Een knieschot is een bouwkundig element dat veelvuldig wordt aangetroffen in schuine daken, met name op zolderverdiepingen. Het betreft een vaste scheidingswand of barrière die zich bevindt tussen de schuine dakzijde en de vloer of het plafond van de zolder. De primaire functie van een knieschot is het scheiden van de bruikbare zolderruimte van de ongebruikte ruimte onder het schuine dak, wat zorgt voor een nette en verzorgde afwerking van de zolderruimte.
Vaste knieschotten bieden doorgaans een uitstekende mogelijkheid voor opslag, door gebruik te maken van de ruimte onder het schuine dak die anders onbenut zou blijven. Over het algemeen dragen vaste knieschotten bij aan een efficiënter gebruik van de zolderruimte, zorgen ze voor een nette afwerking en bevorderen ze de functionaliteit en isolatie van de zolder.
De Constructieve Rol van een Knieschot
Een vast knieschot is in de meeste gevallen een dragend element en kan daarom niet zomaar zonder consequenties verwijderd worden. Het is een constructie-element dat vaak een belangrijke rol speelt in de ondersteuning van de dakconstructie van een woning. Bij moderne sporenkappen, ook wel klapdaken genoemd, wordt het knieschot ook wel een constructief knieschot genoemd. Dit impliceert dat het knieschot een essentiële functie heeft in de ondersteuning van de kap, en het verwijderen ervan kan leiden tot het inzakken van de dakconstructie. Vaak staat er dan ook expliciet vermeld dat het knieschot niet verwijderd mag worden.
Echter, wanneer er een dakkapel geplaatst wordt, doorbreekt deze de bestaande constructie. Het dakdeel boven de dakkapel zal dan ondersteund moeten worden met behulp van een raveelbalk, dit is een horizontale balk, die steunt op de aangrenzende dakdelen, balken of de dragende muren. Op vergelijkbare wijze dient het dakdeel onder de dakkapel, aan de bovenzijde (dus de onderzijde van de dakkapel), eveneens van een raveelbalk te worden voorzien.
In gevallen waar het een klassieke scharnierkap betreft zonder nokgording, kan het evenwicht van de constructie significant verstoord raken bij het aanbrengen van wijzigingen. Het is daarom cruciaal om dergelijke ingrepen goed te laten onderzoeken en uitwerken door een constructeur. Een idee kan zijn om uit te gaan van het opvangen van de niet te wijzigen dakhelft in de nok met een nieuwe draagbalk.
Afwerking en Functionaliteit van Knieschotten
Naast hun constructieve rol, kunnen knieschotten ook worden afgewerkt en benut voor praktische doeleinden. Het afwerken van de binnenzijde van een dakkapel is essentieel voor de levensduur en uitstraling. Door de binnenzijde netjes af te timmeren, wordt voorkomen dat de dakkapel last krijgt van vocht of ongedierte, wat de bouwconstructie zou kunnen aantasten en tot schimmel kan leiden.
Mogelijkheden voor Binnenaafwerking
Er zijn diverse mogelijkheden voor het afwerken van de binnenkant van een dakkapel:
- Gipsplaat: De binnenzijde kan bekleed worden met gipsplaten, die vervolgens gestuct of geverfd kunnen worden.
- Dampremmende folie: Aan de binnenzijde (op de warme zijde) kan dampremmende folie worden aangebracht om te voorkomen dat vochtige lucht uit huis condenseert in de isolatielaag.
- Rachels: Het plafond van de dakkapel kan voorzien worden van rachels, wat de basis vormt voor het aanbrengen van plafondplaten. Hierdoor kunnen elektrische leidingen en inbouwspots netjes worden weggewerkt.
- Afplinten rond het kozijn: Met speciale platte kozijnplinten kan de aansluiting rondom het kozijn netjes worden afgewerkt.
Knieschotten als Opbergruimte
Knieschotten bieden een uitstekende gelegenheid om de verloren ruimte onder een schuin dak optimaal te benutten. Dit kan door middel van zolder knieschotten of maatkasten onder het schuine dak. Deze lage wanden of kasten, aangebracht bij de muurplaat, werken de 'verloren' ruimte weg, maken de muur vlak en creëren een handige bergruimte.
