De Walburgiskerk in Zutphen wordt gerekend tot de tien mooiste kerken van Nederland. De oudste delen van de kerk dateren uit de elfde eeuw. Tot 1591 was de Walburgiskerk een katholieke kerk. Na de reformatie was het de hoofdkerk van de hervormde gemeente. De kerk is eind negentiende eeuw ingrijpend gerestaureerd onder leiding van de architect P.J.H. Cuypers. Tussen 1970 en 1988 vonden diverse restauraties plaats. Sinds de meest recente verbouwing (2018) is de kerk het gehele jaar geopend voor publiek. Ook kan de kerk gehuurd worden voor diverse gelegenheden. De Walburgiskerk herbergt vele schatten, waaronder een kaarsenkroon uit 1395, een koperen doopvont uit 1527, de unieke middeleeuwse kettingbibliotheek de Librije uit 1564 en het Hendrick Baderorgel uit 1643, dat hoort tot de top 5 orgels van ons land.
De Librije is een openbare leeszaal uit de zestiende eeuw. Zij werd opgericht door twee kerkmeesters, Conrad Slindewater en Herman Berner. De Librije werd gebouwd tussen 1561 en 1564, naar het model van de boekenzalen van twee Zutphense kloosters. Als openbare leeszaal heeft De Librije dertig jaar gefunctioneerd. In de zeventiende en achttiende eeuw was het een particuliere bibliotheek voor predikanten en raadsleden. In de negentiende eeuw raakte De Librije in vergetelheid. De Sint Walburgiskerk is te bezichtigen met of zonder gids. In de Walburgiskerk bevindt zich de Middeleeuwse Bibliotheek "De Librije". Deze kan alleen bezocht worden o.l.v. een gids. Tijdens de reguliere openstelling is er een gids aanwezig om u rond te leiden.
Historische bouwfasen en architectuur
De Walburgiskerk is in de dertiende eeuw verbouwd in Keulse Romano-Gothiek. Het koor en de transepten werden overwelfd en het schip werd nieuw gebouwd. In de veertiende eeuw werden kooromgang en Raadskapel toegevoegd. In de vijftiende eeuw werden eerst de zijschepen en later de dwarskapellen gebouwd. Tenslotte ontstond aan de noordzijde het Mariaportaal. In de zestiende eeuw (1561) werd de Librije toegevoegd. Vanaf 1591 wordt de reformatie ingevoerd en is de kerk protestants. In 1637 kreeg de toren de huidige barokke spits. De kerk is eind negentiende eeuw ingrijpend gerestaureerd onder leiding van de neogotische architect P.J.H. Cuypers. Na de Tweede Wereldoorlog is de oorlogsschade hersteld. De barokke spits is na de torenbrand van 1948 opnieuw opgebouwd. Tussen 1970 tot 1998 is de kerk opnieuw gerestaureerd. In 2016 droeg de Protestantse Gemeente Zutphen de kerk over aan Gelderse Kerken.
Het Broederenklooster in Zutphen, een Rijksmonument in de binnenstad, werd na jaren leegstand weer in gebruik genomen en ingericht als boutiquehotel-restaurant. Antonio de Lange van Kasteel Engelenburg in Brummen is betrokken bij de verbouwing en streeft naar behoud van de historie. De buitenkant blijft grotendeels ongewijzigd; binnen wordt wel gefaseerd gerenoveerd en wanden verwijderd waar nodig om modern comfort te bieden. Het veertiende-eeuwse kloosterhotel moet in 2020 open gaan met zeventien kamers, waaronder één luxe suite. De kamerprijzen worden geraamd op 130 tot 170 euro per nacht. Het hotel krijgt een grand café met open keuken, met een kloostertuin als terras.
De restauratie van het Broederenklooster blijft historisch geïnspireerd: de oorspronkelijke 13e-eeuwse grafelijke zaal van Reinoud I, graaf van Zutphen en Gelre, is nog deels zichtbaar achter het Grand Café. De zaal is vergelijkbaar met de vroegste zaal van het Binnenhof in Den Haag, de Rolzaal. De buitenmuren zijn vroeg dertiende-eeuws en vormen het oudste deel van het klooster. De monnikenkamers, refectorium en scriptorium met Librije zijn op een moderne manier geïntegreerd in het hotelconcept.
