Actueel nieuws: asbestregelgeving en sanering

Jaarlijks worden er zo'n 80 duizend asbestsaneringen gedaan bij huizen en bedrijven. Asbest is gevaarlijk voor de gezondheid. Mensen die met asbestvezels in aanraking komen kunnen ernstig ziek worden. Het gevaar van asbest zit in de microscopische vezels die vrijkomen wanneer het materiaal beschadigd raakt. Inademing van deze vezels kan ernstige ziektes veroorzaken, zoals asbestose, longkanker, mesothelioom en asbestpleuritis.

Wanneer is sanering verplicht?

Op dit moment geldt er géén landelijke verplichting om alle asbestdaken of asbesthoudende materialen vóór een bepaalde datum te verwijderen. Hoewel er in het verleden plannen waren voor een verbod op asbestdaken per 2028, is dat verbod in 2019 door de Eerste Kamer verworpen. Toch zijn er situaties waarin u wél verplicht bent om asbest te verwijderen.

• Er sprake is van direct gezondheidsgevaar (bijvoorbeeld beschadigd of verweerd asbest).
• U gaat verbouwen of slopen aan een gebouw dat vóór 1994 is gebouwd.
• Bij renovatie, verkoop of verhuur asbest een risico vormt voor de veiligheid.

Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar. Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, dan mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem.

Inventariseren, melden en vrijgeven: het proces

Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden. Deze is verplicht bij gebouwen en objecten die vóór 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren. Tijdens deze inspectie wordt onderzocht of er asbest aanwezig is, waar het materiaal zich bevindt en in welke staat het verkeert.

Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker. Na opruiming van asbest beoordeelt een toezichthouder of de locatie kan worden vrijgegeven. De toezichthouder schakelt een instelling in die de eindbeoordeling doet, en vervolgens wordt de locatie wel of niet vrijgegeven.

Problemen bij de eindinspectie en handhaving

En dat gaat nogal eens mis. Dat staat in een rapport van de Nederlandse Arbeidsinspectie. In de praktijk wordt vaak onterecht de locatie vrijgegeven, bijvoorbeeld na een onnauwkeurige meting. De saneerder meet met een pomp of er nog asbestdeeltjes in de lucht te vinden zijn. Daarbij moet de pomp minimaal twee uur aanstaan, maar er zijn voorbeelden uit de praktijk bekend waarbij degene die de metingen deed na een halfuur alweer buiten stond.

"Hoe meer locaties je bezoekt, hoe meer er verdient wordt", vertelt Dompeling. De saneerder is er daarom bij gebaat om zoveel mogelijk locaties, zo snel mogelijk te bezoeken. Met onnauwkeurige inspecties tot gevolg. "Het zijn milieudelicten", zegt Dompeling. "Het vervelende voor de arbeidsinspectie is dat wij er niet over gaan. De collega's van de omgevingsdiensten constateren dit ook."

Wie er dan wel over gaan? Dat is de raad voor de accreditatie. Dompeling: "Het lastige is dat die wel het proces controleren, maar niet toetsen." Hij zou graag zien dat het verandert, omdat er nu niet kan worden gehandhaafd. Volgens Dompeling zou het goed zijn als er een onafhankelijke of publiekrechtelijke instelling komt die op het verwijderingsproces zou toezien. "Als we zelf wat zouden kunnen doen als we ter plaatse komen, zou dat ook erg prettig zijn, maar om als toezichthouder daarvoor te staan, ik denk niet dat het een taak voor de arbeidsinspectie is", zegt hij.

"Wat we nu doen is de plek stilleggen en opnieuw laten saneren", vertelt Dompeling over de plekken die ten onrechte zijn vrijgegeven. De gemeente of omgevingsdienst kan zelf extra regels vaststellen. Deze regels over asbest zijn op te vragen bij gemeenten of omgevingsdiensten. De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven. Of dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen.

Regelgeving en grenswaarden

Sinds 1994 is het verhandelen en het toepassen van asbest verboden. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden. Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat een apart hoofdstuk over asbest.

