Mart en Jaqueline Schutte komt in dit verhaal niet voor; de kern van de bronnen draait om Marten Schutte en diens verbondenheden met verschillende echtgenotes, boedelinventarissen en eigendomsoverdrachten in Diffelen en omgeving in de late 18e en 19e eeuw. De genealogische gegevens tonen een complex traject van trouwen, testamenten, boedels en opeenvolgende overdrachten van land, huis en erf. Het verhaal begint met het ondertrouwen van Marten Schutte met Berendina Hendriks Geertman en vervolgt via testamenten en huwelijken naar latere generaties en verwanten. De centrale figuur blijft Marten Schutte, met diens eerste, tweede en derde huwelijk en de opvolgende roerende en onroerende bezittingen die in kadaster- en notariële registraties worden vastgelegd.
Belangrijke gebeurtenissen rondom Marten Schutte en zijn erf Schutten
Mart en Berendina Hendriks Geertman trouwden op 20 april 1790 in Heemse. Op 8 juni 1794 werd door de schout G.J. Crull een akte opgesteld op verzoek van Marten Schutte en Berendina Hendriks Geertman; Berendina was lichamelijk ziek maar kon haar testament laten vastleggen. Kort daarna overleed zij, waarna Marten een tweede huwelijk aanging: op 25 november 1794 trad hij te Heemse in het huwelijk met Jennegien Gerrits uit Beerze, die eveneens niet lang leefde en op 6 oktober 1807 in Diffelen overleed. Na dit overlijden hertrouwde Marten voor de derde maal. Op 7 januari 1826 verscheen notaris Antoni van Riemsdijk op het erfje Schutten, No. 8,Diffelen, op verzoek van Gerritdina Derksz, weduwe van Marten Schutte. Dochter Gerritdina Schutte, gehuwd met Jan Hilverdink, woonachtig te Diffelen, trad eveneens op als medewerker bij de notaris (deze dag werd een boedelinventarisatie gemaakt).
De boedelinventaris maakte deel uit van de huwelijks- en familiegeschiedenis: de onroerende goederen omvatten het erfje het Schutten, met behuizing, schuur en schaapeschot no. 8. De inventaris werd aangelegd omdat Gerritdina voornemens was te hertrouwen. De oudste kadastrale kaart uit 1832 vermeldt het erfje Schutte op den Grooten Esch als eigendom van landbouwer Egbert Warmink, met legger 394a/sectie I-225. Egbert Warmink was op 2 februari 1826 getrouwd in Heemse met Gerridina Nijboer, weduwe van Marten Schutte. Deze verbinding leidde tot verdere overdrachtspagina’s in de kadasterregistraties en latere hypotheken en landbouwpercelen.
Overgangen in eigendom en latere veilingactiviteiten
Op 2 september 1853 begon notaris Swam uit Gramsbergen met de eerste inzate van de openbare veiling van onroerende goederen, op verzoek van landbouwer Derk Jan Schutte, mede als gemachtigde van Egbert Warmink (weduwnaar van Gerritdina Nijboer) en landbouwer Jan Schutte te Radewijk. Het eerste veilingkavel betrof het huis met schuur en erf op sectie I-225, het Schutten genaamd. De kavels 23 t/m 26 betroffen telkens een vierde van een volle whaarsaandeel in de marke van Diffelen. Twee weken later volgde de definitieve veiling op 16 september; bij de uiteindelijke gecombineerde veiling werd de boerderij ‘opgehangen en gemijnd’ door Gerrit Jan Bruins uit Heemse voor f. 1761,-, die later aangaf dat hij voor zichzelf handelde in compagn ie met landbouwer Jan Stoeten te Rheeze. In de daaropvolgende jaren vinden we meerdere vermeldingen van eigendomsoverdrachten via leggernummers en hypoheken met betrekking tot Gerrit Stegeman en zijn familie, met verdere familieverbindingen en latere verkoop- en stichtingstransacties tot halverwege de 20e eeuw.
Belangrijke lijnen in de familiegeschiedenis tonen:
- Legger 1184/7: Eigendom van Jan Stoeten, landbouwer te Rheeze (mede-eigenaar).
- Legger 1505/7 tot 5858/46: eigendomsovergangen met Gerrit Stegeman, Willemina Jagers en later Dirkjen Stegeman en Gerrit Jan Wemekamp.
- Notaris J.G. Troost deed op 10 november 1877 een hypotheekakte met Gerrit Stegeman die 3100 gulden leende en de onroerende goederen, waaronder sectie I-225 te Diffelen, als onderpand aanwendde.
- Latere leggers (6207/7, 5858/11, 5858/46, 5858/52, 5858/58, 11481/28, 11481/31 t/m 11481/35) documenteren verdere samenstellingen, verenigingen van percelen en stichtingstransacties tot in de mid-20e eeuw.
Kadastrale en geografische context
Het erfje Schutten ligt in Diffelen op Grooten Esch en is historisch verweven met de familie Schutte en aanverwante geslachten. De adressen verschuiven in de loop der tijd: F-13, daarna Grote Esweg 24, en uiteindelijk de eigendomsovergangen via laatstgenoemde percelen. De notariële en kadastrale bronnen geven een beeld van de woning, erf en bouwland die centraal stonden in de familiebezittingen gedurende de 19e en vroege 20e eeuw.
In 1857 begon een veiling met de verkoop van onroerende goederen op verzoek van erfgenamen en wettelijke vertegenwoordigers. De uiteindelijke verkoop werd uitgevoerd aan Gerrit Jan Bruins uit Heemse, met complexe partnerschappen die teruggaan tot Jan Stoeten uit Rheeze. De opeenvolging van akten en leggernummers illustreert de langetermijnstructuur van familiebezit en de invloed van huwelijkspartners op eigendom.
Relaties en genealogische lijnen
Naast Marten Schutte en zijn drie huwelijken, komt Gerritdina Derksz, weduwe van Marten Schutte, naar voren als een belangrijke tussenpersoon in de huwelijksrechten en de latere boedelinventarisaties. Dochter Gerritdina Schutte (echtgenote van Jan Hilverdink) figureert als mede-administrateur van diffelergoederen in latere notariële documenten. De familiebanden met de Nijboer-, Stegeman- en Wemekamp-lijnen vormen een net van overdrachten die typerend zijn voor agrarische gezinnen in deze regio en tijdsperiode.
ONRECHTMATIG NEDERLANDSCH GRONDGEBIED
Samengevat laat de verzamelde documentatie zien hoe een erfje zoals het Schutten via huwelijken, testamenten en veilingprocedures veranderde van hand tot hand over meerdere generaties, terwijl de betrokken notariële acten en kadasterregistraties een gedetailleerd spoor achterlaten van eigendom en familiebanden in de streek rond Heemse, Diffelen, Beerze en Radewijk.