De energietransitie voor woningen is lekker op gang gekomen. Zo heeft inmiddels bijna negentig procent van alle woningen al dakisolatie. Toch hadden eind 2022 nog steeds maar liefst anderhalf miljoen woningen energielabel E,F of G. Nog genoeg werk aan de winkel dus en voor iedereen valt er genoeg te doen. Van kleine maar heel effectieve maatregelen die je ook als huurder morgen al voor enkele tientjes voor elkaar hebt, tot de grotere verbouwingen die woningen in één klap naar energielabel B of A kunnen bonjouren. Comfort, want je woning wordt veel aangenamer.
Woon je in een appartement met boven- en/of onderburen waar verwarmd wordt? Dan zal het warmteverlies door de ramen en gevels groter zijn. Hieronder volgen diverse isolatiemogelijkheden, van kleinere tweaks tot grotere verbouwingen, met aandacht voor natuurlijke en biobased materialen waar mogelijk.
1. Leidingen isoleren
Koop van die kant-en-klare buizen van kunststofschuim en leg ze om de verwarmingsbuizen in de onverwarmde gedeeltes van je woning, zoals de kruipruimte, de gang of de zolder. Per meter bespaar je daarmee zo’n 4 euro per jaar. Voor de liefhebber: dat zijn toch maar mooi twaalf havercappucino’s makkelijk terugverdiend. Let er trouwens op dat je ze niet om je drinkwaterleiding heen legt. Legionellabacteriën houden namelijk van lauw stilstaand water.
2. Naden en kieren dichten
Loop je woning na op alle koude luchtstromen: kieren bij de deur of de brievenbus, het kruipluik, of de gaatjes waar de leidingen door je plafond of vloer gaan. Dicht ze vervolgens met tochtstrips, borstels of stukjes steenwol in de gaatjes. Deze maatregel kan je zomaar tientallen euro’s per jaar besparen.
3. Radiatorfolie en radiatorventilator
Radiatorfolie plak je op de achterkant van je radiator of op de muur achter je radiator. Het voorkomt dat de warmte aan de achterkant van de radiator door de gevel naar buiten gaat. Als je het op je muur plakt, kan het er wel een beetje lelijk uitzien als je niet van de kleur fonkelend zilver houdt.Andere tip: zet een radiatorventilator op je radiator. Een radiatorventilator brengt de warmte van je radiator sneller je kamer in en verdeeld die warmte beter. Hierdoor kan je thermostaat omlaag zonder in te leveren op comfort.
5. Kozijnfolie
Plak kozijnfolie op je kozijn voor je ruit en voorkom zo dat de warmte naar buiten gaat. Het ziet er van dichtbij een beetje lelijk uit, maar het is een handige uitkomst wanneer je je ramen (nog) niet wilt of kunt vervangen. De besparing is bijna 4 euro per vierkante meter raam per jaar.
6. Isolerende gordijnen
We blijven nog even bij ramen. Gordijnen helpen sowieso om de warmte binnen te houden, dus doe je gordijnen ‘s avonds dicht. Vallen je gordijnen over je radiatoren heen? Kort ze in, of bestel nieuwe. Heb je nieuwe gordijnen nodig? Tegenwoordig bestaan er isolerende gordijnen. De zogeheten dubbele plisségordijnen met aluminium coating zijn een tikkeltje duurder, maar toveren je enkelglas wel om in iets dat beter is dan dubbelglas. Voordeel: ze zijn best wel mooi. Combineert natuurlijk ook lekker met de genoemde kozijnfolie.
7. Spouwmuurisolatie
Een spouwmuur is een dubbele muur waartussen een open ruimte zit. Woningen gebouwd na 1920 hebben vaak een spouwmuur. Laat deze dan volpompen met isolatiemateriaal (vaak glaswol-vlokken). Deze maatregel is eigenlijk een no-brainer. Huur je? Verzoek je verhuurder dan via deze modelbrief van de Woonbond om energiebesparende maatregelen.
