De Johan Cruijff ArenA, voorheen bekend als de Amsterdam ArenA, opende in 1996 haar deuren en werd daarmee het grootste voetbalstadion van Nederland. Het stadion is een multifunctioneel complex gelegen in Amsterdam, aan de noordwestkant van de Johan Cruijff Boulevard, op ongeveer 200 meter van Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Met een capaciteit van 56.120 zitplaatsen voor voetbalwedstrijden, en een maximale capaciteit van 71.000 bezoekers voor muziekconcerten, is het een iconische locatie voor sportieve en culturele evenementen.
De Ontstaansgeschiedenis en Bouw
De plannen voor een nieuw stadion voor Ajax dateren al uit 1974, toen het oude stadion De Meer niet meer voldeed aan de eisen. Een ambitieus plan voor een nieuw stadion in de Bijlmermeer, in samenwerking met FC Amsterdam, ging destijds niet door vanwege de hoge kosten. De bouw van de Amsterdam ArenA begon in 1993 en duurde drie jaar. Op 14 augustus 1996 werd het stadion officieel geopend door koningin Beatrix.
Het ontwerp van architect Rob Schuurman, in samenwerking met co-architect Sjoerd Soeters, kenmerkt zich door een unieke, futuristische uitstraling, die bij kunstlicht doet denken aan een vliegende schotel. De diagonale verbindingen van de trappenhuizen wekken de associatie van veters in voetbalschoenen, en de ronde gaten in de trappenhuizen aan de kopse kant doen denken aan het spel waarbij een bal door gaten geschoten moet worden.
Opmerkelijk was dat het project, ondanks de omvang en vernieuwing, binnen de gestelde begroting werd opgeleverd. Het stadion werd eind jaren '80 gelanceerd als een project om Ajax een betere toekomst te bieden dan het oude stadion De Meer. De locatie van het stadion, oorspronkelijk deels op grondgebied van de gemeente Ouder-Amstel gesitueerd, werd na bezwaren aangepast en binnen de gemeente Amsterdam gebouwd, met een parkeergarage (Transferium Amsterdam Arena) onder het stadion.
De Unieke Kenmerken: Het Beweegbare Dak
Een van de meest bijzondere kenmerken van de Johan Cruijff ArenA is de beweegbare dakconstructie. Dit dak, met afmetingen van 71 bij 107 meter en een gewicht van 520 ton, kan binnen 15 minuten volledig worden geopend of gesloten. Deze functionaliteit is ontworpen om snel te kunnen reageren op weersomstandigheden, zoals regen.
De keuze om het dak al dan niet te openen of te sluiten, wordt genomen in overleg tussen de Johan Cruijff ArenA en AFC Ajax. De club neemt de uiteindelijke beslissing. Op donderdagavond vroegen veel Ajax-supporters zich af waarom het dak gesloten was, ondanks dat er nauwelijks regen viel, wat leidde tot een broeikaseffect in het stadion. De reden hiervoor was de weersvoorspelling van flinke regenbuien tot 22:00 uur. Vanwege de recent aangelegde grasmat wilde de ArenA het veld optimaal beschermen tegen mogelijke schade door hevige regenval. Door het dak te sluiten, kon het stadion de kwaliteit van het veld beter waarborgen en zelf de controle houden over het sproeien van het veld.
De beslissing om het dak te sluiten wordt tweeënhalf uur voor de wedstrijd genomen en kan daarna niet meer worden gewijzigd. Hoewel de regenval achteraf meeviel, was de keuze gebaseerd op het principe van het zekere voor het onzekere, om het risico op schade aan de verse grasmat te minimaliseren.
Innovatie en Duurzaamheid
Innovatie en duurzaamheid spelen een belangrijke rol in de Johan Cruijff ArenA. Het stadion heeft zich in de loop der jaren aangepast om aan de moderne eisen te voldoen. Een voorbeeld hiervan is de aanpak van de problemen met de grasmat, waar het stadion lange tijd mee kampte. Oorspronkelijk was er sprake van een verrijdbare grasmat, vergelijkbaar met die in het GelreDome, maar dit plan werd uiteindelijk aangepast.
Tegenwoordig maakt de Johan Cruijff ArenA gebruik van speciale lampen die na elke wedstrijd op het veld worden geplaatst om de groei en het herstel van de grasmat te bevorderen. De grasmat wordt tegenwoordig één keer per jaar vervangen. Daarnaast is het stadion overgestapt op het gebruik van duurzame energie.
Er is ook aandacht voor het verbeteren van de akoestiek, met name voor concerten. Door speciale doeken in de dakconstructie te integreren, wordt beoogd de geluidskwaliteit te verhogen, aangezien deze in het verleden soms als bedroevend werd omschreven.
