De Koninklijke Gaanderijen te Oostende vormen samen met de Venetiaanse Gaanderijen en het Thermae Palace Hotel een geheel van galerijen langs de Oostendse zeedijk.
De Koninklijke Gaanderijen bevinden zich op de zeedijk tussen het Koninklijk Chalet en de Wellingtonrenbaan.
Ze bestaan uit twee zuilengangen, gedeeltelijk gescheiden door een glazen wand.
De gekoppelde Dorische zuilen moesten, volgens de architect Girault, een Romeinse architectuur oproepen uit de tijd van keizer Hadrianus.
Deze wandelgalerij moest, in de optiek van Leopold II, passen in een project voor een prestigieus koninklijk paleis.
Het diende in de eerste plaats als passage naar de renbaan voor de koning en zijn hoge gasten, zonder dat ze gehinderd werden door weer en wind.
Ze konden hiervoor kiezen uit een van beide zuilengangen.
In 1877 werd het gebied van Mariakerke, ten oosten van de Parijsstraat, bij Oostende gevoegd.
Dit betekent dat de zone tussen het Koninklijk Chalet en Mariakerke van Oostende uit zou verbouwd worden.
Maar de terreinen rond het Koninklijk Chalet bleven lang verwaarloosd.
Daarom kocht de Koninklijke familie de gronden op om er, in 1900, de Venetiaanse Gaanderijen te bouwen.
Met die bouw wilde Koning Leopold II de dijk tussen Oostende en Mariakerke verfraaien.
De koning volgde nauwgezet de werken en bracht op 25 februari 1905 een bezoek aan de gaanderijen in opbouw.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de galerij over heel de lengte toegemetseld door de Duitse bezetter.
Aan de achterkant, aan de Koninginnelaan, bevond zich het Stedelijk Zwembad, gebouwd tussen 1974 en 1977 door de Oostendse architect Paul Felix (1913-1981).
Op 11 december 2019, nadat het dossier jarenlang aansleepte, werd aangekondigd dat de Koninklijke Gaanderijen en het Thermae Palace Hotel zouden worden gerenoveerd.
Daarnaast zouden op dezelfde site ook appartementen gebouwd worden.
Op 23 januari 2022, kondigde de Vlaamse Regering aan dat ze 10 miljoen euro vrijmaken om te investeren in de renovatie van de site.
Op 5 december 2023 werden de definitieve plannen bekend gemaakt.
Slechts 30% van het complex zou tot dan toe in gebruik zijn.
Daarom wordt het hotel gerenoveerd tot een kwaliteitshotel met 90 tot 135 kamers, een ontbijtzaal en een restaurant.
Daarnaast zou ook het Oostendse museum Kunstmuseum aan Zee verhuizen naar de site.
In 2024 werd zo'n 30 miljoen euro extra budget vrijgemaakt bovenop de 12 miljoen euro die de vorige Vlaamse regering al had voorzien; met nieuwe plannen.
In 2025 werden de renovatiewerken gestart.
De restauratie van de Koninklijke Gaanderijen startte eind september en wordt uitgevoerd door de firma Artes Woudenberg.
Over dit projectDe Koninklijke Gaanderijen werden in 1905 voltooid.
Ze zijn ongeveer 400m lang en dienden om de gegoede burgers tijdens hun wandeling tegen zon en regen te beschermen.
Ze verbonden het koninklijk chalet met de Wellingtonrenbaan.
Tegen de Gaanderijen werd begin de jaren dertig het Thermenpaleis gebouwd.
De volledige site heeft al langer nood aan een volledige restauratie.
De drie partners in dit verhaal - Stad Oostende, de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) en de nv Restotel - werken samen met de Vlaamse regering aan de toekomst van deze parel aan de Vlaamse kust.
HistoriekDe Franse architect Charles Girault ontwierp de Koninklijke Gaanderijen in opdracht van koning Leopold II.
Ze verbonden de Koninklijke Chalet met de Wellingtonrenbaan en werden in 1906 voltooid.
De Koninklijke Gaanderijen kwamen er dankzij de toelage die de stad in 1902 ontving als compensatie voor de wettelijke afschaffing van de kansspelen.
Bijkomende kosten, onder meer voor De Drie Gapers en een tweede gaanderij, werden gefinancierd door koning Leopold II.
In 1978 werd op dit plantsoen ook het toenmalige stedelijk zwembad gebouwd naar het ontwerp van architecten Paul Felix en Jan Tanghe.
TimingIn maart 2025 schreef Stad Oostende de aanbesteding uit voor de restauratie van de Koninklijke Gaanderijen.
De restauratiewerken werden aangevat in september 2025 en zijn mogelijk dankzij een nauwe samenwerking tussen de partners: Stad Oostende, PMV, Restotel en de Vlaamse Regering.
Bedoeling is om tegen de zomer van 2026 deze werken af te ronden.
Koning Leopold I bouwde in Oostende een houten chalet op een verlaten duin en had zijn koninklijke residentie in de Langestraat.
Het was echter koning Leopold II die van zijn uitverkoren verblijfplaats de ‘Koningin der Badsteden’ maakte.
De stad werd gemoderniseerd en nieuwe gebouwen rezen als paddestoelen uit de grond onder meer het Casino-Kursaal, de Wellington Renbaan, de stadsschouwburg, de Sint Petrus- en Pauluskerk en de Koninklijke Gaanderijen.
Alles was klaar in 1905 dat terecht een jubeljaar werd.
In die periode werd niet enkel Oostendes faam als internationale badstad voorgoed gevestigd, maar werd ze ook bekend als kunstcentrum.
