Dit houdt dus in dat de NEN Keuringen komen te vervallen en hiervoor de CE Normen voor in de plaats komen. Deze nieuwe Europese normen gaan niet meer uit van de maximale temperatuur op het kanaal oppervlak. In Nederland is de technische staat van woningen geregeld in het Bouwbesluit. Ook voor rookkanalen en kachelpijpen zijn strikte voorwaarden en eisen vastgelegd. Centraal daarin staat dat ‘een kachelpijp, een koker of een rookkanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig moet zijn overeenkomstig NEN 6062. De veiligheid van gebouwen en constructies is onder meer geregeld in de (nieuwe) Woningwet (1991).
Wat regelt de Woningwet en het Bouwbesluit over schoorstenen?
Volgens deze wet (artikel 40) valt een schoorsteen onder de categorie 'vergunningvrij bouwwerk'. Dat geldt echter alleen als geen ingrijpende veranderingen plaatsvinden aan de draagconstructie. Ook behoeft het bouwen van een schoorsteen niet meer te worden gemeld bij de gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht (Besluit Meldingplichtige Bouwwerken). Wel moet een schoorsteen dus voldoen aan de technische en brandveiligheidsaspecten vastgelegd in het Bouwbesluit (1992).
Het Bouwbesluit stelt onder meer eisen aan:
- De onbrandbaarheid van het materiaal van de stookplaats, het rookkanaal en de directe omgeving.
- De minimale (horizontale) afstand tussen de uitmonding van de schoorsteen en een brandgevaarlijk dak: 15 meter.
- De minimale afstand tussen stookplaats en verticale projectie van een trap op de vloer: 1,5 meter.
In bijzondere situaties kan een gemeente 'aanschrijven' tot het aanbrengen van verbetering. De gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht heeft de bevoegdheid te controleren of aan de eisen is voldaan. Om aan de eisen van het Bouwbesluit te voldoen worden de toegepaste materialen gekeurd volgens daarvoor ontwikkelde zogenaamde NEN-normen of daaraan gelijkwaardige Europese normen. In Nederland worden deze keuringen veelal verricht door TNO. Helaas is het bouwbesluit voor de meeste mensen onleesbaar. In praktijk betekent het bouwbesluit niets anders dan dat uw kachelpijpen aan de keuringsnormen moeten voldoen en indien nodig omkokerd moeten worden (behalve in de stookruimte).
Nieuwe regelgeving en hoogte-eisen bij rookkanalen
Per 1 januari treedt de Omgevingswet in werking, en daarmee komt het Bouwbesluit te vervallen en komt in de plaats daarvan het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg het Bbl. In die nieuwe Bbl is een passage opgenomen over de plaats van schoorstenen voor houtkachels in de nieuwbouw. Nieuw is dat die schoorsteen niet langer bovenop de erfscheidende bouwmuur mag worden geplaatst, maar tenminste een meter van die erfgrens af moet worden geplaatst. Dat heeft alles te maken met het beperken van overlast voor de buren die de rook van de hout- of pelletkachel kan veroorzaken. De nieuwe regel staat beschreven in artikel 4.138 en het was al enige jaren duidelijk dat die er aan zat te komen.
In de praktijk betekent dit dat een schoorsteen bij nieuwbouw minimaal een meter van de erfgrens moet liggen. Het juridisch kader draait deels om de relatie met buren en deels om bouwwerk-kwaliteit. Voor bestaande bouw blijven bepaalde regels soms nog als 'rechtens verkregen niveau' gelden, waardoor aanpassingen niet altijd verplicht zijn, maar dit kan bij toekomstige nieuwbouw wel anders zijn.
Gelijkwaardigheidsverklaring en uitvoering door NHK
Sinds september is er een gelijkswaardigheidsverklaring beschikbaar, opgesteld door Expertisecentrum Regelgeving Bouw en Ventguide, waardoor een alternatief mogelijk wordt. In die verklaring is berekend hoeveel de schoorsteen extra de hoogte in moet om een zelfde verdunning van de rookgassen te bereiken als bij een meter horizontale verschuiving. “Iets hoger voldoet ook” stelt NHK-deskundigen. In 2020 was er al een aanscherping van de NEN 2757, die ervoor zorgde dat nieuwe schoorstenen voor houtkachels in het vrije uitmondingsgebied moeten eindigen: 5 centimeter extra hoogte. Nu al moeten schoorstenen in het nokgebied minstens 50 centimeter hoger zijn dan de nok. Dat betekent dat een uitmonding van 55 cm boven de nok voldoende zou zijn. “Wij adviseren onze leden echter om 60 centimeter aan te houden, dan zit je altijd goed,” zegt Gert Kooij van de NHK.
Voor de NHK is hiermee echter pas een deel van het probleem opgelost. Het grootste deel van de woningen is bestaande bouw. Wie een nieuwe kachel laat installeren, hoeft in feite niet te voldoen aan de nieuwe eis van 1 meter buiten de erfgrens, maar alleen zolang de plaats van de uitmonding niet wijzigt: dat is het rechtens verkregen niveau. In de praktijk leveren deze regels problemen op omdat consumenten bij het installeren van een nieuwe kachel liever de oude situatie zo laten als hij is. “Door het rechtens verkregen niveau hoef je niet aan de nieuwe regels te voldoen, terwijl het in heel veel gevallen wel wenselijk zou zijn om het uitmondingsgebied te verbeteren.”
Technische details: NEN-normen, EN-normen en CE-keuring
In Nederland geldt dat de rookkanaal- en kachelpijpen normaal voldoen aan NEN-normen of daaraan gelijkwaardige Europese normen. De CE-keuring is de CE 1856-1 keuring, die onder meer een T600 certificaat kan opleveren. Voor de rookgasafvoer van een houtkachel is een T600-certificaat vereist, afgegeven door keuringsinstanties zoals TNO of TUV. De veiligheid van gebouwen en constructies wordt ook geregeld in de Woningwet (1991) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Het rookkanaal moet brandveilig zijn, minimaal 1 meter boven het hoogste punt van het dak uitkomen, op minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen en voldoende afstand houden tot brandbare materialen. Bij plat dak kan de uitmonding vaak dichter bij de nok liggen, maar rekent men wel rekening met omkokering en doorlopende brandwerendheid door verdiepingsvloer en dakbeschot. Voor een koude houten vloer of dak geldt speciale aandacht voor omkokering. De regels rond rookkanalen zijn op hoofdlijnen duidelijk, maar elke situatie is anders.
Praktische tips voor particulieren en gemeenten
- Controleer of uw situatie vergunningplichtig is bij het Omgevingsloket en doe de Vergunningcheck.
- Let op: de uitmonding van de rookgasafvoer moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt liggen en minimaal 1 meter van de perceelgrens.
- Bij nieuwbouw geldt vaak extra aandacht voor de plaatsing van de schoorsteen ten opzichte van de erfgrens en de nok.
- Een rookkanaal langs de gevel vereist mogelijk een stoelconstructie ter ondersteuning en een omkokering langs brandbare materialen.
- Verzekeraars kunnen eisen dat het rookkanaal volgens NEN-normen is geplaatst; twijfel altijd tijdig met een gecertificeerde installateur.
Een gemeente kan regels uit het omgevingsplan stellen die aanvullende maatregelen vereisen om rookoverlast te voorkomen. Het Bbl en de omgevingsplannen (en hun wijzigingen per 2024) kunnen verschillen tussen gemeenten, waardoor een lokale beoordeling essentieel is.
tags: #mag #openhaardschoorsteen #langs #gevel #toegestaan #perceelgrens