Capaciteitsuitbreidingen en Renovatie
De Johan Cruijff ArenA heeft door de jaren heen diverse capaciteitsuitbreidingen en renovaties ondergaan om aan de groeiende vraag te voldoen en de faciliteiten te verbeteren.
- Euro 2000: De capaciteit werd verhoogd naar 52.140 zitplaatsen, met de toevoeging van stoelen in de gracht, tribunes in de hoeken, skyboxen en lounges.
- 2003: Een rolstoelplatform werd gerealiseerd door het veld aan de noordkant uit te breiden.
- 2009: Een volgende uitbreiding vond plaats.
- 2013 en 2015: Permanente tribunes werden opgeleverd in de west- en oostkant van het stadion, waardoor het aantal zitplaatsen gefaseerd steeg.
- 2015: Een nieuwe demontabele tribune werd aan de noordkant geplaatst.
- 2017: De vernieuwde tribune op de eerste ring Zuid werd in gebruik genomen, met vervanging van alle stoelen en een uitbreiding van 402 plaatsen.
- Voorbereiding op Euro 2020: De vier ‘wangen’ in het stadion werden bebouwd met extra tribunes, wat resulteerde in een uitbreiding van maximaal duizend zitplaatsen. De omloop rond de tweede ring werd verruimd, en er kwamen meer roltrappen, horecapunten en sanitaire voorzieningen.
De totale capaciteit van het stadion is daarmee stapsgewijs toegenomen van de oorspronkelijke 56.120 zitplaatsen voor voetbalwedstrijden tot de huidige status.
De Naamswijziging naar Johan Cruijff ArenA
Al voor de opening in 1996 waren er stemmen om het stadion naar het Ajax-icoon Johan Cruijff te vernoemen. Destijds wilde het gemeentebestuur hier niet aan meewerken, omdat de regel was dat alleen overleden personen werden vernoemd. Na het overlijden van Johan Cruijff in maart 2016 kwamen de verzoeken om het stadion naar hem te vernoemen opnieuw op gang.
Op 25 april 2017, op de dag dat Cruijff 70 jaar zou zijn geworden, werd onder druk van burgemeester Eberhard van der Laan een intentieverklaring getekend voor een officiële naamswijziging naar "Johan Cruijff ArenA". De naamsverandering werd officieel op 25 oktober 2017. Deze wijziging ging gepaard met veranderingen in de aandelenverhoudingen, waarbij de aandelen van de gemeente Amsterdam werden gehalveerd en de aandelenportefeuille van Ajax groter werd.
De naamswijziging speelde ook een rol in de voorbereidingen op het EK 2020. Er was een geplande renovatie van 50 miljoen euro, waarvan 20 miljoen betaald zou worden door een sponsor. Deze sponsorovereenkomst werd echter gecompliceerd door de naamswijziging. Na diverse uitstellingen werd de naamswijziging definitief doorgevoerd.
TOP 14 GOALS - Johan Cruijff | His Best Goals for Ajax ✨
Evenementen en Gebruik
De Johan Cruijff ArenA is niet alleen de thuisbasis van AFC Ajax, maar wordt ook gebruikt voor diverse andere grote evenementen:
- Voetbalwedstrijden: Naast de wedstrijden van Ajax en Ajax Vrouwen, is het stadion regelmatig het toneel van interlands van het Nederlands elftal en de strijd om de Johan Cruijff Schaal. In het verleden werden hier ook finales van de Champions League (1998) en de Europa League (2013) gespeeld. Het Amsterdam Tournament, een prestigieus internationaal voetbaltoernooi, werd hier ook georganiseerd.
- Muziekconcerten: Het stadion is een populaire locatie voor grote muziekconcerten. Artiesten als Tina Turner en De Toppers (die hier sinds 2005 jaarlijks optreden) hebben er talloze shows gegeven.
- Andere Manifestaties: De ArenA wordt ook gebruikt voor andere grote evenementen, zoals zakelijke bijeenkomsten en festivals.
Voor een optimale beleving van deze evenementen biedt de Johan Cruijff ArenA ook skyboxen aan, die plaats bieden aan 10 tot 20 personen en een combinatie van uitzicht en service bieden.
Toekomstplannen en Ontwikkelingen
De Johan Cruijff ArenA blijft zich ontwikkelen om een toonaangevend stadion te blijven. Er is voortdurend aandacht voor innovatie, duurzaamheid en het verbeteren van de bezoekerservaring. Recente ontwikkelingen, zoals de analyse van de restlevensduur van de dakconstructie en de voortdurende optimalisatie van de grasmat, tonen de ambitie van het stadion om voorop te blijven lopen.
De discussie over de mogelijke uitbreiding van de capaciteit en de verdere verduurzaming van het stadion blijven actuele thema's voor de toekomst.