Asbestvondst Nieuwegein: liveblog en nasleep van de grote brand op De Liesbosch

Bij een flinke brand op bedrijventerrein De Liesbosch in Nieuwegein is afgelopen nacht asbest vrijgekomen. De brand brak gisteravond uit in een voormalig veilingterrein aan de Ravenwade en was in de wijde omgeving te zien. Om 01.00 uur vannacht is het sein brand meester gegeven, maar de brandweer was ’s ochtends nog bezig met nablussen. Er zaten asbestplaten in het dak van het gebouw.

In eerste instantie dacht de brandweer dat de kankerverwekkende stof maar beperkt over het bedrijventerrein was verspreid, maar na onderzoek van een gespecialiseerd bedrijf bleek het ook op de provinciale weg N408 te liggen, die langs het terrein loopt. Vanwege de afgelegen ligging van het bedrijventerrein en de relatief gunstige wind verwacht de brandweer dat asbestdeeltjes de omwonenden niet hebben bereikt. De rook is volgens de brandweer zo goed als weg, maar het omgevingsadvies ramen en deuren gesloten te houden geldt in ieder geval nog gedurende de ochtend.

De brand woedde overigens niet een voormalig distributiecentrum is van Albert Heijn, zoals de gemeente in eerste instantie meldde.

Infographic: verloop brand en verspreiding asbest

Tonnes schade. De provinciale weg is in beide richtingen afgesloten en ook twee opritten van de A12 zijn niet bereikbaar. Een groot deel van het industrieterrein, met verschillende groothandels en bouwmarkten, is afgesloten voor onderzoek naar asbest. De schoonmaak ervan kan nog enkele dagen duren. Onduidelijk is of het bedrijventerrein al die tijd dicht moet blijven. Ook ondernemers kunnen het bedrijventerrein niet op. Voor groothandelscentrum Midden-Nederland, een leverancier van versproducten, heeft dat grote gevolgen, zegt bestuursvoorzitter Bert van Walderveen tegen RTV Utrecht. "Wij kunnen ziekenhuizen en bejaardencentra bijvoorbeeld geen groente en fruit leveren. De brand kost ons bedrijf vandaag 50.000 euro. De totale schade loopt in de tonnen."

Geen asbest in gevangenis. Een gevangenis met zo'n 400 gedetineerden, in de buurt van het afgebrande gebouw, is de dans ontsprongen, volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio Utrecht. "Het weer zat mee. Het lag uit de wind en het is vrijwel zeker dat er geen rook of asbest de gevangenis is ingewaaid." Een landelijke woordvoerder van de Dienst Justitiële Inrichtingen bevestigt dit. Een medewerker van de gevangenis wil niet op vragen ingaan. "We gaan hier geen 400 mensen vragen of ze iets hebben ingeademd", zegt hij voordat hij bruusk het telefoongesprek beëindigt.

Veel woningen in Nieuwegein zijn in de jaren ’70 en ’80 gebouwd. In die jaren is op grote schaal asbest verwerkt in woningen en in schuurtjes. “Asbestvezels zijn potentieel kankerverwekkend en komen in de lucht en grond terecht en zijn daarmee schadelijk voor mens en milieu. De kans op asbestverspreiding door brand, storm of vandalisme neemt ieder jaar toe, zolang asbest op de daken blijft liggen.” Om eigenaren te bewegen tot sanering over te gaan, “ontzorgt” de gemeente Nieuwegein dakeigenaren op verschillende manieren. Dit gebeurt via communicatie en bewustwording en via een collectieve wijkgerichte aanpak.

Een alerte buurtbewoner ontdekte maandagavond asbestplaten in een parkje. Verschillende platen waren verkruimeld en lagen in stukken in het park. Volgens de gemeente is het gezondheidsrisico voor de omgeving vrijwel nihil. Als er al asbestvezels vrijkomen dan zorgt de wind ervoor dat de resten snel worden verdund. Daarnaast was het voor het weekend regenachtig, waardoor het risico op inademing nog kleiner werd. Ook vannacht wordt er nog gewerkt aan het verwijderen van de asbestplaten. Waarschijnlijk kan basisschool Lucas Batau woensdag weer open. Mogelijk blijft woendagochtend nog wel het fietspad aan de Kameraarsweide nog dicht vanwege de opruimwerkzaamheden.

