Voor het eerst in zeven jaar gaat de Amerikaanse overheid gedeeltelijk op slot. Democraten en Republikeinen slaagden er vannacht niet in om een akkoord te bereiken over de federale uitgaven, die jaarlijks in september worden vastgesteld. Zowel de Republikeinen als de Democraten geven elkaar de schuld van de impasse. Maar wat betekent zo'n government shutdown eigenlijk? En wat zijn de gevolgen? Vier vragen en antwoorden.
Wat gebeurt er tijdens een shutdown?
Tijdens een shutdown wordt de geldkraan voor niet-essentiële overheidsdiensten in de VS dichtgedraaid. Diensten die niet noodzakelijk zijn voor de nationale veiligheid komen daardoor stil te liggen. Volgens het Congressional Budget Office (CBO) worden ongeveer 750.000 overheidsmedewerkers niet doorbetaald en naar huis gestuurd. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die werken bij ruimtevaartorganisatie NASA, of bij het ministerie van Volksgezondheid, Buitenlandse Zaken of Defensie. Het CBO schat dat het dagelijks om zo'n 400 miljoen dollar aan salariskosten gaat. Dit geld wordt mogelijk alsnog uitbetaald zodra de shutdown voorbij is. Mensen met 'essentiële' beroepen, zoals bij de FBI, douane, grensbewaking en het leger (zo'n 2 miljoen troepen inclusief honderden leden van de Nationale Garde) krijgen geen salaris, maar moeten wel doorwerken. Parlementsleden worden wel doorbetaald.
Wat zijn de gevolgen van een shutdown?
Een overheidssluiting gaat bijna altijd gepaard met flinke economische schade, omdat veel Amerikanen minder te besteden hebben en de VS inkomsten misloopt. Ook toeristen die naar de VS reizen, zullen de gevolgen van de shutdown merken. Openbare plekken die door de federale overheid worden gefinancierd, zoals musea en nationale parken, moeten hun deuren sluiten. En hoewel luchtverkeersdiensten als essentieel worden gezien, krijgen werknemers pas hun salaris zodra de sluiting over is. Tijdens de vorige shutdown in 2018 meldden veel medewerkers zich ziek. Dat leidde tot flinke vertragingen op de luchthavens. Ook controles op voeding, waterzuivering en elektriciteitscentrales werden tijdelijk stopgezet. Verder kunnen wegwerkzaamheden die door de federale overheid worden gefinancierd of uitgevoerd vertraging oplopen. En federale rechtbanken zeggen dat ze nog maar een paar dagen kunnen doorgaan, voordat ze dicht moeten. De post wordt wel bezorgd.
Bijna zeven miljoen Amerikaanse moeders, baby's en kinderen dreigen financiële steun uit voedingsprogramma's tijdelijk mis te lopen, omdat deze programma's afhankelijk zijn van federale financiering. Enkele sociale uitkeringen, zoals pensioenen, uitkeringen voor invaliden en veteranen worden nog wel uitbetaald, maar kunnen vertraging oplopen.
Waarom is er nu een shutdown?
President Trump en zijn Republikeinse partijgenoten slaagden er vannacht niet in om tot een akkoord te komen met de Democraten over de financiering van overheidsdiensten en de gezondheidszorg. Een shutdown werd onvermijdelijk toen een Republikeins wetsvoorstel om de financieringsdeadline met zeven weken te verlengen, werd verworpen. Het wetsvoorstel kreeg 55 voor- en 45 tegenstemmen. Dat was onvoldoende om de vereiste 60 van de 100 stemmen in de Senaat te behalen. Met 53 zetels in de Senaat hebben de Republikeinen steun van Democraten nodig om het wetsvoorstel goed te keuren. Democraten willen dat de regering-Trump de drastische bezuinigingen op de gezondheidszorg terugdraait en dat de Affordable Care Act, ook wel Obamacare genoemd, wordt verlengd. Die wet heeft ziektekostenverzekeringen voor Amerikanen toegankelijk gemaakt, maar het kost de overheid mogelijk 1,3 biljoen dollar over de komende tien jaar. Democraten willen voorkomen dat zo'n tien miljoen Amerikanen hun verzekering verliezen, premies stijgen, toegang tot de zorg afneemt en ongelijkheid groeit.
