Verborgen gebreken bij koopwoningen en juridische aspecten rond lekkage bij schoorsteen

Verborgen gebreken bij koopwoningen zijn regelmatig onderwerp van procedures. Als vastgoedspecialist hebben wij veel ervaring met verborgen gebreken en aansprakelijkheid van de verkoper van de woning. Hoe ouder de woning, hoe meer de koper zelf onderzoek moet verrichten. Hij weet immers dat hij een oude woning koopt, waaraan door ouderdom gebreken kunnen ontstaan. Als de verkoper een indicatie geeft van een probleem in de woning, dan heeft de koper de onderzoeksplicht dit nader te onderzoeken. Bijvoorbeeld als de koper meldt dat er asbest op de zolder zit dan dient de koper zelf nader onderzoek te verrichten om de aard en omvang van de aanwezige asbest in beeld te krijgen voorafgaande aan de koop van de woning.

Indien de verkoper een zogenaamde ouderdomsclausule opneemt in het koopcontract, dan wordt daarmee het risico van gebreken door ouderdom bij de verkoper gelegd. De verkoper van de woning heeft een mededelingsplicht ter zake gebreken of tekortkomingen aan de woning welke hij kent. Indien achteraf blijkt dat de verkoper een gebrek of gebreken heeft verzwegen, dan heeft de koper dienaangaande een vordering jegens de verkoper van de woning. Als de verkoper niet voldoet aan zijn mededelingsplicht, dan weegt dat zwaarder dan niet voldoen aan de onderzoeksplicht door de koper. Er moet van uitgegaan worden dat uiterlijk binnen twee maanden nadat de koper het verborgen gebrek heeft ontdekt, dit ook gemeld moet worden aan de verkoper.

In de praktijk wordt de verkoop van een woning vaak geregeld door middel van een standaardovereenkomst van de NVM. Verkoper zal vaak de NVM vragenlijst voor de verkoop van een woning invullen. Dat dient naar waarheid te geschieden. Indien dat achteraf niet zo is, dan kan de koper de verkoper daarop aanspreken. Indien de kelder van de woning bijvoorbeeld regelmatig onder water staat, dan dient de verkoper dit te vermelden, bijvoorbeeld ook als er bij een bepaalde windrichting lekkage optreedt. Problemen met het grondwaterpeil kunnen ook een oorzaak zijn van lekkages en vochtproblemen. Scheurvorming of verzakking van een funderingen dient eveneens gemeld te worden.

In een procedure zal de koper middels de feiten en omstandigheden moeten aantonen dat de verkoper tekort is geschoten in zijn leveringsplicht jegens de koper. Vaak draait het daarbij om artikel 7:17 lid 2 BW, de conformiteitseis. De koper dient in feite aan te tonen dat de woning niet de eigenschappen bezit die hij als koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. Bij rechtspraak wordt doorgaans overwogen dat bij een bestaande woning altijd in zekere mate rekening moet worden gehouden met mogelijke verborgen gebreken, bijvoorbeeld als gevolg van achterstallig onderhoud. Niet iedere onvolkomenheid (niet ieder verborgen gebrek) maakt dat de gekochte woning niet aan de overeenkomst beantwoordt. In dit geval geldt dat des te meer kopers een zogenoemde jaren dertig-woning hebben gekocht en derhalve ook niet mochten verwachten dat de woning, gelet op de ouderdom daarvan, in alle opzichten perfect in orde was. De rechter kan in aanmerking nemen dat dat de geconstateerde verborgen gebreken met (zeer) beperkte financiële middelen te verhelpen zijn en geen sprake is van een ernstig gebrek.

