Wanneer iemand in de war is of niet meer weet wat hij moet doen, kun je zeggen dat hij 'de kluts kwijt is'. De uitdrukking lijkt diverse wortels te hebben, maar de precieze herkomst is niet duidelijk. De 'kluts' in de uitdrukking zou verwijzen naar het door elkaar klutsen van bijvoorbeeld room, wat je met een regelmatige slag moet doen. Doe je dat niet, dan raak je de ‘kluts’ kwijt. Spreekwoorddeskundige F. A. De laatste verklaring is dat het woord 'kluts' in de zegswijze afstamt van het Engelse woord 'clutch'. Dit betekent een hendel van een apparaat en zou in het Nederlands terechtgekomen zijn.
Iemand die ‘geld over de balk smijt’ kan slecht met geld omgaan. Volgens spreekwoorddeskundigen vindt deze uitdrukking de oorsprong in de landbouw. ‘Balk’ slaat op de balk die in de stallen boven de ruif, de voederbak voor het vee, aanwezig was. Het was bij het voeren van het vee de bedoeling dat het hooi in de ruif werd gegooid. Soms ging dit fout, dan belandde het hooi over de balk.
Iets is al zo veel gedaan, het verveelt of irritatie opwekt. Dan is iets ‘afgezaagd’. De uitdrukking ‘afgezaagd zijn’ werd oorspronkelijk gezegd over een muziekstuk dat gespeeld werd op een viool, dat de luisteraar al vaak gehoord had.
Wanneer je iemand boos maakt, dan spreek je van ‘iemand op stang jagen’. Het is een vrij nieuwe uitdrukking uit de jaren ’50 van de twintigste eeuw. Spreekwoorddeskundige F. A. Stoett vermeldt deze uitdrukking dan ook nog niet in zijn spreekwoordenboek (1925), maar hij heeft het wel over de uitdrukking 'iemand op de stang rijden'. Volgens Stoett is de betekenis hiervan 'iemand nauwlettend in de gaten houden'. Deze uitdrukking is dus later veranderd, waarbij de oorsprong terug te vinden is in het paardrijden.
De uitdrukking 'hij wast zijn handen in onschuld' is oorspronkelijk afkomstig uit de Bijbel en is in meerdere Bijbelboeken terug te vinden. De beroemdste passage uit de Bijbel waarin de uitdrukking terugkomt, is er een uit het Bijbelboek Mattheüs. In deze passage wast Pontius Pilatus, de Romeinse heerser van Judea die de opdracht gaf tot de kruisiging van Jezus Christus, zijn handen in onschuld ten overstaan van een opstandige menigte.
• De Belgische piannen zeggen overigens niets over het Nederlandse sluitingsprogramma, aldus Knot. „Laten we als goeie buren maar eens over de schutting kijken hoe het uitpakt".
• Bijna alle studenten weten weliswaar bij hun komst naar Terschelling precies wat zij willen worden, maar zij moeten in het eerste jaar „over de schutting kijken", aangezien de trend naar geïntegreerde functies duidelijk aanwijsbaar is.
• Een burgemeester moet over de schutting kijken. Dat verschaft hem een bredere maatschappelijke visie.
• Staatssecretaris Hans Simons van volksgezondheid heeft gisteren bij de presentatie van het rapport gepleit voor betere samenwerking tussen de plaatselijke hulpverleningsorganisaties. Volgens de bewindsman moeten de hulpverleners en beleidsmedewerkers wat meer „over de schutting" kijken.
• Een aantal Wageningse landbouwwetenschappers liet na de workshop weten toch wel geraakt te zijn door zijn samenhangende aanpak. Daarmee geven ze en passant toe dat zij als landbouwexperts alles weten van hun eigen vierkante centimeter onderzoeksgebied, maar nooit bij elkaar over de schutting kijken.
