Zagen en afwerken van een betonnen aanrechtblad: werkwijze en benodigdheden

Sleuven zagen in beton is een specialistisch werk dat precisie en het juiste gereedschap vereist. Adamas biedt een uitgebreid assortiment aan professionele sleuvenzaagmachines, ook wel sleuvenfreesmachines of muurfrezen genoemd, die onmisbaar zijn voor loodgieters en elektriciens. Deze machines zijn speciaal ontworpen voor het maken van sleuven in harde materialen zoals beton en steen, ideaal voor het aanleggen van leidingen of bekabeling. Combineer een sleuvenzaagmachine van Adamas met onze hoogwaardige sleuvenzaagbladen voor een optimaal zaagproces en stofvrije resultaten, dankzij de waterkoeling en/of stofafzuiging.

Wanneer je een betonnen aanrechtblad wilt realiseren, kun je kiezen tussen verschillende benaderingen. Een blad laten storten door een professioneel bedrijf is zeer prijzig. Op het internet wemelt het van de stappenplannen hoe zelf een betonnen aanrechtblad te maken. Twee linkerhanden heb ik niet, dus ik dacht ik probeer het gewoon. Lukt het niet, dan kan ik altijd nog een blad laten maken. De basis bestaat uit keukenkastjes van de ikea. De bouwmarkt zaagt het betontriplex perfect op maat voor je. Dit is zeker aan te raden, want zelfs de ervaren klusser met vaste hand zal niet zo recht kunnen zagen als een machine. Het resultaat van je aanrechtblad is hiervan afhankelijk. Gelukkig goed meetwerk gedaan. En storten maar... oei! Beginnersfoutje. Het breedband schuurapparaat heb ik gehuurd. De excentrische heb ik aangeschaft. Voila! Ook zelf een betonnen aanrechtblad maken? Het was altijd een beetje mijn back-up plan: áls we echt geen budget meer zouden hebben voor een aanrechtblad, dan een betonnen aanrechtblad. Een hele goede en goedkope tweede optie. En het leek ons ook gewoon een leuk experiment.

We hadden geen ervaring met beton storten en eigenlijk moest het in één keer goed gaan. Spoiler alert: het is ZO goed gegaan! Er gingen wel wat kleine dingetje mis, maar alles hebben we kunnen oplossen. Nu ik dit schrijf is het aanrechtblad bijna af en is het oprecht zoveel mooier dan ik had gehoopt. Dat is ook de reden dat ik deze post even heb uitgesteld - voordat ik deelde hóe we het hebben gedaan moest het aanrecht echt grotendeels af zijn. Ik laat het resultaat zien, geef alle details en de lessen die we hebben geleerd (lees: fouten).

Voorbereiding

De voorbereiding is het meest belangrijke werk van een betonnen aanrechtblad. We begonnen met het schroeven van waterbestendige OSB-platen op onze onderkastjes, en lieten dit 3 cm uitsteken aan de voorkant om later de mal aan te bevestigen. Het OSB blijft na het storten gewoon zitten. Zodra het OSB erop zat, maakten we er een mal aan vast van gelamineerd spaanplaat (hierdoor zijn de zijkanten van ‘t beton gelijk glad). Eerst een spaanplaat lat tegen de onderkant van het OSB, en dan een verticale lat daar bovenop. We maakten de mal op die manier zodat na het verwijderen van het spaanplaat verwijderd geen OSB meer zichtbaar is; het beton valt er als het ware overheen.

Ik wilde graag een onderbouw spoelbak waar het betonnen aanrecht overheen liep aan beide zijkanten. We maakten op die plek een opening zo groot als de binnenmaat van de spoelbak. Achteraf hadden we de waterval aan het einde van de bar steviger moeten maken, niet van spaanplaat. Hoe hoger (dikker) het beton, hoe meer krachten er op komen en we hadden ons niet gerealiseerd dat de waterval dus feitelijk bijna een meter dik is! Bij het storten scheurde het spaanplaat helemaal open en hebben we het snel moeten repareren. De volgende keer zouden we hier stevig en dik betonplex (multiplex speciaal voor beton) voor gebruiken. En de laatste stap voor het storten was het plaatsen van het wapeningsijzer, het ijzeren raster hierboven op de foto. Dit deden we alleen op kwetsbare plaatsen zoals de bar en rondom de spoelbak. De wapening rust op kleine stukjes steen vastgezet met stalen spijkers.