Politlie en wijkbewoners probeerden na de vondst het calamiteitennummer van de gemeente te bellen, maar dat was anderhalf uur lang onbereikbaar. De burgemeester beloofde beterschap. Heb je een tip of opmerking? Asbest kan gevaarlijk zijn: u kunt ziek worden als u de vezels inademt. Vermoedt u asbest in of om uw huis? Laat dit dan eerst onderzoeken door een gecertificeerd bedrijf. Alleen experts kunnen bepalen wat voor soort asbest het is en hoe gevaarlijk het is voor uw gezondheid. Ja, u moet een sloopmelding doen als u asbest wilt verwijderen. Laat u het asbest verwijderen door een speciaal bedrijf? Dan moet u de melding uiterlijk 4 weken van tevoren doen.

Heeft u heel veel sloopafval? Of gaat het om een monument? U mag in sommige gevallen zelf asbest verwijderen. Dit zijn de voorwaarden: De hoeveelheid asbest is minder dan 35 m². Dit type asbest is minder gevaarlijk, omdat de vezels niet zo makkelijk loslaten. U kunt het asbest makkelijk weghalen, zonder het te beschadigen. Om uw melding sneller te kunnen behandelen, vragen wij u misschien een foto te sturen van het asbest. Heeft u een melding gedaan en mag u het asbest zelf verwijderen? Dan kunt u het materiaal gratis inleveren bij het recyclingstation. U moet het asbest op de juiste manier verwijderen en verpakken. In uw toestemmingsbrief staat hoe dit moet. Vergeet niet uw sloopmelding mee te nemen, zodat u bij de asbestcontainer mag. Houd het asbest apart van ander afval. Zet het verwijderde asbest nooit bij het gewone vuil op straat. Daarmee kunt u de gezondheid van andere mensen in gevaar brengen. Het kan zijn dat u het asbest door een speciaal bedrijf moet laten verwijderen. Bij het recyclingstation kunt u gratis een pakket met verpakkingsmateriaal ophalen. Dat doet u nadat u een sloopmelding heeft gedaan.

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal natuurlijke mineralen. Die mineralen bestaan uit heel fijne vezels die je niet kunt zien zonder vergrootglas. Asbest werd tot 1994 verwerkt in onder andere golfplaten, platte dakleien en soms bitumen. Asbest is meestal te herkennen aan de vezelachtige structuur. Het is vaak wit of lichtgrijs. U kunt het misschien aantreffen in een woning gebouwd vóór 1994. De vezels van asbest zijn schadelijk voor de gezondheid van mensen en dieren. Als u de losse vezels inademt, kunt u na lange tijd (10 tot 60 jaar) longkanker, longvlies-, of buikvlieskanker krijgen. Asbestvezels zijn alleen schadelijk als u ze inademt. De kans op problemen met uw gezondheid hangt af van hoeveel asbestvezels u tijdens uw leven inademt.

Hierin staat waar er allemaal asbest zit in uw woning. Bedrijven die aanbieden om asbest te verwijderen zonder inventarisatierapport zijn strafbaar. Leestijd: < 1 minuut.

Diagram: routes en maatregelen na asbestbrand

Bij werkzaamheden voor de aanleg van klimaatregeling in het politiebureau Nieuwegein is, naar nu is gebleken, geboord in asbesthoudende plafondplaten. Direct na de constatering op woensdag 18 juli heeft de leiding van het district Lekstroom maatregelen getroffen. De betreffende ruimtes in het bureau zijn direct afgesloten. Een gecertificeerd bedrijf stelt een vervolgonderzoek in en neemt stof en luchtmonsters die in het laboratorium nader worden geanalyseerd. De uitkomsten hiervan zullen ongeveer twee weken in beslag nemen. In afwachting hiervan blijven de ruimtes afgesloten. Bezoekers die in de publieksruimtes van het politiebureau Nieuwegein zijn geweest, hebben geen enkel gezondheidsrisico’s gelopen. De genomen maatregelen hebben geen invloed op de dienstverlening aan bezoekers van het politiebureau en is niet van invloed op het functioneren van de Noodhulp in het district Lekstroom.

Nieuwegein werd in het najaar van 2017 geconfronteerd met een flinke asbestbrand. Er werd in de eerste uren de operationele leiding van de calamiteit genomen door ervaren hulpverleners. Maar dan. Dan gaat de verantwoordelijkheid toch echt naar de gemeente, voor wie dit geen dagelijkse kost is. De nacht van 30 oktober woedde er een flinke brand op het bedrijventerrein De Liesbosch in Nieuwegein. Omdat er bij het getroffen bedrijf asbestplaten in het dak verwerkt waren, was al snel duidelijk dat er asbest was vrijgekomen. In eerste instantie dacht de brandweer dat de verontreiniging beperkt was gebleven tot het bedrijventerrein zelf. Na gespecialiseerd onderzoek bleek het verspreidingsgebied vele malen groter. Voor geen enkele gemeente is zo’n grote asbestbrand aan de orde van de dag. ‘Voor ons was het in ieder geval de eerste keer dat we hiermee geconfronteerd werden’, vertelt Mulderij.