8. Vervangen van je ramen
We zitten inmiddels in de categorie van de wat ‘zwaardere’ maatregelen, die zullen moeten worden uitgevoerd door eigenaren. Heb je enkelglas? Dan loont het sowieso om deze te vervangen. Daarvoor zijn er grofweg twee opties: HR++-glas en triple glas. De vuistregel is: als ook je kozijnen aan vervanging toe zijn, kun je beter kiezen voor triple glas. Anders volstaat HR++-glas. Voor het isoleren van ramen kan de juiste beslissing lastig zijn en erg afhankelijk van het soort woning dat je hebt. Lees er meer over bij MilieuCentraal.
9. Dakisolatie
Zoals eerder te zien in de infographic verdwijnt de meeste warmte via het dak. Dakisolatie werkt als een soort warm dekentje en is misschien wel de belangrijkste maatregel die je kunt nemen. Of je dat zelf kunt doen, hangt af van je woning en of je een beetje handig aangelegd bent. Heb je bijvoorbeeld een onverwarmde zolder of vliering, dan kun je ervoor kiezen om de isolatieplaten zelf aan te brengen op de vloer van de zolder. Als je van geen naar goede dakisolatie gaat, bespaar je zo honderden euro’s per jaar. De kosten liggen, als je het laat doen, tussen de 2000 en 3000 euro. Bij dakisolatie is overigens ook het soort materiaal nog van belang. De bouwwereld isoleert graag met platen van PIR of steenwol, omdat die het beste isoleren tegen de laagste prijs. Maar kijk ook eens naar materialen als houtvezel of olifantengras. Zo heeft houtvezel betere akoestische eigenschappen en slaat het ook beter warmte op dan PIR of steenwol. Handig tegen alle hittegolven de komende decennia.
10. Vloerisolatie
Ook door je vloer kan er warmte ontsnappen. De makkelijkste manier om deze te isoleren, is door er aan de onderkant folie of zogeheten thermoskussens tegenaan te plakken. De lucht die in de folie zit houdt de warmte tegen. Je kunt het relatief eenvoudig zelf doen voor rond de 1000 euro aan materiaalkosten. Besteed je het uit, dan betaal je ongeveer het dubbele. Met deze maatregel verdien je ongeveer 160 euro per jaar. Let op: als iemand oppert om je vloer te isoleren met PUR-schuim, schreeuw dan heel hard dat je dat niet wil.
Ventileren
Last maar zeker niet least: als je je woning gaat isoleren, dan is het minstens zo belangrijk om je huis goed te ventileren. Dat wil zeggen: dat er zo continu mogelijk voldoende verse lucht door je huis stroomt. Doe je dat niet, dan kan de waterdamp die ontstaat tijdens het douchen, koken, wassen en zelfs ademen, je huis niet meer uit en slaat het neer op koude plekken binnen je huis. En als het daar blijft omdat het niet wordt meegenomen door stromende lucht, dan ontstaan er vocht- en schimmelplekken in je woning. De laatste tijd stapelen de onderzoeken over het belang van schone lucht voor de gezondheid zich op. Dus neem ventileren serieus.