Infographic: Overzicht van rechten en plichten bij verborgen gebreken

Mededelingsplicht, onderzoeksplicht en zwaarder wegen

In zaken over verborgen gebreken in een woning is ook de vraag aan de orde of verkoper de afwezigheid van gebreken heeft gegarandeerd door middel van artikel 5.3 van de NVM-koopakte. Als advocaat vastgoed ben ik dit artikel uit de NVM-koopakte regelmatig tegen gekomen in procedures over aansprakelijkheid van de verkoper voor een gebrek aan de woning. Dit artikel bepaalt dat de verkoper instaat voor de afwezigheid van gebreken die het normale gebruik van de woning verhinderen. Of dit het geval is, zal per gebrek moeten worden beoordeeld. Een voorbeeld van een koopakte met een garantie en exoneratie van aansprakelijkheid van de verkoper is de uitspraak Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 3 december 2013 ECLI:NL:GHARL:2013:9182. De garantie is in zeer algemene bewoordingen geformuleerd en is uitsluitend opgenomen in de leveringsakte. Partijen hebben niet over de reikwijdte van die bepaling gesproken. Onder die omstandigheden moet de garantie worden beschouwd als een bijzondere, van die exoneratie afwijkende bepaling die erop neerkomt dat [geïntimeerde] instaat voor de door [geïntimeerde] opgegeven en uit de urenteller blijkende leeftijd en kwaliteit van de scheepsmotoren en het gebruik dat daarvan voorafgaand aan de levering is gemaakt.

Die garantie is voor Geo Plus niet alleen van wezenlijk belang, het wezen van de garantie zelf is ook onverenigbaar met dat van een exoneratie. Verkoper was in dit geval aansprakelijk voor gebreken in een gerenoveerd pand (Rechtbank Noord-Holland, 29 januari 2014, ECLI:NL:RBNHO:2014:482), welk pand een reeds bestaand ouder gebouw was dat geheel is gerenoveerd en waarin drie compleet nieuwe appartementen zijn gerealiseerd. Als u vragen hebt over een verborgen gebrek, neem dan gerust contact op met ons team vastgoed en overheid. Het gaat dus niet om achterstallig onderhoud of slijtage die duidelijk zichtbaar was, maar om een gebrek dat pas later zichtbaar wordt. Als koper mag je verwachten dat de woning geschikt is voor normaal gebruik (zolang niets anders is overeengekomen natuurlijk). Als koper heb je een onderzoeksplicht. Als verkoper heb je een mededelingsplicht. Ben je dus op de hoogte van een gebrek, dan dien je dit altijd te melden aan de koper. In de rechtspraak weegt de mededelingsplicht vaak zwaarder dan de onderzoeksplicht.

Als je na de koop ontdekt dat er sprake is van een verborgen gebrek, is het zaak om snel en zorgvuldig te handelen. Bepaal of het gebrek valt onder non-conformiteit Oftewel: de woning / het pand wijkt af van wat je redelijkerwijs mocht verwachten. Belangrijk: wacht niet te lang. Je gelijk krijgen in het geval van een verborgen gebrek kost veel tijd en moeite. Bij BAAK Juristen helpen we je aan juridisch sluitende antwoorden op deze vragen. Samen met jou zetten we snelle juridische stappen. Want de ervaring leert: wie vlot handelt, behaalt eerder resultaat. Kennen we allemaal niet een verhaal over iemand die een huis heeft gekocht en vervolgens een gebrek constateert? Niemand zit te wachten op de ellende die dat veroorzaakt. Het is meestal een dure aangelegenheid om het gebrek te herstellen. In sommige gevallen is er zelfs sprake van een jarenlange nasleep om de kosten op de verkoper te verhalen. Al met al dus geen pretje. Daarom is het de hoogste tijd om stil te staan bij het hoe en wat van een verborgen gebrek.

Een concreet voorbeeld en praktische gevolgen

Meneer X is koper van een mooie twee onder een kapwoning in een plaatsje in Drenthe. Op de tweede dag dat hij in het huis woont, loopt hij nietsvermoedend de zolder op. De regen tikt tegen de dakraam en het gaat buiten flink tekeer. Bij de schoorsteen ziet hij dat er langzaam enkele druppels naar binnen sijpelen. Het zal je niet verbazen dat hij ontzettend baalt en meteen de verkoper de schuld geeft. Hij aarzelt niet en schakelt een deskundige in die het dak inspecteert. Deze constateert dat de loodslabbe bij de schoorsteen door veroudering is gescheurd en de lekkage met een nieuwe loodslabbe relatief gemakkelijk is verholpen. Meneer X vraagt zich terecht af: wie is aansprakelijk voor verborgen gebreken aan het dak? In dit geval is de conclusie dat er geen sprake is van een verborgen gebrek. In het geval van meneer X was het een gemakkelijk dossier. Soms is het echter minder duidelijk wie de kosten van een verborgen gebrek moet betalen. Een advocaat of jurist voor hulp bij uw verborgen gebreken, kan dan ook zeker aan te bevelen zijn.