Het hotel behoudt de Refter, de oude eetzaal van de monniken, en het dormitorium waar gasten nu slapen in twaalf Comfort Monastery Rooms, twee Luxe Deluxe Monaster rooms en één Monastery suite. De Librije boven heeft een tongewelf en een authentieke stenen vloer en dient nu als multifunctionele ruimte voor recepties en evenementen. Ook de middeleeuwse wijnkelder speelt een centrale rol bij wijn-spijsproeverijen als onderdeel van het verblijf.
De Lange benadrukt dat de restauratie en transformatie van het Broederenklooster naar een hotel-restaurant uiterst zorgvuldig zijn uitgevoerd, met respect voor de historie. De moderne installatietechniek is volledig vervangen en aangepast aan de eisen van een hedendaags hotel, zonder de historische kenmerken te schaden. Het SL-plintgootsysteem en een Berker Design S.1 schakelmateriaal in antraciet zijn gekozen om functionaliteit en esthetiek te combineren, terwijl leidingen en kabels netjes weggewerkt blijven in een Rijksmonument.
Bezoeken en publieksparticipatie
De Walburgiskerk is te bezichtigen met of zonder gids. Tijdens de reguliere openstelling is er altijd een gids aanwezig om bezoekers rond te leiden, met speciale aandacht voor de Librije en de middeleeuwse kunstschatten. De Librije is een openbare leeszaal geweest en biedt nog steeds historische pracht, maar kan alleen bezocht worden onder begeleiding van een gids.
Kernpunten en schatten in de Walburgiskerk
- Kaarsenkroon uit 1395
- Koperen doopvont uit 1527
- Unieke middeleeuwse kettingbibliotheek De Librije uit 1564
- Hendrick Baderorgel uit 1643, top 5 orgels van Nederland
- Sculptuur van God de Vader, lange tijd fundament, terug op zijn plek
Broederenklooster als hotel: geschiedenis en toekomstvisie
Het Broederenklooster ontstond als kloostergebouw in Zutphen en heeft een lange geschiedenis, waaronder de 13e-eeuwse grafelijke zaal en de latere verwijzingen naar de Ridderzaal. De restauratie heeft de tijdlijnen van de verschillende perioden zichtbaar gemaakt: van de 13e-eeuwse fundamenten tot de 14e- en 15e-eeuwse toevoegingen en de moderne hotelparticipatie. De lange termijnvisie van de eigenaar is gericht op een combinatie van toeristische aantrekkingskracht en respect voor historisch erfgoed, zodat bezoekers zowel kunnen slapen als genieten van het kloostercafé en de wijnkelder.
Naast de historische interesse biedt de transformatie naar hotel-restaurant economische voordelen: toeristen verlengen hun verblijf, besteden in de lokale horeca en trekken bezoekers naar Zutphen. De restauratie toont hoe historisch erfgoed en moderne hospitality elkaar kunnen versterken wanneer historisch verantwoord wordt gehandeld en moderne comfortsystemen zorgvuldig worden geïntegreerd.
| Onderdeel | Historische periode | Huidige functie |
|---|---|---|
| Walburgiskerk | 11e eeuw tot 16e eeuw; herstelling 19e-20e eeuw | Kerk, publiek toegankelijk; locatie voor tentoonstellingen |
| De Librije | 16e eeuw (1561-1564) | Openbare leeszaal; nu onderdeel van horeca-ruimte |
| Broederenklooster | Middeleeuwen; 14e-15e eeuw uitbreidingen | Boutiquehotel-restaurant |
De verbouwing van het Broederenklooster is uitgevoerd met aandacht voor de oorspronkelijke structuur: de tussenmuur bewaard naast de reconstructie van de Kapittelzaal en de herstelling van de Rolzaal achter het Grand Café. De geschiedenis bepaalt de dagelijkse praktijk van het hotel, en de gasten kunnen middeleeuwse elementen ervaren zonder afbreuk te doen aan moderne voorzieningen.
Rondleiding 1 De Grote Vergaderzaal1
tags: #kerk #verbouwing #hotel #zutphen