Wil je jouw huis beter isoleren? Dan kun je dit het beste doen met natuurlijke, hernieuwbare materialen. Dat is niet alleen een betere keuze voor het milieu, maar het is ook een slimme investering voor je gezondheid én je portemonnee. Op deze pagina lees je hoe je dit aanpakt en welke mogelijkheden er zijn. In ons assortiment vind je duurzame bouw- en isolatiematerialen. Deze materialen worden ook wel biobased genoemd, dat betekent dat ze zijn gemaakt van natuurlijke, hernieuwbare grondstoffen. Biobased materialen worden steeds populairder, en dat is goed nieuws! In onze webshop vind je een ruim assortiment bouw- en isolatiemateriaal. We hebben constructiemateriaal, maar ook een heleboel opties voor wandafwerking en hernieuwbaar isolatiemateriaal. Als je woning veel warmte verliest merk je dit aan hoge stookkosten, tocht of schimmel in huis en een kil binnenklimaat. Met goede isolatie verminder je warmteverlies, verhoog je het comfort in huis en bespaar je energie. Maar er zijn meer voordelen! Je huis isoleren helpt dus niet alleen bij het besparen op je energierekening, maar maakt je huis ook duurzamer. Vooral als je kiest voor natuurlijk isolatiemateriaal. Deze materialen zijn gemaakt van hernieuwbare en onuitputtelijke grondstoffen. Ze zijn vochtregulerend en bevatten geen schadelijke stoffen, wat beter is voor je gezondheid en voor het milieu. Het isoleren van het je huis met natuurlijk (biobased) materiaal houdt je huis niet alleen warmer in de winter, maar ook koeler gedurende de zomer. Natuurlijke isolatiematerialen worden ook wel biobased materialen genoemd. Duurzaam: biobased materialen zijn gemaakt van hernieuwbare bronnen. Slimme investering: natuurlijke materialen hebben een lange levensduur en besparen op de stookkosten en kosten om het huis in de zomer af te koelen. Doe van tevoren goed onderzoek naar de aanpak die het meest effectief is voor jouw situatie. Voor verschillende type woningen zijn er verschillende isolatiemogelijkheden. Soms is er al isolatiemateriaal aanwezig, maar kan dit beter vervangen of aangevuld worden. Als je weet wat je wilt isoleren, is het tijd om te onderzoeken welk materiaal je wilt gebruiken. Goed om te weten: er zijn subsidiemogelijkheden, en voor natuurlijk isolatiemateriaal is er zelfs extra subsidie beschikbaar! Dakisolatie is in veel gevallen de meest effectieve vorm van isoleren. De meeste warmte (maar liefst 30%) ontsnapt via het dak. Bij dakisolatie kun je o.a. gebruik maken van houtvezelplaten of schapenwol. Deze materialen worden tussen de dakbalken geplaatst, waardoor ze de warmte in de winter vasthouden en het dak in de zomer koel houden. Vloeren kunnen worden geïsoleerd met materialen als kurk, houtvezelplaten of inblaasschelpen. Je kan het isolatiemateriaal tegen de onderkant van de vloer bevestigen of op de bodem van de kruipruimte plaatsen of inblazen (als je kruipruimte hoog genoeg is). Vloerisolatie vermindert warmteverlies door de vloer naar de kruipruimte. Dit betekent dat je minder energie nodig hebt om je huis te verwarmen, wat zorgt voor lagere stookkosten.
Natuurlijke isolatiematerialen en duurzaamheid
Welke natuurlijke isolatiematerialen zijn er? Vlas, hennep, houtvezel, katoen en schapenwol zijn voorbeelden van natuurlijke isolatiematerialen die niet alleen goed isoleren, maar ook voor een gezond binnenklimaat zorgen. Ze zijn vochtregulerend en zorgen voor een ademend huis. Damp-open isoleren houdt in dat je huis als het ware kan ademen. In een woning wordt veel vocht geproduceerd door bijvoorbeeld koken en douchen. Behalve door ventilatie en open ramen kan deze vochtige lucht zich ook via de muren en het dak een weg naar buiten banen. Er ontstaan problemen als het isolatiemateriaal geen vocht doorlaat en wanneer de relatief warme en vochtige lucht van binnen condenseert in de relatief koudere isolatie van het huis. Hierdoor kan schimmelvorming ontstaan. Op lange termijn kan het hout dat in de muren verwerkt zit aangetast worden. Beter is natuurlijk om dit te voorkomen met de damp-open manier van isoleren, dat zorgt voor de juiste vochtregulatie en -afvoer. Natuurlijk isoleren betekent damp-open isoleren. Kies je hiervoor, dan is het belangrijk dat je géén gebruik maakt van damp-dichte folies, omdat de gehele constructie damp-open moet zijn. In een damp-open systeem kan vocht afgegeven worden aan de buitenlucht.
