Traditionele constructie De open constructie is het rieten dak zoals het al eeuwen gemaakt wordt. Het riet wordt op rietlatten gebonden. Er moet vanwege de techniek van het binden altijd een spouw bestaan tussen het riet en de onderconstructie. Het rietpakket doet hier in de praktijk maar gedeeltelijk mee als isolerend pakket. Dit type dak is moeilijk tochtdicht te krijgen. Er is geen "harde" scheiding tussen binnen en buiten. Indien een isolatie waarde van Rc =2,5 verlangd wordt kan het traditionele dak voorzien worden van aanvullende isolatie in de vorm van een onderliggendisolatie-paneel met verhoogde tengel of er kan naderhand van binnenuit worden geïsoleerd.Indien van binnen uit wordt geïsoleerd moet er altijd een dampremmende laag aan de binnenkant worden voorzien omdat anders grote gevaren bestaan voor inwendige condensatie.
De onderconstructie De rieten dakbedekking moet aangebracht worden op een stevige onderconstructie bestaande uit een sporen (of gordingen) kap. Op de sporen worden de rietlatten bevestigd. Allereerst komt bij de traditioneel open constructie op de rietlatten een laag spreiriet van 2 a 3 cm. of rietmatten. Hierop komt tenslotte de laag dekriet.
Kwaliteitvan het riet Alleen zoetwaterriet van eerste kwaliteit mag verwerkt worden. Riet van eerste kwaliteit moet bestaan uit volwassen rechte, buigzame, harde stengels zonder blad. Het mag niet verbroeid, beschimmeld of verrot zijn en niet vermengd met stoppels, onkruid, ruigt of dergelijke. Het gebruikte riet, de dikte van het rietpakket en het uitgevoerde werk behoren op elkaar afgestemd te zijn.
Knelling Overal daar waar riet over de rand van de onderconstructie steekt moet gezorgd worden voor"knelling". (het riet komt zo onder voorspanning te staan) De knelling moet 40mm tot 60 mm bedragen. (afhankelijk van de te verwachten windbelasting ter plaatse) De knelling moet aan de bovenzijde arm worden uitgevoerd zodat geen hinderlijke spleet overblijft. Het riet moet ongeveer 15 cm over de knelplank uitsteken, gemeten aan de binnenkant.
De gaarde De gaarde moet uit gegalvaniseerde staaldraad nr.6 (5.5mm) De rietlatten De eerste rietlat moet worden aangebracht op 180 mm van de knijpplank. De tweede rietlat op 120 mm van de eerste, elke volgende rietlat op 290 tot 300 mm. De bovenste rietlat zit op 150 mm van de bovenzijde. De op èèn na bovenste 200 mm hieronder. Het binden Het riet moet strak gebonden worden op de eerder genoemde rietlat afstanden. Op hoekkepers moeten rijgers en/of striksteken in het riet worden aangebracht. Het dun draad moet bestaan uit 1.1 mm. RVS draad en elke 18 cm worden aangebracht.
< tagimg >Infografiek: Open rieten dak met knelplank en gaarde
- Nadelen: de methode is redelijk nieuw.(op underlayment 25 jaar,op isolatiepaneel 5 jaar)
- (het is mogelijk dat later zal blijken dat de ene onderconstructie een duurzamer dak oplevert dan de andere onderconstructie)
- het lijkt duurder in uitvoering(vooral bij vernieuwing van een dak) (hier is de plaat extra,zonder dat dit terug kan worden verdiend op de onder- constructie of door tijdswinst bij het aanbrengen, de investering wordt echter terugverdiend op een lagere energierekening en lagere verzekeringspremies, opstal en inboedel)
conclusie Gebruiken boven nieuwe, verwarmde ruimtes. De meest gebruikte constructies zijn op dit moment: Voor bestaande gebouwen: Bij vernieuwing: 55% traditioneel, 45% schroefdak op een underlayment paneel van 18 mm dik. (panelen voorzien van veer en groef). Nieuwe gebouwen: 50% schroefdak op 18 mm plaat. 25% schroefdak op een isolatieschroefpaneel 25% traditioneel gebonden op een isolatiepaneel met verhoogde tengel en rietlatten Wanneer een Rc-waarde dak van 3,0 of hoger nodig is (i.v.m. EPN-berekening)is een isolatiepaneel altijd een vereiste. Onder een gebonden dak (Rc dak=Rc isolatiepaneel) of onder een schroefdak (Rc dak=Rc isolatiepaneel + Rc 2,5 voor het riet).