Is er dan geen oplossing?
Jawel, maar daarvoor moeten de Republikeinen en Democraten het eens worden over de overheidsuitgaven. Het is nog onduidelijk hoe lang deze shutdown zal duren, omdat beide partijen weigeren toe te geven. Een vorige shutdown werd begin dit voorjaar op het nippertje afgewend, toen een klein deel van de Democraten overstag ging en instemde met de Republikeinen. Een peiling van de New York Times laat zien dat slechts 27 procent van de ondervraagden vindt dat de Democraten de poot stijf moeten houden. Ook vindt bijna de helft van geregistreerde Democratische kiezers dat een shutdown moet worden voorkomen, zelfs als dat betekent dat er moet worden toegegeven aan de Republikeinen.
Wat is de oorsprong van shutdowns?
De Amerikaanse grondwet geeft het Congres de macht om te beslissen over uitgaven en inkomsten. Als het Congres het niet eens wordt, kan er geen geld worden uitgegeven en sluiten federale diensten. De huidige praktijk begon met de Antideficiency Act van 1884. De minister van Justitie onder president Jimmy Carter, Benjamin Civiletti, kwam met belangrijke aanpassingen en vastlegde dat ministeries en overheidsdiensten niet konden doorwerken als er geen nieuwe begroting was. Vanaf 1980 geldt daarom wat wel de ‘shutdown era’ wordt genoemd. De regel voor een shutdown is eenvoudig: de federale overheid mag geen geld uitgeven dat het niet heeft en mag geen verplichtingen aangaan zonder toestemming van het Congres.
In een gepolariseerd klimaat worden begrotingsonderhandelingen gebruikt om politieke punten te scoren. Het begon in de eerste jaren van de regering-Clinton toen Newt Gingrich, de Republikeinse Speaker van het Huis sinds 1995, alles probeerde om Clinton te dwarsbomen. Gingrich organiseerde een shutdown. Maar toen bleek dat die juist tegen de Republikeinen werkte, omdat mensen zich realiseerden hoezeer ze de overheid nodig hadden. Onder George W. Bush hielden de Republikeinen zich koest, maar onder Barack Obama begonnen ze de shutdown-dreiging weer te gebruiken. Dus gebeurde het weer in oktober 2025 en begin februari 2026 - dat was de achtste shutdown sinds 1990.
Welke diensten blijven werken?
Niet alle diensten vallen stil. De Amerikaanse post (USPS) blijft functioneren, omdat zij zichzelf financiert via de verkoop van post- en pakketdiensten. Ook essentiële veiligheidstaken zoals grensbescherming, luchtverkeersleiding en ziekenhuiszorg gaan door, zelfs al werken de betrokken medewerkers voorlopig zonder salaris. Hulp bij rampen, via FEMA, blijft beschikbaar, al kan de kas bij een langdurige shutdown leegraken. Medicare en Medicaid gaan door, maar met minder personeel.
VS-regering zonder geld: wat de shutdown betekent voor Amerikanen | RTL Nieuws
Belangrijke cijfers en data
- Ongeveer 750.000 overheidsmedewerkers krijgen onbetaald verlof.
- Dagelijks circa 400 miljoen dollar aan salariskosten blijft mogelijk achterwege totdat de shutdown eindigt.
- Richtlijn: essentiële taken blijven doorgaan, maar zonder directe salarissen.
De situatie kan veranderen afhankelijk van toekomstige onderhandelingen tussen de partijen en mogelijke wetsvoorstellen zoals uitstel of aanpassing van Obamacare. De shutdown kan de economische activiteit tijdelijk remmen en reis- en veiligheidssystemen beïnvloeden, maar sommige kernfuncties blijven operationeel.