Een constructief knieschot, dat een bouwkundige functie heeft ter ondersteuning van het dak, mag niet worden verwijderd. Echter, de knieschot balkjes kunnen wel worden afgewerkt met plaatmateriaal. Dit biedt een nette oplossing en kan tevens functioneren als opbergruimte.
Vormgeving en Materiaalkeuze voor Knieschotten
Bij het vormgeven van knieschotten voor de zolder zijn er diverse mogelijkheden. De keuze kan variëren van een egale wand tot het creëren van functionele zolderkasten. Voor de constructie van deze inbouwkasten kunnen verschillende materialen worden gebruikt:
- MDF: Samengesteld uit samengeperst resthout uit de houtindustrie met kunsthars. MDF-platen bieden een glad oppervlak dat ideaal is voor een strakke afwerking met verf of lak. De stabiele samenstelling zorgt voor duurzaamheid.
- Massief hout: Een brede keuze uit zowel zacht als hard hout, afkomstig van Europese of tropische boomsoorten.
- Multiplex: Opgebouwd uit meerdere fineerlagen die kruislings verlijmd zijn. Dit is een stevig materiaal dat minder 'werking' vertoont dan bijvoorbeeld massief hout.
Naast hout en plaatmateriaal behoren ook materialen zoals gyproc tot de mogelijkheden.
Design en Afwerking
De afwerking van knieschotten kan verder worden gepersonaliseerd:
- Kleur en Structuur: MDF- en multiplexplaten zijn vaak verkrijgbaar in diverse RAL-kleuren. Kleuren op aanvraag of speciale merkspecifieke kleuren en structuurfolies kunnen ook opties zijn.
- Deurbeslag en Kastdeuren: De keuze voor handvatten, scharnieren en deuren (met ornamenten, gefreesde lijnen, glas of spiegeldeuren) beïnvloedt sterk het uiterlijk van de kasten.
- Kastindeling: De indeling kan worden aangepast aan specifieke behoeften, zoals ruimte voor kleerhangers, schoenen, boekenplanken of een open opbergruimte. Schuifbare kasten behoren eveneens tot de mogelijkheden.
Hoe maak je planken in een lage muur?
Professionele Plaatsing en Kosten
Hoewel het mogelijk is om zelf knieschotten te maken, vereist het plaatsen ervan de nodige voorkennis. Belangrijke aandachtspunten zijn onder andere isolatie (om vocht- en schimmelproblemen te voorkomen) en ventilatie (om schimmelvorming te voorkomen, zeker in moderne luchtdichte woningen). De bestemming van het knieschot, de hoogte en de resterende bewegingsruimte op zolder zijn eveneens belangrijke overwegingen.
Een ervaren schrijnwerker kan de zolderruimte opmeten, de knieschotten ontwerpen naar wens en deze professioneel plaatsen, wat garant staat voor een uitvoering op maat. Een vakman is op de hoogte van alle aandachtspunten en valkuilen, wat zorgt voor een optimaal eindresultaat.
De kosten voor op maat gemaakte zolderkasten variëren sterk per project. Factoren die de totale kostprijs bepalen zijn onder meer de afmetingen, de gebruikte materialen en de afwerking. Reken op prijzen tussen € 500 en € 1.000 per lopende meter, exclusief arbeidskosten. Het is raadzaam om bij verschillende schrijnwerkers offertes op maat op te vragen.
Hollandia Dakkapellen bouwt bij een sporenkap dakkapellen op het bestaande knieschot of plaatst deze naar voren toe om meer ruimte te winnen. Zij benadrukken het belang van het niet verwijderen van een dragend knieschot.
Een voorbeeld van een geslaagd DIY-project is de creatie van een knieschot kast en vensterbank in een dakkapel met behulp van op maat gezaagde panelen van MDF Lakdraagfolie. Dit toont aan hoe aangepaste meubelstukken de functionaliteit en uitstraling van een ruimte kunnen transformeren.
Praktische tips voor het afwerken zijn onder andere het schilderen van deuren en plinten in dezelfde kleur als de muur, waardoor de kast subtiel wegvalt en de ruimte groter lijkt. Voor de opslag van zwaardere items is het raadzaam deze op de dragende muren te plaatsen, en niet zomaar ergens op de zoldervloer.