Het Schroefdak Bij de gesloten constructie, ofwel het schroefdak, wordt het riet op een dichte ondergrond geschroefd. Het plaatmateriaal kan bestaan uit; multiplex, OSB-plaat, spaanplaat V313 verlijmd, underlayment etc.(minimaal 18 mm dikte i.v.m. de schroeflengte) De spouw tussen riet en onderconstructie ontbreekt. het gehele rietpakket helpt mee met het vormen van een isolerend pakket. De onderconstructie is tochtdicht. Er is dus een harde scheiding tussen binnen en buiten. Dit resulteert in een comfortabel en brandveilig rietendak. Een dergelijk dak heeft een Rc waarde van 2,68 en voldoet daarmee aan de norm(Rc=2,5) van het bouwbesluit. Wordt een hogere isolatiewaarde verlangd, kan het plaatmateriaal vervangen worden door een isolatie-schroefpaneel (dit heeft de voorkeur) of er kan van binnenuit aanvullend worden geïsoleerd. Indien van binnenuit wordt geïsoleerd moet er altijd een dampdichte laag aan de binnenzijde van de isolatie aangebracht worden.
De onderconstructie Moet vlak, gaaf, droog en schoon zijn en voldoende sterkte bezitten. De onderconstructie moet tochtdicht zijn afgewerkt(afpurren). Speciaal rond dakdoorbrekingen als kapellen, schoorstenen en afvoeren moet hierop gelet worden.
Kwaliteit van het riet Alleen zoetwaterriet van eerste kwaliteit mag verwerkt worden. Riet van eerste kwaliteit moet bestaan uit volwassen rechte, buigzame, harde stengels zonder blad. Het mag niet verbroeid, beschimmeld of verrot zijn en niet vermengd met stoppels, onkruid, ruigt of dergelijke. Het gebruikte riet, de dikte van het rietpakket en het uitgevoerde werk behoren op elkaar afgestemd te zijn.
Knelling Overal daar waar riet over de rand van de onderconstructie steekt moet gezorgd worden voor "knelling". (het riet komt zo onder voorspanning te staan) De knelling moet 40 mm tot 60 mm bedragen. (afhankelijk van de te verwachten windbelasting ter plaatse) De knelling moet aan de bovenzijde arm worden uitgevoerd zodat geen hinderlijke spleet overblijft. Het riet moet ongeveer 15 cm over de knelplank uitsteken, gemeten aan de binnenkant.
De gaarde De gaarde moet uit gegalvaniseerde staaldraad nr.6 (5.5mm) De eerste gaarde moet worden aangebracht op 180 mm. van de knijpplank. De tweede gaarde op 120 mm van de eerste, elke volgende gaarde op 280 tot 300 mm.
Het binden Het riet moet strak gebonden worden op de eerder genoemde rietlat afstanden. Op hoekkepers moeten rijgers en/of striksteken in het riet worden aangebracht. Het dun draad moet bestaan uit 1.1 mm RVS draad en elke 18 cm worden aangebracht.
Dakdikte Als de afstand van de nok van het dak tot de knijpplank ten hoogste 7 meter bedraagt, de dakhelling gelijk aan of groter dan 40 graden is en riet gebruikt wordt, dat korter is dan 1,50 m, dan moet de dikte van de rietlaag aan de voet van het dak tenminste 28 cm bedragen en aan de top tenminste 25 cm. De slijtlaag moet gemiddeld minimaal 9 cm per dakvlak bedragen. Indien de afstand nok-knijpplank meer dan 7 meter bedraagt of de dakhelling geringer is dan 40 graden of riet gebruikt wordt dat langer dan 1,50 m, dan worden de bovenstaande maten 32 en 29 cm. Met een minimale slijtlaag van 10 cm.