• Het leuke aan deze stad met internationale uitstraling is haar kleinschaligheid.” Geen goede opener voor een Sinjoor, maar allà. Erger is dat je rond de Meir of de Wilde Zee geen adres kunt aanduiden. Geef dan toe dat het om de commerce te doen is. Diezelfde zakelijke overwegingen doet Eat in over de schutting kijken naar Gent en Brugge. Misschien is het niet slecht om eerst die steden en hun gevoeligheden te leren kennen vooraleer er toeristen op pad te willen sturen.
• "Het mooie van Groningen is dat we hier aan tafel zitten met mensen die allemaal over de schutting willen kijken", zegt projectleider Roelien Haasken van de gemeente.
• Wanneer de sfeer in je groep goed is en kinderen zich veilig voelen, wordt dat dubbel en dwars terugverdiend. Want er gaat niet of nauwelijks tijd verloren aan gedoe, ruzies, pesterijen of kinderen die uit de boot vallen. Naast deze sociaal-emotionele vorming is het belangrijk dat kinderen over de schutting kijken. Schuttingen. Je ziet ze overal staan. Nagenoeg iedereen met een tuin zet er een schutting omheen. Iedereen wil privacy, het eigen territorium afbakenen. In feite doen we dit met alles. Met grond, bedrijven, landen, continenten. Michael van Loenen is er klaar mee en vraagt zich af of we ooit ook een schutting om de aarde zullen bouwen. Ja, wij hebben ook schuttingen. Aan beide zijden. Schuttingen met de buren. We wonen in een kindvriendelijke buurt uit de jaren 80. Een rijtjeshuis waar we met veel plezier wonen.
Uitdrukkingen en hun etymologie in relatie tot “over de schutting kijken”
Schuttingen zijn omheiningen van een tuin, bedoeld om koude wind en ongewenste bezoekers buiten te sluiten. Ze zijn meestal van hout (planken tegen staanders) soms in beton uitgevoerd en blokkeren het zicht volledig. Schuttingen nemen minder ruimte in dan hagen en worden om die reden veel in kleinere tuinen en moestuinen gebruikt.
Een schutting is over het algemeen een houten hekwerk dat bepaald erf afscheidt van omliggende stukken grond. Een schutting is een uit planken opgetrokken erfscheiding (grensafbakening) tussen twee percelen. Schuttingtaal, dat wil zeg: grove taal of scheldwoorden bezigen, heeft etymologisch gezien een andere herkomst dan het ‘schut’ van voor schut staan. In schuttingtaal verwijst schutting naar de plek waarop men - met graffiti - expliciete seksuele woorden, grove taal of vulgaire tekeningen neer neerpeende.
Native speakers gebruiken dolgraag Engelse uitdrukkingen in hun gesprekken en ze komen ook regelmatig voor in boeken, tv-programma’s en films. Wil je écht goed Engels leren moet je deze gezegdes met vertrouwen kunnen gebruiken en het verschil kennen tussen ‘breaking a leg’ en ‘pulling someone’s leg’.
- Under the weather - ziek voelen
- The ball is in your court - de bal ligt bij jou
- Spill the beans - een geheim verklappen
- Break a leg - succes wensen
- Pull someone’s leg - iemand voor de gek houden
- Sat on the fence - besluiteloos zijn
- Through thick and thin - door dik en dun
- Once in a blue moon - zelden
- It’s the best thing since sliced bread - iets geweldig
- Take it with a pinch of salt - met een korreltje zout nemen
- Come rain or come shine - wat er ook gebeurt
- Go down in flames - gigantisch falen
- You can say that again - daar ben ik het mee eens
- See eye to eye - het eens zijn
- Jump on the bandwagon - een trend volgen
- As right as rain - perfect
- Beat around the bush - om de hete brij draaien
- Hit the sack - gaan slapen
- Miss the boat - te laat
- By the skin of your teeth - op het nippertje
Synonieme gezegden zoals: voor schut staan, voor joker staan, voor aap staan of voor paal staan laten zien hoe het oud- en nieuw-Nederlands determineert hoe mensen reputatie en gezelschapschetsen zien. Verschut is afkomstig van verschutten, wat in de taal van criminelen en landlopers - het Bargoens zoveel betekende als ‘arresteren’ of ‘betrappen’.