Er geldt een strenge grenswaarde. In de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht (2.000 v/m3) bevinden. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht hoger dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A. Er gelden dan aanvullende regels.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat regels voor het inventariseren van asbest en het verwijderen van asbest in het algemeen en uit een bouwwerk in het bijzonder. Wilt u asbest uit uw bouwwerk verwijderen, dan moet u daar in de meeste gevallen melding van doen bij de gemeente. Meestal moet het asbest verwijderd worden door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. De hoofdregel is dat u ten minste vier weken voor de aanvang van de werkzaamheden de sloopmelding bij het bevoegd gezag doorgeeft. Soms kan deze termijn worden verkort tot 5 werkdagen. En in enkele gevallen is er geen sloopmelding nodig.

Wijzigingen en toekomstige maatregelen

Per 1 januari 2026 zijn in de asbestregelgeving verschillende tekortkomingen hersteld en verduidelijkingen aangebracht. Hierdoor beschikt het bevoegd gezag over duidelijke handvatten om handhavend op te treden wanneer asbest op een onzorgvuldige manier wordt verwijderd. Daarnaast zijn er nieuwe artikelen aan de regelgeving toegevoegd. Eerder is er een internetconsultatie geweest op de Arbowet waarop u de kans heeft gehad om te reageren. Hierin wordt onder andere de vergunningplicht voor bedrijven die asbest verwijderen, vastgelegd.

Om werken met asbest veiliger te maken, wordt naar verwachting per 1 januari 2027 een nieuw vergunningstelsel ingevoerd. Ook komen er erkende opleidingen voor werknemers die met asbest werken. Vanaf eind 2025 moeten alle bedrijven die asbest verwijderen beschikken over een vergunning. Dit geldt ook voor bedrijven die onder de huidige grenswaarden werken.

Hoewel er momenteel geen landelijke verplichting geldt voor asbestverwijdering in 2026 of 2028, sluiten experts niet uit dat er in de toekomst opnieuw strengere regelgeving komt. Door strengere Europese milieuregels, toenemende druk vanuit verzekeraars en verduurzamingsdoelen voor gebouwen wordt het verwijderen van asbest steeds vaker gestimuleerd.

Subsidies, kosten en praktische adviezen

Voor de periode 2016 t/m 2019 trok het kabinet € 75 miljoen uit voor het saneren van asbestdaken. Het totaal aan claims is in oktober 2018 al € 71 miljoen. De beschikbare overheidssubsidie is in de loop van 2019, of mogelijk al voor die tijd, op. De staatssecretaris wil geen extra geld beschikbaar stellen om hier langer mee door te gaan. Het jaar 2024 mag nu volledig benut worden om asbest te saneren. Harrie Versluis, product manager bij DLV Advies, vindt dit uitstel duidelijk een compromis.

Een subsidieaanvraag moet tijdig ingediend worden. Uiterlijk 6 maanden na verwijdering van het asbestdak moet deze ingediend zijn. Harrie: "Het is dus verstandig alsnog zo snel mogelijk met het saneren van asbest te beginnen. Langer wachten dan nodig kost waarschijnlijk meer dan het oplevert."

"Een goed gefundeerd bedrijfsplan, waar asbest onderdeel van is, is belangrijk. Asbest saneren van een schuur die op termijn vervangen moet worden is zonde van de investering. Met een goed plan wordt het geschikte moment hiervoor bepaald om het gezamenlijk uit te voeren. De combinatie asbest verwijderen en zonnepanelen terugplaatsen kan een manier zijn om de sanering (deels) te financieren."

Praktische tips voor gebouweigenaren en ondernemers

• Laat bij twijfel altijd een asbestinventarisatie uitvoeren door een gecertificeerd en onafhankelijk bureau.
• Twijfel je of je asbest zelf mag verwijderen? Raadpleeg altijd een gecertificeerde specialist voordat je asbest verwijdert of bewerkt.
• Maak een asbestbeheersplan als asbest kan blijven zitten en er geen sloop- of renovatieplannen zijn.
• Informeer gebruikers over de aanwezigheid van asbest in het onroerend goed en neem maatregelen om stofvorming en blootstelling te voorkomen of te beperken tijdens werkzaamheden.
• Let op meldtermijnen en verifieer of de saneringspartij beschikt over de juiste certificeringen en, vanaf eind 2025, de vereiste vergunning.