Verborgen gebreken zijn een serieus aandachtspunt bij de koop of verkoop. Bij een verborgen gebrek gaat het erom of de verkoper er weet van had, of had kunnen hebben, dat het gebrek bestond. Dat lijkt een eenvoudige vraag, maar is het in de praktijk zeker niet altijd. Het advies is daarom altijd: laat een bouwkundige keuring uitvoeren. Op die manier weet je beter wat je koopt. Maar zelfs dan geldt: ook een bouwkundige kan niet alles zien en controleren. Let op clausules in het koopcontract: Als in het koopcontract een ‘niet zelf bewoningsclausule’ of een ‘ouderdomsclausule’ staat, wordt het moeilijker om de kosten van een verborgen gebrek te verhalen op de verkoper. Toch zijn er situaties waarbij het wel mogelijk is.

Diane van Beek is taxateur en vastgoedexpert en schrijft voor Huislijn over wonen, woningmarkt en interieur. Huis met verborgen gebreken, wie is aansprakelijk? De huizenmarkt is overspannen. De vraag is groter dan het aanbod. Er wordt daarom steeds minder tijd besteed aan het inspecteren van het huis vóór het sluiten van de koopovereenkomst. Dat is niet verstandig. Een gekocht huis kan een gebrek hebben. Zo kan er sprake zijn van scheuren in muren, boktor, asbest, houtworm, lekkage, krakende vloeren, verborgen gebreken electriciteit, lekkage badkamer, gebreken aan het dak, enzovoorts. Als na levering blijkt dat het huis een gebrek heeft, zal koper vaak willen weten of verkoper aansprakelijk is voor het gebrek. Voor het antwoord op de vraag of de verkoper aansprakelijk is voor het gebrek, is in de eerste plaats van belang of het gaat om een zichtbaar gebrek of een verborgen gebrek.

Een zichtbaar gebrek is een gebrek dat door een normaal oplettende koper bij de bezichtiging van het huis had kunnen worden geconstateerd. Denk bijvoorbeeld aan zichtbare scheuren in muren. Voor dergelijke gebreken zal de verkoper in het algemeen niet aansprakelijk zijn. Achtergrond hiervan is dat het zichtbare gebrek al een prijsdrukkend effect op de koopprijs zal hebben gehad. Voor verborgen gebreken kan de verkoper mogelijk wel aansprakelijk zijn. Verborgen gebreken zijn gebreken die pas na de levering van het huis bekend worden. Of de verkoper er toe gehouden is de schade te vergoeden hangt af van bepalingen in het koopcontract en het Burgerlijk Wetboek.

De wet (artikel 7:15 BW) kent een aparte regeling voor juridische gebreken, die er op neer komt dat de verkoper de zaak dient te leveren vrij van juridische gebreken. Zie onze webpagina juridische gebreken voor de details. Algemene regels: koper mag verwachten dat de woning voldoet aan redelijke verwachtingen voor normaal gebruik, zoals een dak dat niet lekt en geen ernstige bodemverontreiniging. Het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een zaak bij de levering aan de overeenkomst moet beantwoorden. De zaak beantwoordt niet aan de overeenkomst als deze niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten (conformiteit).

Belangrijke praktijkpunten: onderzoeksplicht koper en mededelingsplicht verkoper. Koper moet de woning onderzoeken, eventueel met een bouwkundige. Verkopersplicht meldt bekende gebreken die normaal gebruik beïnvloeden. Als de verkoper verzwegen heeft wat hij wist, kan hij aansprakelijk zijn voor schade. Ouderdomsclausule en andere clausules kunnen aansprakelijkheid beperken, maar rechtspraak kan grenzen stellen, vooral bij grove nalatigheid of opzet. Een aandoening zoals lekkage in een schoorsteen kan onder de noemer verborgen gebrek vallen als deze pas na levering aan het licht komt en de normale functionaliteit schaadt.