Mixen en gieten van beton

Wij hebben de betonmix helemaal from scratch gemaakt. Maar je kunt het ook kant-en-klaar kopen waarbij de beschrijving gewoon op de zak staat. Maar we konden geen witte betonmix vinden, dus we mixten het zelf. We maakten proefstaaltjes beton in oude plastic ijsbakjes. Uiteindelijk was de linker de winnaar. Ik schrijf de hele tijd ‘we’, maar eigenlijk bedoel ik ‘zij’. Dit project hebben vooral mijn broer Gerhard en Hans gedaan. Ik heb in het begin een beetje meegedaan, maar daarna vooral aan hen overgelaten. Ze werkten elke keer in batches. In het begin mixten ze het samen, maar na paar keer hadden ze het door en werkte de één aan het gladstrijken van het beton, terwijl de ander een nieuwe mix maakte.

We hadden de week ervoor een cementmixer gekocht, maar achteraf gezien hadden we gewoon een betonmolen moeten huren. Ondanks dat ze het heel erg afwisselde, was het echt heel zwaar werk en was er altijd één iemand met mixen bezig. Ze mixten eerst alle droge ingrediënten door elkaar en mixten apart de vloeibare (water+plastificeerder). Het is echt net als een cake bakken! Iedere batch mixten ze ongeveer 10 minuten goed door. Voeg nooit meer water toe, dit verzwakt het beton enorm. Als het te droog blijft, kun je meer plastificeerder toevoegen maar nooit meer dan 150 ml. Het moet echt een relatief droge mix blijven. Een te natte mix zorgt voorontmenging, zand zakt dan naar de bodem. Hiervan wordt je aanrecht minder sterk, krijg je meer scheurtjes in de toplaag, en worden de randen van je beton donkerder dan de rest (omdat daar meer zand zit).

Daarna schepte ze het beton met een schep of een spaan in de mal. Het beton moest echt in alle hoekjes en gaatjes. Dit leek lastig, maar beton wordt hartstikke vloeibaar als je het trilt, dus door bovenop de mortel te slaan met een spaan vloeide het beton netjes uit. Met een rijlat hebben we het beton recht gerijd. Gebruik géén hout zoals wij deden. Ondanks dat het goed werkte, bleken er achteraf splintertjes in het beton te zijn gekomen - alleen maar extra gedoe. Uiteindelijk is dat wel goed gekomen, maar we zouden de volgende keer een aluminium rijlat gebruiken die hiervoor bedoeld is.

Tijdens het afrijen werd het beton steeds getrild. Dit hielp het beton in alle hoekjes krijgen, maar nog belangrijker: je trilt hiermee de luchtbelletjes uit het beton. We deden dit door een boorhamer in de bestelstand te zetten, en tegen de mal te houden. Als je een kleiner werkblad hebt zou het ook met een rubberen hamer moeten werken. Toen we klaar waren kwam er een laag water op het beton te staan. Ik schrok heel erg, maar dit bleek normaal te zijn. Het beton zuigt al dat water weer op. Daarna hebben ze het beton glad gestreken met een magnesium spaan. Daarna wéér wachten! Na de lunch was de bovenkant van ’t beton redelijk stug, en gingen ze er met een gewone spaan overheen om het strak te krijgen.

De mal verwijderen

De stap hiervoor was op zondagavond klaar, ze hadden er één volle dag hard aan gewerkt. We hebben het een dag laten uitharden en daarna hebben we maandagavond de mal eraf gehaald. Alleen de bar en de waterval lieten we nog zitten, dat durfden we nog niet. Just to be sure. Dinsdag haalden we alles er af. Het loshalen van de mal is het leukste en engste om te doen! Vooral het gedeelte bij de bar waar het stuk beton echt op zichzelf rust. Direct vanuit de mal waren we al heel erg tevreden. Er waren wel nog luchtbelletjes zichtbaar, maar die hebben we later nog opgevuld tijdens het sealen. Ook zie je goed dat de waterval twee naden had en dat hebben we moeten wegpolijsten.