Asbest in de praktijk: omvang en ontwikkeling

Uit onderzoek blijkt dat in het 4e kwartaal van 2025 in totaal 0,87 miljoen m² aan asbestdaken is verwijderd. In het 2e kwartaal van 2026 is in totaal 1,0 miljoen m² aan asbestdaken verwijderd. Veel oude gebouwen (voor 1993) bevatten nog asbest. Asbest kan in allerlei materialen of producten zitten die voor 1994 zijn gemaakt. Asbest werd in Nederland tot 1993 veel gebruikt.

Afval en omgang met verwijderde asbestmaterialen

Het afvoeren van asbest mag niet zomaar. Het is verboden om asbest zomaar op de stort te gooien of met regulier bouwafval af te voeren. Het Productenbesluit Asbest bevat regels betreffende asbest en asbesthoudende producten. Het bepaalt het verbod op het produceren, op de markt brengen, invoeren, in voorraad houden, verkopen, toepassen en hergebruiken van asbesthoudende producten. Deze regels gelden niet voor bodemverontreinigingen met asbest en asbesthoudend afval, voor zover het gaat om verwijdering door verbranden of storten van asbest.

Metingen en omgeving

Adviseer om tijdens de sanering maatregelen te treffen om stofvorming en hiermee blootstelling te voorkomen of te beperken. Of metingen moeten worden geadviseerd is afhankelijk van de situatie. Als bovenstaande maatregelen worden getroffen worden geen gezondheidskundig relevante concentraties asbest in de lucht verwacht. Mocht de GGD adviseren metingen te verrichten, dan kunnen als alternatief voor luchtmetingen kleefmonsters worden genomen. Met kleefmonsters kan alleen worden bepaald of het asbest zich heeft verspreid naar de omgeving. De resultaten zijn niet geschikt voor het maken van een gezondheidskundige risicobeoordeling. Het is belangrijk om voorafgaande aan de metingen een achtergrondmeting uit te voeren.

Wie controles uitvoert en welke rollen er zijn

De toezichthouder schakelt een instelling in die de eindbeoordeling doet, en vervolgens wordt de locatie wel of niet vrijgegeven. De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet toe op de arbeidsveiligheid bij werkzaamheden met asbest. De gemeente of omgevingsdienst informeert en handhaaft lokale regels. De raad voor de accreditatie controleert het proces maar toetst niet altijd de uitvoering, wat tot handhavingsproblemen kan leiden.

Domeinpartijen zoals gecertificeerde asbestverwijderaars, inventarisatiebureaus en laboratoria spelen een rol bij inspectie, verwijdering en analyse. Hardeman Isolatie werkt samen met gecertificeerde partners voor asbestsanering. Wij begeleiden het volledige traject: van asbestinventarisatie tot aan de renovatie van dak en gevel. Daarbij kijken we niet alleen naar veiligheid en wetgeving, maar ook naar duurzame oplossingen, zoals het vervangen van oude asbestdaken door moderne geïsoleerde dakpanelen.

Veelgestelde vragen (kort)

• Mag een dakeigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen? Dat mag als de dakeigenaar aan de voorwaarden voldoet voor het zelfstandig verwijderen van asbestmateriaal. Soms moet de dakeigenaar een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf het werk laten doen.
• Is hechtgebonden asbest veilig? Nee, hechtgebonden asbest is in principe niet gevaarlijk zolang het intact blijft. Het risico ontstaat pas als het materiaal beschadigd raakt, afbrokkelt of wordt bewerkt.
• Is asbestsanering verplicht bij renovatie? Ja, wanneer u gaat verbouwen of slopen aan een gebouw dat vóór 1 januari 1994 is gebouwd, bent u verplicht om eerst een asbestinventarisatie te laten uitvoeren.
• Welke organisaties kunnen boetes opleggen? De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven en dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen.

Asbest kan gevaarlijk zijn; raadpleeg altijd een gecertificeerde specialist voordat je asbest verwijdert of bewerkt. Onjuist verwijderen of illegaal dumpen kan leiden tot hoge boetes en gezondheidsrisico’s.

tags: #laatste #nieuws #asbest