Aanzicht Een rieten dak gelegd op een vlakke ondergrond, behoort vlak opgeleverd te worden. Riet is een natuurprodukt, wat van jaar tot jaar en van groeiplaats tot groeiplaats grote verschillen kan laten zien in kleur, lengte en dikte. Dit is op een nieuw dak vaak goed te zien.(een zogenaamd dambord-patroon) Dit zegt niets over de kwaliteit van van het gebruikte riet en trekt in het eerste jaar geheel weg.
Nokafwerking Het riet moet aan de nok zo hoog worden opgewerkt dat tussen dreef en nokafwerking niet meer dan 6 cm overblijft en dus niet meer dan 6 cm stoppel zichtbaar is.
Hellingshoek De absolute minimale hellingshoek waarop riet gelegd kan worden is voor korte dakvlakken 35 graden (dakvlakken tot 2 meter, dakkapellen met een vlakke bovenzijde, etc.), en voor langere vlakken 40 graden. Ook voor ronde dakkapellen is de absolute minimum graad 30 graden. Wanneer riet gelegd wordt op een dakhelling met een hellingshoek die kleiner is dan 45 graden, moet men met een kortere levensduur rekening houden.
Het rieten dak en isolatie Dit stuk geeft de huidige kennis weer op het gebied van rieten daken en isolatie. Isoleren van een rieten kap, indien goed uitgevoerd geeft meer comfort, het tocht minder en door het dak gaat minder energie verloren. Een verkeerd uitgevoerde isolatie geeft echter kans op problemen door vocht ophoping. De problemen worden zichtbaar doordat het plaatselijk zo vochtig kan worden dat schimmels zich hier thuis gaan voelen. Indien deze vocht ophoping in het rietendak plaats vindt kan dit tot ernstige levensduur verkorting lijden.
Het traditionele rieten dak Het traditionele rieten dak is een zogenaamde sporenkap. De dragende constructie bestaat uit verticale sporen en horizontale latten (in dit geval rietlatten genoemd). Op de rietlatten komt een spreilaag van ongeveer 3 cm. riet. Hier op wordt het defenitieve rietpakket gelegd. Horizontaal over het riet ligt een gegalvaniseerde ijzerdraad (de gaarde). De gaarde wordt elke 20 cm vastgelegd aan de rietlat met dun rvs draad. Het riet wordt geklemd tussen de gaarde en de rietlat en ligt dus vast. Als de laag voltooid is begint de rietdekker aan een nieuwe laag waarbij de volgende gaarde boven de volgende rietlat komt te liggen. Zo wordt naar boven gewerkt. De nok wordt afgedekt en het traditionele rietdak is klaar. Het is een zogenaamde "open constructie"; van binnenuit kan men het riet zien liggen. Het dak voert uitstekend het hierop vallende hemelwater af, maar is damp- en wind open. Onder een dergelijke kap tocht het altijd, wat weer zorgt voor een uitstekende en vlotte droging van het rietpakket.
Na de oorlog kregen de mensen het beter, open riet (waar men zeer vaak onder sliep)voldeed voor woningen niet meer. Men wilde meer comfort (minder tocht en minder stof). Dit gecombineerd met het beschikbaar komen van hard- en zachtboard, leidde er toe dat slaapkamers veelal werden afgetimmerd. Tussen de betimmering (het hardboard) en het riet blijft een spouw bestaan ter breedte van de sporen + rietlatten. Het blijft een behoorlijk tochtige omgeving. Voor het riet een gunstige situatie; het riet blijft prachtig droog.
