon koelen, afhankelijk van de mogelijkheden van jouw installatie. Sommige kunnen dat zelfs net zo effectief als een airco.
Kosten en praktische adviezen
De kosten voor een airco hangen af van type, vermogen, aantal units en merk. Het is aan te raden om de meest energiezuinige airco te kiezen; deze zijn wellicht duurder in aanschaf maar besparen op energiekosten op lange termijn. Een hybride systeem kan in veel gevallen de slimste stap zijn voor woningen met een label C of hoger en lagere isolatie: directe besparing, behoudt comfort op koudste dagen, en vervangt niet meteen de gehele installatie.
Airco is een warmtepomp. Een airco verplaatst warmte in plaats van deze zelf op te wekken. Voor elke kWh elektriciteit stroomt er 3-4 kWh warmte naar binnen. Moderne HR-ketels hebben rendement circa 95% en leveren warmte uit gas per m3. Bij zonnepanelen kan extra stroom deels worden opgesoupeerd, waardoor verwarmen met airco duurzamer en goedkoper kan uitpakken in combinatie met zonne-energie.
Wanneer is het interessant om je woning met airco te verwarmen?
Een lucht-lucht warmtepomp (airco) verwarmt individuele ruimtes snel en kan voordelig zijn wanneer je slechts enkele kamers wilt verwarmen of wanneer een volledig vervangende warmtepomp niet mogelijk is. Voor hele woningen is een lucht-water-warmtepomp (hybride of all-electric) vaak efficiënter, vooral in goed geïsoleerde huizen. In strenge vorst kan de SCOP dalen en kan gas goedkoper uitkomen.
Een hybride systeem blijft in veel Nederlandse woningen de slimste aanpak: de airco draait in 80-90% van het stookseizoen en de cv-ketel neemt de koudste dagen voor zijn rekening. Voor een gemiddelde woning is het verstandig om met een professional te berekenen wat in jouw situatie rendabel is. Start de gratis Aircocheck en krijg een indicatie van benodigde capaciteit en besparingen.
Korte samenvatting van de belangrijkste conclusies
- Verwarmen met airco kan in sommige gevallen voordeliger zijn dan verwarmen met een gasgestookte HR-ketel, maar het hangt sterk af van COP, buitentemperatuur en energieprijzen.
- Elektrische warmtepompen (lucht-water of grond-water) zijn over het algemeen efficiënter dan lucht-lucht airco’s bij volledige woningverwarming.
- Hybride systemen bieden vaak de beste balans tussen kosten, comfort en flexibiliteit in Nederlandse huizen.
- Elektrische radiatoren vergelijken 1-op-1 met airco is mogelijk, maar minder relevant voor volledige woningverwarming.
Is er nog een voordeel van combineren met zonnepanelen?
Ja. Door zonnepanelen kun je extra elektriciteitsverbruik van de airco compenseren, waardoor de uiteindelijke energiekosten dalen. In combinatie met een hybride of all-electric warmtepomp kan dit leiden tot significante besparingen en een grotere duurzaamheidsimpact.