Nadat eerst de gebruikelijke GRIP-procedure was ingezet, werd hij als projectleider aangewezen. ‘Ik kom niet uit de milieuhoek. Wel ben ik goed in het leggen van verbindingen en het aansturen van processen. Natuurlijk schrik je in eerste instantie van een asbestbrand. De eerste dagen na de brand zat de gemeente Nieuwegein vooral in de doe-modus. ‘Het draait dan allemaal om het stellen van de juiste prioriteiten. Dinsdagmiddag hadden we de grenzen van de verontreiniging haarscherp in beeld. Voor ons was het zaak om zo snel mogelijk de toegangswegen naar het bedrijventerrein weer open te hebben. Daar is met man en macht aan gewerkt. Bij zo’n calamiteit is het volgens de projectleider belangrijk dat er een slagvaardig team en experts klaar staat. “Wij hebben een intern projectteam samengesteld dat zich richtte op belangrijke thema’s als communicatie, sanering, financiën en juridische zaken.” We wilden zaken goed af kunnen tikken, en dus kwam er ook een stuurgroep met hierin de gemeentesecretaris, burgemeester, wethouders en leden van de projectgroep. Dan was er ook het overleg met experts als SGS Search. Toch zul je als gemeente uiteindelijk zelf keuzes moeten maken, is de overtuiging van Mulderij. ‘Het gaat eerst en vooral om de veiligheid van mensen en omgeving. Maar er komen ook veel belangen samen. Zo’n asbestbrand kost ontzettend veel geld. De verantwoordelijkheden moeten dus op de juiste plek komen te liggen. Voor ons was het belangrijk om zaken op een manier te regelen waar we als gemeente achter stonden. Deze duidelijkheid én een goede communicatie hierover hebben uiteindelijk een positieve uitwerking op het hele traject. Als verantwoordelijke partij neem je niet altijd de meest populaire beslissingen, ervaarde de gemeente Nieuwegein.

‘Zo besloten wij al snel dat wij het schoonmaken van de openbare wegen en bermen voor onze rekening namen. Woensdag hadden we hier een gesprek over met alle eigenaren van de panden. We kwamen dus met de boodschap dat zij verantwoordelijk werden gesteld voor hun eigen bedrijven en alles hieromheen in basis zelf moesten regelen. Dat zijn geen makkelijke gesprekken, maar we wilden tijdens het hele proces vooral duidelijk zijn. Overigens is deze boodschap zeer positief opgepakt. De gemeente Nieuwegein wilde gedurende het hele traject vooral bereikbaar zijn en stelde zich daarom bewust op als facilitator. Al heel snel stond er middenin het schoongemaakte gebied een keet waar iedereen met vragen terecht kon. ‘Dat bleek een gouden zet. Als je als eigenaar van een pand aansprakelijk wordt gesteld, dan wil je wel weten waar je terecht kunt. Dan wil je vooruit kunnen ook.

Normaal moet er vóór de daadwerkelijke sanering eerst een aanvraag worden gedaan bij het Omgevingsloket. Binnen drie weken was het bedrijventerrein grotendeels schoon. ‘Wat ons betreft was dit een afzienbare periode, waar we tevreden over zijn. Dit waren ook de meest hectische weken. De maanden erna hebben we onder andere de bermen, het fietspad en de bossen schoongemaakt. Ook dan moet je belangrijke beslissingen blijven maken, waar je vooraf niet over hebt nagedacht. Kies je binnen het verontreinigde gebied bijvoorbeeld voor “hand-picking” of afgraven? Wij kozen voor het laatste. De impact van een asbestbrand is groot, beaamt de gemeente Nieuwegein. Toch zijn er ook positieve kanten te benoemen. Mulderij: ‘Zo zijn wij erachter dat we als gemeente over daadkracht beschikken. Dat er hier in een crisissituatie betrokken mensen opstaan die ergens 200% voor gaan. Na drie weken was alle bedrijvigheid op De Liesbosch terug. En natuurlijk hebben we tijdens het traject ook mensen teleurgesteld. Zo waren er bijvoorbeeld frustraties bij mensen die lang hun volkstuin niet op konden. Toch denk ik dat we de juiste prioriteiten hebben gesteld.

Foto van De Liesbosch en omgeving na sanering

De 60 seconden die een gesprek maken of breken | Chris Fenning | TEDxEindhoven

Met dit liveblog is geprobeerd de opeenvolging van gebeurtenissen en de reactie van de gemeente te schetsen, zodat inwoners en bedrijven een duidelijk beeld krijgen van de aanpak bij een grote asbestbrand en de nasleep daarvan.

tags: #liveblog #asbest #nieuwegein