Energie besparen Na de oliecrisis kwam hier echter verandering in. Brandstoffen vlogen in korte tijd in prijs omhoog, energieverlies moest bestreden worden !!! Dakconstructies werden waar mogelijk winddicht gemaakt en open ruimten in dak en muren (de spouw) werden opgevuld met isolatie materiaal. Toen kwamen de eerste klachten over teveel vocht en condensvorming in woningen. Niet alleen in rietgedekte panden maar ook bij andere dakbedekkingen en bij spouwmuur isolaties. Men ontdekte dat terugdringen van energietransport door de constructie ook invloed heeft op damptransport. Net als energie van een hoog naar een laag energieniveau stroomt, stroomt vocht (damp) ook van hoge dampniveaus naar lage dampniveaus. Met het beperken van het energieverlies heeft men in veel gevallen ook het damptransport beïnvloed. Dit is geen probleem, wanneer men ter compensatie voldoende ventileert om het vocht af te voeren. Maar ventileren gaat natuurlijk ook gepaard met energieverlies en dat wil men niet. Dus wordt er voor een optimale vochthuishouding vaak te weinig geventileerd. Met als resultaat een (te) hoge relatieve luchtvochtigheid in huis. Dit vocht zoekt zich een weg naar buiten door de muren, door betimmering en isolatie en door het (rieten) dak. Het is wel te beperken maar niet te stoppen. Bij energieverlies is het goed gebruik de zwakste schakel op te zoeken want, daar verlies je het meest, dus daar moet je de "stromingsdichtheid" verbeteren. Ramen dicht, deuren dicht, kieren afkitten, tochtstroken en spouwmuur isolatie aanbrengen,dubbel glas monteren, vloeren isoleren en potdichte kozijnen plaatsen. Zo wordt het rietendak, geïsoleerd met steenwol (Rockwool), voorzien van een betimmering van hardboard, gips of schrootjes, toch nog vaak de zwakste plek waar warmte en vocht de woning kan verlaten. Om het rieten dak beter "stromingsdicht" te maken kwam er vanaf 1980 een princ...
Bij het plaatsen, vervangen of renoveren van uw rieten dak is één van de belangrijkste keuzes, de constructie van het dak. In de basis zijn er twee verschillende dakconstructies, waaruit gekozen kan worden: de open constructie en de gesloten constructie. Een open constructie is één van de oudste (meer dan 6000 jaar oud) en de meest beproefde dakconstructies die onder een rieten dakbedekking is gebruikt. Deze vindt u vaak terug bij oude boerderijen, hooibergen of schuren. Het voordeel van deze methode is dat het een lichte constructie is en optimale ventilatie heeft, zodat het riet goed kan ‘ademen’ en het vocht snel weg kan. Daarnaast kan het uiterlijk van binnen ook een voordeel zijn. Het nadeel van deze constructie is dat het energie en warmteverlies redelijk groot is, waardoor het in de ruimte eronder tochtig kan zijn. De constructie voldoet daarnaast ook niet aan de huidige bouweisen, omdat de isolatiewaarde te laag is (Rc=0). Er kan aanvullend geïsoleerd worden in combinatie met het dampdicht maken van de kap van binnenuit, maar dan nog is het lastig om het dak ‘stofvrij te krijgen. Ons advies is om dit type rieten dak voornamelijk te gebruiken boven onverwarmde ruimtes, waarin niet dagelijks ‘geleefd’ wordt. Bij een gesloten constructie wordt het riet op een gesloten ondergrond van dakplaten geschroefd. Een gesloten constructie wordt, daarom ook vaak een schroefdak genoemd. Dit type rieten dak heeft een uitstekende isolatiewaarde van Rc = 2,5 tot een Rc = 6 (afhankelijk van de toegevoegde isolatiewaarde) en voldoet aan de nieuwste bouwregelgeving. De brandveiligheid is daarnaast even hoog als die van een pannendak en kan dus ook