De Goudse bodem zakt en dat leidt op termijn tot diverse bedreigingen voor het leven en de gebouwde omgeving in de historische binnenstad. Na diverse deelonderzoeken is in juni 2018 het startsein gegeven voor het opstellen van een Kadernota Bodemdaling Binnenstad. Doel is om op basis hiervan te komen tot een scenariokeuze voor verdere aanpak. Beiden zijn van belang voor de grondwaterhuishouding in de stad, die door de voortgaande bodemdaling een probleem is of wordt. In werkgroepen worden thema’s als governance (beleid, financiering, ed), scenario’s, communicatie en funderingen en monumenten verder uitgewerkt.
In Gouda zijn in het verleden bij veel woningen of bouwblokken de funderingen al eens hersteld. Daarmee is het probleem in Gouda echter nog niet opgelost. Zo blijkt er geregeld dat bij andere complexen er ook funderingsproblemen opspelen. De nieuwe Bodemdalingssnelhedenkaart van de Experience Bodemdaling is deze week in Gouda gepresenteerd. De kaart laat zien hoe snel de bebouwde omgeving en de infrastructuur in Nederland per jaar daalt. Ook zijn twee aanvullende kaarten toegevoegd: diepe - en ondiepe bodemdaling. De kaart met de diepe bodemdaling brengt de o.a. de gevolgen van mijnbouw in beeld, maar bijvoorbeeld ook van oeroude geologische processen. De kaart met ondiepe bodemdaling laat zien wat er vlak onder onze voeten gebeurt met funderingsproblemen, schade aan infrastructuur en broeikasgassenuitstoot tot gevolg.
Tijdens de bijeenkomst in Gouda hebben Kay Koster en Peter Fokker van TNO toelichting gegeven op de achterliggende processen van diepe - en ondiepe bodemdaling. Belangrijke conclusie is dat ze niet in alle gevallen los van elkaar te zien zijn; diepe bodemdaling kan ondiepe bodemdaling veroorzaken of verergeren. Veel van de diepe bodemdaling komt door verschillende vormen mijnbouw, waaronder ook zoutwinning. Daarnaast speelt grondwateronttrekking een rol en soms ook de opslag van gas. Rond Bergen (NH) is de belangrijkste oorzaak waarschijnlijk een meters dikke kleilaag onder de duinen van drie- tot vijfduizend jaar oud. Dergelijke geologische processen zijn ook op veel andere plekken een veroorzaker van bodemdaling of juist bodemstijging.
Reinier Oost en Joanna Eenhoorn van Sensar hebben toegelicht hoe je met (INSAR) satellietmetingen van bodembeweging aan de oppervlakte toch diepe en ondiepe bodemdaling uit elkaar kan halen. Kort gezegd: als goed gefundeerde gebouwen gezamenlijk zakken gaat het meestal om diepe bodemdaling; als de omgeving zakt ten opzichte van deze gebouwen, gaat het meestal om ondiepe bodemdaling. Met complexe rekenmodellen kan Sensar deze verschillende vormen van daling ontrafelen. Ook hebben Reinier en Joanna toegelicht hoe je op een eerlijke manier de data vertaalt naar een kaart. Doel is om zo nauwkeurig mogelijk de bodemdaling weer te geven zonder te vervallen in schijnnauwkeurigheid.
Aan de Experience Bodemdaling is ook de kaart van het Ruimtelijk afwegingskader klimaat adaptieve gebouwde omgeving toegevoegd. Deze kaart van de Rijksoverheid laat zien waar bouwen wenselijk is aan de hand van een aantal factoren waaronder bodemdaling. De Experience Bodemdaling, met de nieuwe kaarten is ook online toegankelijk.