Praktische stappen bij ontdekking van een verborgen gebrek

  1. Meld het gebrek zo snel mogelijk schriftelijk aan de verkoper (meestal binnen twee maanden wordt als tijdig gezien). Bewaar bewijs en laat indien mogelijk een deskundige het gebrek beoordelen.
  2. Overleg met de verkoper over een oplossing en geef kans tot reparatie binnen redelijke termijn.
  3. Indien geen oplossing, overweeg juridische stappen en, indien nodig, ontbinding of schadevergoeding.
  4. Raadpleeg een advocaat of jurist gespecialiseerd in vastgoed voor inzicht in de mogelijkheden (met name bij aard van het gebrek zoals lekkage bij schoorsteen, funderingsproblemen, asbest).

Wat betekent een ouderdomsclausule of as is clausule in het koopcontract? Zulke clausules beperken de aansprakelijkheid van de verkoper, vooral bij oudere woningen. Toch blijft de verkoper niet volledig gevrijwaard bij ernstige of verzwegen gebreken; rechterlijke toetsing blijft mogelijk, vooral bij opzet of grove nalatigheid. Een speciaal voorbeeld is de normgebruikgarantie uit artikel 6.3 van de NVM-koopakte en artikel 7:17 BW inzake conformiteit, waarin staat dat de verkoper instaat voor de afwezigheid van gebreken die het normale gebruik van de woning verhinderen. Een gebrek dat het normale gebruik belemmert, kan leiden tot aansprakelijkheid van de verkoper voor herstelkosten of schadevergoeding.

Specifiek: lekkage en schoorsteenproblemen

Een schoorsteenlekkage kan voortkomen uit veroudering van loodslabbe of andere bouwmaterialen. In veel gevallen is dit lekprobleem relatief eenvoudig te verhelpen en valt het onder een verborgen gebrek als het niet bij bezichtiging te zien was en pas na levering aan het licht komt. De vraag of de verkoper aansprakelijk is bij lekkage hangt af van de ernst, of het gebrek het normale gebruik belemmert, en of de koper aan zijn onderzoeksplicht heeft voldaan. Soms is er wel sprake van aansprakelijkheid, vooral wanneer de verkoper wist van het gebrek en dit verzweeg of wanneer het gebrek significant is en het gebruik belemmerd.

Diagram: stappen bij ontdekking van verborgen gebrek en contact met verkoper

Samenvattend overzicht

Bij verborgen gebreken geldt doorgaans dat de verkoper aansprakelijk is als het gebrek bestond bij levering en het gebruik belemmert, terwijl koper een onderzoeksplicht heeft om afwijkingen te signaleren. De mededelingsplicht van de verkoper blijft cruciaal: als hij een gebrek kent dat normaal gebruik belemmert, moet hij dit melden. Ouderdomsclausules kunnen aansprakelijkheid beperken, maar niet uitsluiten bij ernstig of verzwegen gebreken. Een bouwkundige keuring blijft essentieel om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de bouwkundige staat voor aankoop. Voor specifieke gevallen en jurisprudentie kunt u terecht bij gespecialiseerde vastgoedjuristen die u kunnen begeleiden bij stappen zoals melding, onderhandelingen, schadevergoeding of ontbinding.

Onderwerp Kernregel Praktisch gevolg
Onderzoeksplicht koper Koper moet onderzoeken, vooral bij oudere woningen Geen schadevergoeding bij gebrek aan onderzoek
Mededelingsplicht verkoper Verkoper moet bekende gebreken melden Aansprakelijkheid bij verzwegen gebreken
Conformiteit / non-conformiteit Woning moet eigenschappen bezitten zoals overeengekomen Aansprakelijkheid voor herstel of schadevergoeding
Ouderdomsclausule Aard van de woning kan leiden tot lagere verwachtingen Aansprakelijkheid mogelijk beperkt, maar niet uitgesloten

Verkopers en kopers worden aangeraden tijdig juridisch advies in te winnen bij vraagstukken rondom verborgen gebreken, zeker bij lekkage en schoorsteenproblematiek. Een heldere vastlegging in de koopakte, duidelijke mededelingen en een gedegen bouwkundige keuring vergroten de kans op een rechtmatige en billijke afhandeling van schade en aansprakelijkheid.

tags: #lekkage #schoorsteen #verborgen #gebrek