voor dezelfde lage premie worden verzekerd. De binnenkant van het dak is stofvrij en keurig afgewerkt met weinig gordingen, omdat de dakplaten op grote overspanning staan van 2,5 meter. In vergelijking met traditioneel gedekte rieten daken is de schroefdak methode vrij nieuw. Omdat een rieten dak vaak 30 tot 40 jaar meegaat, is nog onvoldoende te zeggen over de duurzaamheid van de onderconstructie van een schroefdak. De ventilatie van het riet is bij een gesloten constructie minder, dit is op te lossen met grover riet. Wij helpen u graag met het beantwoorden van deze vraag. De open constructie is het rieten dak zoals het al eeuwen gemaakt wordt en doet zijn naam eer aan, want het woord zegt het al, open kap. Dit bestaat uit verticaal liggende sporen en daar worden de panlatten horizontaal op bevestigd. Dit riet wordt laag voor laag van onder af aan over elkaar op de panlatten gedekt met behulp van naald en goot of het wijnijzer wordt er een roestvast stalen binddraad om de panlat en de bovenliggende staaf gebonden! Daarna worden de uiteinden van de rietstengels gelijk geklopt, zodat er geen naden ontstaan. De kap constructie moet net zoals een schroefdak wel boven een minimale hellingshoek van 30 graden blijven bij een lengte van circa 2,5 meter. Voorkeur gaat uit naar een hellingshoek van boven de 40 graden. Dit is dan ook van groot belang voor de levensduur van uw rietendak. Ons bedrijf werkt met een riet-dikte van c.a. Duidelijk zijn hier de gordingen, rietlatten, de sprei- en rietlaag te zien. Het "open" karakter van het rietendak is ook van de binnenkant waar te nemen. De gesloten constructie (schroefdak)Bij de gesloten constructie, of wel het schroefdak, wordt riet laag voor laag op een dichte ondergrond geschroeft. Dit met behulp van gegalvaniseerde staaldraden en roestvaste stalen schroefdraadjes. De spouw tussen riet en onderconstructie ontbreekt. Het gehele rietpakket helpt mee met het vormen van een isolerend pakket. Er is een harde scheiding tussen binnen en buiten. Vuur in het rietpakket kan geen lucht (zuurstof) van onderen aanzuigen, het vuur smeult hierdoor meer dan dat het brandt. De kap constructie moet echter wel boven een minimale hellingshoek van 30 graden blijven bij een lengte van circa 2,5 meter. Voorkeur gaat uit naar een hellingshoek van boven de 40 graden. Dit is dan ook van groot belang voor de levensduur van uw rietendak. Ons bedrijf werkt met een riet-dikte van c.a. Hoge brandveiligheid. Deze onderconstructie is een combinatie van plaatmateriaal en panlatten! Eerst wordt er spaanplaat op het dak aangebracht, daarna worden panlatten van 5 x 2,5 cm verticaal aangebracht op het plaatmateriaal waarna er horizontaal panlatten op de panlatten worden bevestigd. Hierdoor krijg je een ventilatieruimte onder de panlatten en dus ook onder het riet van minimaal 5 cm. Het riet wordt vast geschroefd op de panlatten. Onderaan op de boeiplank krijgt men een ventilatierooster van 2,5 cm hoog zodat de lucht zich onder het riet kan verplaatsen. De ventilatieroosters zijn verkrijgbaar in Aluminium en Koper en dienen dan als knelplank. Eventueel kunnen we aan de zijkant van het rietendak ventilatieroosters aanbrengen. Met deze onderconstructie raakt het rietendak niet meer verstikt en gaat het rietendak ventileren en ademen! Het aanleggen van een rieten dak is vakwerk. Het vraagt een goede voorbereiding, kennis van materialen en een nauwkeurige uitvoering. Bij Rietstijl combineren we traditioneel vakmanschap met moderne technieken om een duurzaam en esthetisch sterk resultaat te leveren.