Toen het beton 2 dagen oud was, was het uitgehard, maar nog niet zo hard dat je er niets meer af kan schuren. Op dat moment hebben we alle hoeken rondgeschuurd met normaal schuurpapier. De kosten voor ons betonnen aanrechtblad (exclusief de sealer) waren: 3 platen OSB 75,-; 1 plaat spaanplaat 30,-; 2x1m wapeningijzer 9,-; 9 zakken cement 65,-; 18 zakken zand 31,-; 5 kg kleurstof 65,-; 3 zakjes vezels 13,-; 1 fles plastificeerder 16,-; cementmixer 40,-; magnesium spaan 32,-; plakspaan 12,-. Totaal: 379,-. Het beton is zo hard, dik en koel. Net steen! Het ziet er natuurlijk uit en geeft extra karakter aan de keuken. Een leuk experiment geweest.

Afwerking en onderhoud

De laatste stap is het sealen. We hebben veel research gedaan en willen het zo goed mogelijk beschermen en voorkomen dat vloeistoffen vlekken maken. Sealen kan met een impregnatie zoals Permacon, een kleurloze, permanente sealer die het beton waterdicht en vlekbestendig maakt. Permacon wordt idealiter aangebracht bij een temperatuur tussen 5 en 25°C en kan worden verneveld of met een kwast aangebracht. Voor de beste bescherming wordt vaak twee lagen aanbevolen, met droogtijden tussen de lagen. Na uitharding kun je de coating eventueel polijsten voor extra glans. Epoxy-afwerking biedt een alternatief: drie tot vier lagen epoxy geven een waterdichte en gemakkelijk schoon te houden toplaag. Begin met een primer voor gladde ondergronden, gevolgd door meerdere epoxy-lagen met lichte schuurbeurten tussen de lagen. Let op warmtebestendigheid en zuurbestendigheid bij het kiezen van de coating.

Beton is poreus en kan vlekken opnemen; voeding zoals wijn, koffie, olie en zuren vereisen regelmatige verzorging. Gebruik onderzetters en snijplanken en reinig met milde middelen en een vochtige doek. Het onderhouden van een betonnen werkblad vraagt om consistentie: direct vlekken verwijderen en het oppervlak regelmatig opnieuw impregneren of sealen zodat het blad lang mooi blijft.

Varianten en toepassing

Naast het zelf storten zijn er kant-en-klare opties zoals KOAK Design, waarbij vakmensen het blad ter plekke storten. Diktes variëren vaak tussen 5 en 10 cm, met verschillende kleurkeuzes. Terrazzo is een variant waarbij marmer- en granulaatkorrels met cement worden gemengd en eveneens ter plaatse worden gestort. Terrazzo vereist nabewerking zoals slijpen en impregneren voor een onderhoudsvriendelijke afwerking. Beide materialen lenen zich prima voor een stoere, industriële keukenstijl, mits de juiste afwerking en bescherming worden toegepast.

Praktische tips en aandachtspunten

• Maak een stevige mal van melamine- of spaanplaat en zorg voor een naadloze randbewerking zodat het beton netjes over de rand valt.
• Gebruik aluminium rijlatten in plaats van houten voor een strakkere afwerking zonder splinters.
• Voorkom te natte mengsels en houd de droogtijden van de mix en het storten aan; een te natte mix veroorzaakt ontmenging en zwakke plekken.
• Tril het beton om luchtbelletjes te verwijderen en zorg voor een gelijkmatige verdeling in alle hoeken.
• Bescherm het uiteindelijke blad met een hoogwaardige impregnatie of epoxy-coating voor vlekbestendigheid en waterbestendigheid.
• Regelmatig onderhoud met milde reiniging en onderzetters verlengt de levensduur van het blad.

Toepassingen en leveranciersspecificaties

Bij KOAK Design wordt het blad ter plaatse gestort en kunnen klanten kiezen uit verschillende diktes en kleuren. Beton is robuust en wordt vaak toegepast voor keukens met een stoere uitstraling. Terrazzo biedt een kleurrijk alternatief met verschillende korrels en een glanzende afwerking. Beide opties vereisen regelmatige verzorging en een doordacht onderhoudsplan met passende sealers en reinigers.

tags: #is #zagen #in #betonnen #aanrecht #mogelijk