Biografie en achtergrond van Lucelle van de Gevel

Vanaf zijn schooltijd was hij bezeten door het boek. Hij las al wat hem onder handen viel en besteedde al zijn zakgeld aan de aankoop van allerlei literaire uitgaven. Het vele lezen deed zijn schrijverstalent ontluiken. Eerst waagde hij zich aan het vertalen van tijdschriftartikelen uit het Frans maar stilletjes begon hij ook eigen stukjes te schrijven. Zijn vroegste publicaties in tijdschriften bleven niet onopgemerkt.

Infographic: Chronologie van Lucelle van de Gevels carrière

Vroege loopbaan en doorbraak

Op 15 mei 1896 werd hem een belangrijke brief toegestuurd en hij sloot aan bij de beweging ‘Van Nu en Straks’. In 1899 verscheen zijn eerste bundel Lenteleven. Het boek werd niet overal goed ontvangen; Katholieke recensenten leverden kritiek op het realisme waarmee Streuvels het Vlaanderen van toen beschreef. Sommige geestelijken raadden het boek af, anderen prezen het talent van de auteur en benadrukten het vernieuwende dat hij in de Nederlandse letteren bracht. Na Lenteleven volgden in de daaropvolgende jaren nog drie bundels: Zonnetij (1900) met als belangrijkste novelle De oogst; Zomerland (1900) en Doodendans (1901).

In 1902 verscheen zijn eerste grote roman Langs de wegen, het verhaal van Jan Vindeveughel. De schrijflust bereikte een hoogtepunt in 1903-1904: ononderbroken kwam nieuw oorspronkelijk werk van de pers; twee bundels, Dagen (1902) en Doodendans I & II (met in deel I de psychoanalytische novelle Jantje Verdure) (1904). Daartussenin, in 1903, verscheen zijn tweede grote roman Minnehandel. Stilaan droomde Streuvels ervan de bakkerij te kunnen opgeven en uitsluitend van zijn pen te gaan leven. In Ingooigem kocht hij een perceel bouwgrond en in 1904 bouwde hij er het Lijsternest, zijn droomhuis.

Huwelijk, wonen en werkkader

In 1904 bouwde Streuvels het Lijsternest en in 1905 werd de bakkerij overgelaten. In de zomer van hetzelfde jaar nam Streuvels, drie maanden voor zijn huwelijk, zijn intrek in het Lijsternest. Op 19 september trouwde hij met Alida Staelens. In hetzelfde jaar verschenen twee bundels: Openlucht en Stille avonden die echter minder goed werden ontvangen. Een jaar later nam hij een nieuwe start en publiceerde de bundel Het uitzicht der dingen (1906).

Schema van belangrijke werken van Streuvels en hun jaartallen

Vroege succes en bekendste werk

In 1907 verscheen de eerste uitgave van zijn bewerking van Reinaert de Vos (1907) en De vlaschaard volgde ook in 1907. De vlaschaard wordt vaak als Streuvels’ meest bekende en meest gelezen boek genoemd. De jaren daarna bleef hij actief: 1914 verscheen Dorpslucht, een lange roman; en 1911-1914 verschenen korte tot langere werken zoals Najaar I & II (1909) en Het kerstekind (1911).

Oorlogsjaren en tegenwind

De oorlogsjaren (1914-1918) brachten ellende en polemiek over zijn oorlogsdagboek. In 1917 verscheen De aanslag en later De teleurgang van den Waterhoek (1927), een verhaal van strijd en hartstocht dat teleurstelde bij de eerste ontvangst. Eveneens als bij Lenteleven kreeg Streuvels tegenwind van een deel van katholiek Vlaanderen; bibliotheken verboden het boek aan te kopen. Desondanks toonde hij met Lenteleven en latere werken aanhoudende waarde als auteur met vernieuwende aanpak, minder nadruk op natuurbeschrijvingen en meer focus op menselijk gedrag en verlangen.

Diagram: Publieke ontvangst van Streuvels' werken

Autobiografische en latere werken

In de jaren na 1907 bleef hij schrijven en vertaalde hij. Tussen 1931 en 1935 verschenen acht vertaalde werken; 1931 bracht Alma met de vlassen haren een controversieel werk uit bij Davidsfonds. Eind 1937 verscheen Levensbloesem, zijn laatste grote roman. In de jaren daarna bleef hij betrokken bij vertalingen en reizen, waaronder een reis naar Palestina in 1935. De oorlogsjaren brachten verdere tegenslagen, waaronder beschadiging van het Lijsternest bij beschietingen in mei 1940 en diefstal van boeken na terugkeer.

Na de oorlog volgde de autobiografische trilogie: Heule (1942) als eerste deel, Avelghem (1946) en Ingoyghem (1951; deel II in 1957). In 1960 verscheen Kroniek van de familie Gezelle, het laatste grote werk in de late jaren van Streuvels. Hij overleed op 15 augustus 1969 in zijn werkkamer met het grote raam, in Lijsternest te Ingooigem. Postuum verschenen nog werkjes en overzichtsverhalen, maar zijn hoofdwerk en leven vormen een coherent beeld van een schrijver die oorlog en vrede zag in zijn tijd.

Foto: Lijsternest en Ingooigem

Invloed en erfenis

Streuvels’ vernieuwende romans en korte verhalen waren bepalend voor de Vlaams-Nederlandse literatuur in de eerste helft van de 20e eeuw. Zijn streven naar een literatuur die zich primair richtte op menselijke interactie en seksuele en existentiële thema’s, in plaats van louter descriptieve natuurbeschrijvingen, maakte hem tot een blijvende waarde in de canon van de Nederlandse literatuur. Zijn werk wordt nog steeds bestudeerd in jaarboeken en literaire kanons, zoals de aandacht voor zijn romans Langs de wegen en De vlaschaard.

  1. 1899 Lenteleven
  2. 1900 Zonnetij, Zomerland
  3. 1902 Langs de wegen
  4. 1903 Minnehandel
  5. 1907 Reinaert de Vos (bewerkingen) en De vlaschaard
  6. 1914 Dorpslucht

tags: #lucelle #van #de #gevel