Voordat de eerste rietbundel wordt gelegd, begint het werk achter de schermen. Tijdens de ontwerpfase letten we op de dakhelling, de dakconstructie en de aansluiting op gevels en schoorstenen. Rieten daken vragen om een voldoende steile hellingshoek, idealiter minimaal 45 graden, zodat regenwater snel afgevoerd wordt en het riet niet langdurig vochtig blijft. Tijdens de voorbereiding selecteren we het riet zorgvuldig. Kwalitatief riet uit zoet water levert een beter eindresultaat. Een rieten dak kan gelegd worden op een houten onderconstructie of op een lattenstructuur. De afstand tussen de latten is cruciaal, doorgaans ongeveer 28 cm, en de onderconstructie moet sterk genoeg zijn om bevestigingsmaterialen te dragen. Bij een open constructie laten we de achterliggende dakstructuur ademen, terwijl bij een moderne methode zoals het schroefdak een gesloten plaat onderlaag wordt gebruikt. De kern van het werk is het leggen van de rietlagen. We werken van beneden naar boven, waarbij elke nieuwe laag de onderliggende laag deels overlapt om waterdichtheid te garanderen. Voor de onderste laag gebruiken we korter riet om een stevige basis te vormen. Tussen de rietlagen brengen we staven of draadsystemen aan, bijvoorbeeld RVS draad. Om de 15 tot 20 cm wordt een draad door het riet gestoken die we aan de onderconstructie vastschroeven of vastzetten met speciale spaners. Zo binden we iedere laag stevig vast. Met een klopper of dekspaan wordt het riet aangedreven zodat de laag de gewenste dikte krijgt. De slijtlaag, de afstand tussen het oppervlak van het dak en de binding, meten we regelmatig en houden we binnen de norm van ongeveer 9 tot 15 cm. Als de rietlagen zijn aangebracht, wordt de bovenste laag netjes afgezaagd en geëgaliseerd. De nok wordt afgewerkt met rietvorsten of een andere nokafwerking, afhankelijk van het ontwerp. Onder de nok wordt vaak gaas aangebracht als extra wapeningslaag. Vervolgens wordt het dak strak afgewerkt: uitstekende stengels worden terug gesneden en het dakoppervlak wordt glad gemaakt. Bij de oplevering controleren we zorgvuldig of elke laag correct is aangebracht, of de slijtlaag voldoet en of de afwerking netjes is. Onderhoud is van groot belang voor de levensduur van een rieten dak. Regelmatige inspecties, het verwijderen van algen en mossen en tijdige reparaties zorgen ervoor dat het dak in topconditie blijft. Met deze stappen geven we u een transparant beeld van hoe bij Rietstijl een nieuw rieten dak wordt aangelegd. Wilt u een offerte of meer informatie ontvangen?
Een knelplank is een (meestal houten) plank die ter hoogte van de dakvoet van een rieten bevestigd is. Deze plank bevindt zich typisch zo’n 15 cm boven de dakvoet, onder de rieten dakbedekking. Deze plank tilt het riet aan de onderzijde iets op, waardoor het onder spanning komt te staan. De knelplank staat haaks op de richting van het dakschild en vormt zo als het ware een goot. Het opvangen van vocht is echter niet de functie van een knelplank. Voor de ventilatie onder het riet en de afvoer van water bevat een typische knelplank dan ook meestal gaten. De belangrijkste functie van een knelplank is het optillen of onder spanning brengen van het riet, waardoor vocht beter van het dak afloopt en niet terugslaat op de gevel. Ook voorkomt een knelplank dat wind onder het dak kan slaan en zo het dak beschadigt. De spanning ontstaat door het gewicht van de vaak dikke rietlaag en zorgt dat water op die plek minder goed in de dakbedekking trekt.
Een plank blind ophangen (zwevend) | MEUBELBESLAGONLINE
Samenvatting per toepassing en esthetiek
- Open constructie: veel ventilatie en natuurlijk droging, maar hoger energieverlies en minder isolatie; geschikt voor onverwarmde ruimten.
- Gesloten constructie (schroefdak): harde scheiding tussen binnen en buiten, betere Rc-waarden, minder stof, maar nieuwere techniek en mogelijk hogere kosten op korte termijn.
- Rietkwaliteit en knelling: juiste rietkwaliteit en knelling zorgen voor duurzaamheid en waterafvoer; gaarde en bindingen vormen het waterdichtingskader.
- Onderhoud en inspectie: regelmatige evaluatie van spouw, rietlagen en nokafwerking verlengt levensduur.