In Gouda ligt het gemiddelde funderingsrisico op 5,06/10. Dat wijst op een middenniveau: niet overal is er direct reden tot zorg, maar er zijn wel duidelijke delen van de gemeente waar je extra alert moet zijn. In totaal gaat het om 233 woningen met een verhoogd funderingsrisico. Van de postcodes heeft 22,22% een hoog label, dus D of E. De verdeling over de postcodes laat zien dat B 2 keer voorkomt, C 5 keer, D 1 keer en E 1 keer. De belangrijkste verklaring ligt in de bodem en de bouwgeschiedenis. In Gouda is de dominante bodem veen. Veenbodem is gevoelig voor bodemdaling, en de gemiddelde bodemdaling ligt hier op 3,5 mm/jaar. Dat is relevant voor funderingen, omdat een slappe bodem de belasting van een woning minder stabiel opvangt. Daarnaast heeft gemiddeld 40% van de woningen houten paalfundering. Houten palen kunnen kwetsbaar worden als de omstandigheden rond de fundering veranderen, zeker wanneer de grondwaterstand ongunstig uitpakt. Ook speelt de bouwperiode mee, want 37% van de woningen is van vóór 1970. Deze postcodes laten zien dat het funderingsrisico binnen Gouda sterk kan verschillen per gebied.
Een postcode met label E vraagt meer aandacht dan een postcode met label C of D. Als je een woning bezit in een gebied met een verhoogd risico, is het verstandig om signalen van funderingsproblemen serieus te nemen. Denk aan scheuren in muren, klemmende deuren of ramen, scheefstand, of een vloer die anders aanvoelt dan vroeger. Een funderingsonderzoek kan duidelijk maken of er echt sprake is van schade, of dat andere oorzaken meespelen. Dat onderzoek is vooral zinvol als je woning in een hoger risicopostcodegebied ligt, of als je huis van vóór 1970 is en op houten palen staat. Herstel van funderingsproblemen kan ingrijpend zijn en de kosten lopen uiteen per woning en per situatie. Daarom is het belangrijk om eerst de oorzaak goed vast te stellen, voordat je aan herstel denkt. Soms is monitoren voldoende, in andere gevallen is daadwerkelijk herstel nodig. Voor financiering of ondersteuning kan een subsidie of fonds relevant zijn. Controleer daarom altijd of er regelingen bestaan die passen bij jouw situatie. Wil je weten hoe je er als eigenaar voor staat, begin dan met drie stappen: kijk naar je postcode, check de bouwperiode van je woning en let op zichtbare signalen in huis. Ligt je woning in 2808, 2809 of 2807, dan is extra aandacht verstandig. Nee, het gemiddelde ligt op 5,06/10. Vooral in 2808, 2809 en 2807, omdat daar de hoogste risicoscores en labels voorkomen.
Funderingsrisico in Gouda
Gouda ligt op een van de slapste veenbodems van het land en is landelijk bekend om bodemdaling. De historische binnenstad en oudere woonwijken staan grotendeels op houten palen die gevoelig zijn voor een dalende grondwaterstand. Het hoge aandeel vooroorlogse bouw maakt dat funderingsonderzoek hier vaak verstandig is, zeker bij zichtbare scheuren of verzakking. In Gouda is naar schatting ongeveer 77% van de woningen gebouwd vóór 1970. Juist die oudere woningen staan vaak op houten paalfunderingen die gevoelig zijn voor een dalende grondwaterstand. De gratis funderingscheck hierboven laat voor uw eigen adres zien in welk risicogebied uw woning valt.
Wijken in Gouda waar funderingen aandacht vragen: Binnenstad, Korte Akkeren, Kort Haarlem, Nieuwe Park en omliggende buurten. Funderingsproblematiek concentreert zich in de oudere, vooroorlogse delen van de stad. De volgende wijken en buurten kennen relatief veel woningen op houten palen. Dat betekent niet dat elke woning een probleem heeft, maar wel dat aandacht voor de fundering er eerder op zijn plaats is.
Waarom funderingsonderzoek bij ons in Gouda?
Een heldere prijs vanaf €599 ex btw voor de quickscan, ook in Gouda, zonder reistoeslagen of verrassingen achteraf. Lokaal inzicht: we kennen de veengrond onder Gouda en weten waar in de stad funderingsrisico's spelen. Onafhankelijk advies: wij voeren zelf geen funderingsherstel uit, dus ons belang is een eerlijk oordeel en geen dure ingreep. Werken volgens de KCAF-richtlijn en de F3O-methodiek, met een rapport dat u zelf kunt gebruiken richting gemeente, verzekeraar of herstelbedrijf. Snel duidelijkheid: begin met de gratis funderingscheck en, als dat nodig blijkt, een quickscan op locatie.
Zo werkt het onderzoek in Gouda
Van een gratis eerste indicatie tot een onderbouwd rapport: het traject is helder en u betaalt nooit voor een zwaarder onderzoek dan uw situatie vraagt.
