Bij de constructie van een kapstok met populieren multiplex is een correcte afwerking cruciaal om kromtrekken te voorkomen en duurzaamheid te garanderen. Dit geldt met name wanneer het plaatmateriaal wordt blootgesteld aan temperatuurwisselingen, zoals in een onverwarmde hal.
Tweezijdige Afwerking van Multiplex
Het principe van tweezijdige afwerking van plaatmateriaal, waaronder multiplex, is essentieel om kromtrekken te voorkomen. Dit komt doordat hout kan reageren op vochtverschillen tussen de twee zijden. Wanneer één zijde meer vocht opneemt dan de andere, ontstaat er spanning die leidt tot vervorming.
Gelijkwaardige Afwerking
Om dit effect te minimaliseren, is het aan te raden om beide zijden van het multiplex zo gelijk mogelijk af te werken. Dit betekent dat de hoeveelheid en het type afwerkingslagen aan beide zijden vergelijkbaar moeten zijn. In de praktijk kan dit betekenen dat, naast de gewenste laklagen, de achterzijde ook een beschermende laag nodig heeft. Hoewel grondverf vaak damp-open is, is het belangrijk om de specificaties van de gebruikte verven te controleren. Voor de kapstok in de hal, waarbij zowel dekkende als transparante lak (Trae Lyx) wordt gebruikt, is het raadzaam om ook de achterzijde te behandelen met een vergelijkbaar aantal lagen.
Afwerking met Watergedragen Verf
De gebruikte verven, een 1-component Trae Lyx en een standaard lak op waterbasis, zijn beide watergedragen. Dit type verf droogt relatief snel en is over het algemeen minder gevoelig voor het trekken van het hout dan oplosmiddelhoudende verven. Voor een optimale bescherming en om het risico op kromtrekken te minimaliseren, zijn meerdere lagen lak aanbevolen. In het geval van de kapstok werden twee lagen grondverf en twee lagen aflak toegepast voor het dekkende deel, aangevuld met vier lagen Trae Lyx voor het transparante deel.
Versteviging van de Kapstokconstructie
De dikte van het multiplex kan een belangrijke factor zijn bij het dragen van gewicht. Bij 18 mm dik populieren multiplex kan het voorkomen dat ronde stokken voor jassen onder belasting scheef trekken. Om dit te voorkomen, zijn er verschillende opties voor versteviging.
Versterking met Underlayment of Hardhout Multiplex
Een effectieve methode om de draagkracht te vergroten, is door de secties waar de jassen komen te hangen te versterken. Dit kan door extra lagen plaatmateriaal aan te brengen, zoals underlayment of hardhout multiplex. Door twee lagen van 18 mm te combineren, ontstaat een dikte van 36 mm, wat aanzienlijk meer stabiliteit biedt. Een andere mogelijkheid is het creëren van een grotere, doorlopende french cleat uit hardhout multiplex.
Montage van French Cleats en Latten
De kapstok werd ontworpen met een combinatie van een french cleat bovenaan, latten onderaan voor bevestiging aan de muur, en extra latten ter versteviging tegen doorbuigen. In totaal zijn er vier latten aangebracht, waarvan drie direct aan de muur worden bevestigd. Deze constructie zorgt voor een stevige ophanging en verdeelt het gewicht over meerdere punten.
Afwerking en Bevestigingstechnieken
Bij het afwerken van multiplex, met name bij het combineren van dekkende en transparante lakken, is het gebruik van de juiste tape essentieel om scherpe lijnen te creëren. Kwaliteitstape, zoals Frog tape, voorkomt dat de dekkende lak onder de tape kruipt en de transparante laag verpest.
Het Boren van Gaten voor de Jashouders
Het creëren van een grid van gaten voor de jashouders vereist precisie. Een methode om de gaten netjes uit te lijnen, is door een rechte lat te gebruiken waarop de markeringen voor de gaten worden aangebracht. Deze lat wordt vervolgens langs dezelfde rand van de multiplexplaat uitgelijnd voor elke rij. Voor het boren van de gaten kan een forstnerboor worden gebruikt. Het is belangrijk om lang niet alle gaatjes even recht te boren, wat de uiteindelijke uitlijning van de jashouders kan beïnvloeden. Het haaks boren is hierbij een aandachtspunt.
Diameter van de Jashouders
De ronde stokken die als jashouders dienen, zijn vervaardigd uit naaldhout en hebben een diameter van 22 mm. Deze zijn verkrijgbaar in standaard bouwmarkten.
Algemene Richtlijnen voor het Verwerken van Multiplex
Bij het verwerken van multiplex, of het nu voor een kapstok of gevelbekleding is, zijn er algemene richtlijnen die bijdragen aan een optimaal resultaat en de levensduur van het product verlengen.
Opslag en Acclimatiseren
Multiplex dient op een droge, vlakke ondergrond te worden opgeslagen, bij voorkeur op pallets of regels met een maximale hart-op-hartafstand van 600 mm. Vochtige opslag of opslag in direct zonlicht kan leiden tot schade aan randen, verkleuringen en kromtrekken. Vóór verwerking is het raadzaam de platen te laten acclimatiseren aan de omgevingstemperatuur en -vochtigheid.
Bewerking van Multiplex
De zaagkanten van multiplex moeten goed worden geschuurd en afgeschuind om een goede hechting van verf te garanderen en te voorkomen dat vocht in de plaat trekt. Schroefgaten dienen te worden voorgeboord en de schroefkoppen verzinkt. Het ondersteunen van de plaat onder het boorgat voorkomt versplintering aan de onderzijde. Randen van multiplex dienen afgerond te worden met minimaal R3 en aan de onderzijde afgeschuind. Gaten in de randen kunnen worden opgevuld met een speciaal product.
Ventilatie en Dilatatie
Voldoende ventilatie achter de multiplexplaten is cruciaal, vooral bij buitentoepassingen. Dit kan worden gerealiseerd door een regelwerk achter de platen aan te brengen. Tussen de platen onderling en bij aansluitingen met andere bouwdelen dient een tussenruimte van minimaal 10 mm te worden aangehouden (dilatatievoegen) om werking van het hout op te vangen en vochtophoping te voorkomen. Vermijd het gebruik van kit bij naden, omdat dit na verloop van tijd kan loslaten, waardoor open randen ontstaan waar vocht kan binnendringen.
De enige afwerking die houtbewerkers nodig hebben
Bevestiging van Multiplex
Multiplex kan worden bevestigd met RVS nagels, schroeven of nieten. De lengte van de schroeven moet minimaal 15 mm plus de plaatdikte zijn. Voor buitentoepassingen is het gebruik van RVS schroeven aan te raden om corrosie te voorkomen. Het is aan te raden om multiplex te gebruiken dat reeds is voorzien van een grondlaag, wat de afwerking met een dekkend systeem vergemakkelijkt. De zaagkanten, ook de kopse kanten, moeten worden geseald om intrekkend vocht te voorkomen.
Gebruikte Materialen en Afwerking
Voor de kapstok werd 18 mm populieren multiplex gebruikt. De afwerking bestond uit vier lagen Trae Lyx (matte variant, speciaal voor zachthout) en voor het dekkende deel twee lagen grondverf en twee lagen aflak. De ronde stokken voor de jassen zijn 22 mm in diameter.