Technische termen naast 'damp-open' zijn Rd-waarde, lambda-waarde, Rc-waarde en warmtebuffering. Rd-waarde vertelt hoe hoog de warmteweerstand van het materiaal is; hoe hoger Rd, hoe minder warmte geleid wordt. Rc beschrijft de warmteweerstand van de totale constructie. λ (lambda) geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleid. Hoe lager λ, hoe beter het isoleren. Natuurlijke isolatiematerialen zoals houtvezel en hennep hebben vaak een hogere warmtebuffering en kunnen warmte van de zon of verwarming opslaan en later weer afgeven. Biobased materialen bevatten geen formaldehyde of vluchtige organische stoffen en hebben een lagere milieu-impact; ze zijn vochtregulerend en dragen bij aan een gezond binnenklimaat. Biobased materialen zoals houtvezel en hennep kunnen een lagere isolatiewaarde hebben dan sommige synthetische materialen, maar bieden voordelen op gezondheid en milieu. Biobased bouwmaterialen zijn vaak duurder maar hebben een lange levensduur en kunnen 30 tot 50 jaar meegaan bij correct installatie. Ze zijn vaak dampdoorlatend en helpen schimmelvorming te voorkomen.
Overzicht: isolatiemogelijkheden per onderdeel
- Dakisolatie: meest effectieve maatregel; kan langs binnen of langs buiten. Materialen als houtvezel, PIR-platen en schapenwol. Rustig koel in de zomer, warm in de winter.
- Vloerisolatie: gelegen in kruipruimte of onder de vloer; ademend en vochtregulerend materiaal zoals glaswol of steenwol; kan op verschillende manieren worden aangebracht.
- Gevelisolatie: buiten- of binnenmuur isoleren; buitenkant vraagt vaak vergunning; binnenkant verliest wel wat binnenruimte.
- Spouwmuurisolatie: relatief goedkope methode; inblaaswol of glaswolvlokken; RC-waarde neemt toe; vereist professionele uitvoering.
- Ramen en kozijnen: HR-glas, dubbelglas, drie-glasopties; U-waarde verlaagt warmteverlies; kozijnen van hout, kunststof of aluminium hebben verschillende prestaties.
- Tochtbeperking en luchtdichtheid: tochtstrips, schuimdichtingen, raam- en deurafdichtingen; dampopen folies vermijden waar mogelijk.
Subsidies en financieel kader
Er bestaan subsidies voor isolatie en er is extra subsidie beschikbaar voor natuurlijk en biobased isolatiemateriaal. Subsidies helpen de terugverdientijd te verkorten. Milieu Centraal biedt transparante berekeningen van mogelijke besparingen, afhankelijk van de gekozen maatregelen en woningtype. De kosten variëren, maar langetermijnwinst komt vooral door lagere stookkosten en verhoogd wooncomfort. Voor spouwmuurisolatie is de winst vaak vergelijkbaar met een rente van 9 procent op spaargeld; dakisolatie biedt ongeveer 5,5 procent winst over twintig jaar, vloerisolatie circa 3,5 procent en HR-glas circa 4,5 procent.
Praktische stappen en stappenplan
- Begin met de grootste warmteverliezen: dak en muren.
- Kies voor materialen met hoge isolatiewaarde en lange levensduur; overweeg biobased opties waar mogelijk.
- Vraag offertes aan bij meerdere isolatiespecialisten om prijzen en werkwijzen te vergelijken.
- Controleer bouwjaar en mogelijke reeds aanwezige isolatie; laat indien nodig advies op maat geven.
- Zorg voor ventilatie, ook bij hoge isolatiewaarde, zodat vocht af kan voeren zonder warmteverlies te veroorzaken.
Specifieke aandachtspunten bij biobased isolatie
Biobased materialen zoals houtvezel en hennep hebben betere vochtregulatie en ademend vermogen. Ze zijn veilig voor de gezondheid en hebben een lagere CO2-voetafdruk doordat ze CO2 opslaan tijdens groei. Ze kunnen duurder zijn, maar leveren langetermijnvoordelen op gebied van comfort en milieubelasting. Het damp-open principe is cruciaal bij deze materialen; gebruik geen dampdichte folies in combinatie met biobased systemen.
Er zijn verschillende technieken en materialen mogelijk, van traditionele glaswol tot innovatieve biobased oplossingen. Het kiezen van de juiste isolatie hangt af van de ondergrond, de bouwkundige toestand en het budget. Begin bij de grootste verliespunten en werk vervolgens met hoogwaardige materialen aan een gezond, comfortabel en energiezuinig huis.