- Doe de gratis funderingscheck op uw adres en zie direct of uw woning in een aandachtsgebied ligt.
- Vraag bij twijfel een quickscan aan; we plannen een bezoek op een moment dat u uitkomt.
- We beoordelen uw woning op locatie, meten scheuren en scheefstand en doen bureauonderzoek naar bouwjaar, bodem en grondwater.
- U ontvangt een helder rapport met een oordeel over het funderingsrisico van uw woning en een concreet advies of verder onderzoek nodig is.
Subsidie en regelingen in Gouda
Gouda staat bekend om zijn bodemdalingsproblematiek en werkt met een eigen aanpak voor funderingen en openbare ruimte; informeer bij de gemeente naar steun voor funderingsonderzoek. Omdat wij onafhankelijk werken en zelf geen herstel uitvoeren, is ons rapport vrij bruikbaar richting de gemeente, een subsidieaanvraag, uw verzekeraar of een herstelbedrijf. Informeer bij de gemeente Gouda naar de actuele voorwaarden, want regelingen en budgetten verschillen per jaar.
Meer weten? FunderingskaartNederland.nl brengt het funderingsrisico van Nederlandse woningen samen op één interactieve kaart. Per postcode zie je of een wijk in een kwetsbaar gebied ligt voor paalrot, droogstand of bodemdaling, gebaseerd op openbare data van Atlas Leefomgeving, de BAG en het AHN. De kaart kleurt postcodes (PC6) op basis van de indicatieve aandachtsgebieden funderingsproblematiek (open data, Atlas Leefomgeving / PDOK). Rood en oranje wijzen op kwetsbare gebieden met veel vooroorlogse panden op houten palen, groen op niet-kwetsbaar gebied. Heb je funderingsproblemen gezien of meegemaakt, zoals scheuren, klemmende deuren of een natte kruipruimte? Voeg je melding toe aan de kaart. De risicodata op deze kaart komt uit openbare bronnen: de indicatieve aandachtsgebieden funderingsproblematiek (open data via Atlas Leefomgeving / PDOK), de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) voor bouwjaren, het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) voor bodemdaling en de Atlas Leefomgeving. Community-meldingen worden handmatig gecontroleerd. Naar schatting hebben honderdduizenden woningen in Nederland op termijn te maken met funderingsschade. Vooral panden van vóór 1970 op houten paalfunderingen in de slappe veen- en kleibodems van west- en noord-Nederland lopen risico. Door dalende grondwaterstanden komen houten palen droog te staan, waardoor ze gaan rotten (paalrot). Op staal gefundeerde huizen in veengebieden zakken mee met de bodem. De gevolgen lopen uiteen van scheuren in muren en klemmende deuren tot herstelkosten van tienduizenden euro's per woning. Een funderingslabel geeft in één oogopslag het risico van een gebied of woning weer, vergelijkbaar met een energielabel. Een label is een indicatie op gebiedsniveau en geen vervanging voor een echt funderingsonderzoek.
De eerste signalen van funderingsschade zijn vaak subtiel. Let op scheuren in gevels en binnenmuren (vooral diagonaal vanaf raam- en deurhoeken), deuren en ramen die gaan klemmen, scheve vloeren en een muffe of natte kruipruimte. Bij houten paalfunderingen is droogstand de grootste vijand: zodra de palen boven het grondwater uitkomen, kan schimmel (paalrot) of bacteriële aantasting het hout verzwakken. Als uit onderzoek blijkt dat herstel nodig is, lopen de kosten flink uiteen. Volledig funderingsherstel met nieuwe palen kost doorgaans tussen de 50.000 en 100.000 euro per woning, afhankelijk van het type fundering, de bereikbaarheid en de mate van schade. Er bestaan landelijke en gemeentelijke regelingen, zoals het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, die de financiering kunnen verlichten.
Bedek verzakkingsgat
In Gouda wordt aanbevolen om bij twijfel niet te wachten: vroegtijdige signalen volgen zorgt voor meer ruimte om te kiezen tussen monitoren en ingrijpen. Een quickscan geeft snel duidelijkheid en voorkomt dat u onnodig betaalt voor een zwaar onderzoek dat uw situatie misschien niet vraagt.