Eén van de vele projecten van koning architect Leopold II was een groot thermaal instituut te bouwen tegen de kolonnade die hij in het begin van deze eeuw had laten oprichten.
In 1929 werden de plannen van de Franse architecten Flegenheimer, Bard en Garella samen met de Oostendse architect André Daniels voor dit zogeheten ‘Badenpaleis’ goedgekeurd.
Het ‘Badenpaleis’ omvatte alles wat een kuurinstelling nodig had, zoals Hamman, slijkbaden, massagekamers met daarnaast een zwembad en een luxueus hotel met conferentiezalen.
In 1933 werd het majestueuze Thermae Palace Hotel, in Art Deco-stijl, plechtig geopend door koning Albert 1 en koningin Elisabeth.
Door de unieke combinatie van mineraal water en zeewater groeide dit kuurcentrum uit tot één van de belangrijkste in Europa.
Het Thermaal Instituut dat heel wat te lijden had van Wereldoorlog II, werd na de oorlog als ‘Badenpaleis’ en hotel opnieuw opengesteld.
Begin jaren tachtig werd het Thermaal Instituut geleidelijk afgebouwd.
De Koninklijke Gaanderijen is een beeldbepalend en iconisch gebouw in Oostende.
Wat kun je verwachten bij de Koninklijke Gaanderijen?
Panoramisch Zeezicht: Tijdens een wandeling langs de openbare neoklassieke zuilen en gewelven geniet men van een unieke ervaring, met adembenemende panoramische uitzichten op de Noordzee en een ontspannen sfeer aan de kust.
Fotogenieke Locatie: De Koninklijke Gaanderijen zijn gratis toegankelijk en een geliefde plek voor fotografen vanwege hun sierlijke architectuur en de prachtige achtergrond van de zee.
Architectonische Meesterwerken: Deze gaanderijen werden ontworpen door de Franse architect Charles Girault in opdracht van Koning Leopold II.
De Grote Opening toonde veel belangstelling, wat aantoont hoezeer mensen hechten aan de Gaanderijen.
In Oostende is een deel van de gerestaureerde Koninklijke Gaanderijen onder grote belangstelling geopend.
De bekende Gaanderijen aan weerszijden van het Thermae Palace Hotel stonden lang te verkommeren en moesten zelfs jaren gestut worden, omdat er instortingsgevaar was.
Naar schatting 500 mensen zijn er naar de opening gekomen.
Enkele leden van de kindergemeenteraad knipten het lint door om de opening officieel in te luiden.
Kindergemeenteraadslid Emiel is onder de indruk van het resultaat.
"Ik vind dat het erg mooi opnieuw geschilderd is met verfrissende kleuren."
Zijn collega Erica kent ook de geschiedenis van het gebouw.
"Het is gebouwd in opdracht van koning Leopold II in 1902 als een overdekt wandelpad."
Leden van de kindergemeenteraad knipten het lint door.
De Gaanderijen stonden jarenlang in verval en moesten gestut worden, omdat er instortingsgevaar was.
"Het heeft 30 jaar geduurd voordat de restauratie eindelijk van start ging, en nu is de 1e fase afgerond", zegt hij.
"De mensen zijn bijzonder opgelucht, vooral omdat het eindelijk is gelukt. Velen waren het geloof verloren dat het ooit nog in orde zou komen."
Projectmanager Thijs Jonckheere van aannemer Artes Woudenberg.
Aannemer Artes Woudenberg voerde de werken uit in 10 maanden tijd.
Projectmanager Thijs Jonckheere omschrijft het als een race tegen de klok.
"We hadden een omvangrijke opdracht wat betreft de stabiliteit, het dakwerk, de vloeren en het schrijnwerk.
Dankzij een geweldig team van vakmensen en een constructieve samenwerking met al onze partners zijn we in onze opzet geslaagd."
Historische figuranten riepen de belle-époqueperiode op.
De Koninklijke Gaanderijen werden in 1902 gebouwd in opdracht van koning Leopold II als een overdekte wandelpromenade.
Gegoede burgers konden er tijdens de Belle Époque wandelen, beschermd tegen regen en zon.
Het volledige gedeelte langs de dijk is gerestaureerd en voortdurend open voor het publiek.
Crombez ziet de Gaanderijen ook als een trekpleister voor een breed publiek.
"Er komen mensen uit West-Vlaanderen, Vlaanderen en heel België. Dit project is dus groter dan Oostende alleen."
Oostendenaar Nadine Bovit is blij dat de Gaanderijen weer open zijn.
Ook bij de aanwezige Oostendenaars is de vreugde groot.
Jan, een strandcabinehouder die de werken van nabij volgde, is enthousiast, maar heeft ook aandachtspunten.
"Ik hoop wel dat het in deze goede staat behouden blijft."
Nadine Bovit, ook een strandcabinehouder in de buurt, volgde het hele proces van dichtbij.
"De Gaanderijen kwamen van ver; de staat waarin ze verkeerden, was erbarmelijk. De kwaliteit ging altijd maar verder achteruit, maar nu is het echt de moeite waard geworden."
Rik, die als historische figurant in belle-époquestijl aanwezig was, is blij, maar wijst op wat er nog ontbreekt.
"Ik vind de restauratie erg geslaagd. Hij benadrukt ook het belang van de toegankelijkheid."
"Het is uitstekend dat het weer toegankelijk is. Het is belangrijk dat men weer op de banken kan zitten, kan flaneren en even rustig naar de zee kan kijken."
De Gaanderijen schitteren weer zoals lang geleden.
De restauratie is nog niet helemaal klaar.
De werkzaamheden aan het 2e deel liggen momenteel stil omdat er vogels aan het broeden zijn.
tags: #koninklijke #gaanderijen #oostende #renovatie