Scholen hebben soms de behoefte om intensief samen te werken, waardoor er nieuwe kansen voor leerlingen ontstaan. Reguliere scholen kunnen onderling samenwerken, hetzelfde geldt ook voor gespecialiseerde scholen. Om alle kinderen en jongeren optimale ontwikkelingskansen te bieden, is samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp nodig. Deze pagina bevat actuele informatie over de ‘verbeteragenda’ die is opgesteld op basis van de evaluatie passend onderwijs. In november 2020 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met de 25 maatregelen die minister Slob heeft voorgesteld. Wil je samen met je partners of medegebruikers aan de slag om nadere samenwerking tot stand te brengen tussen regulier en gespecialiseerd onderwijs? Verschillende partijen gaan vanuit verschillende organisaties, verantwoordelijkheden, culturen en locaties met elkaar aan de slag. Elke leerling verdient een positieve en waardevolle onderwijservaring. Aanwezigheid is daarvoor een belangrijke basis.
Steeds meer scholen kiezen dan ook voor een proactieve aanpak: niet het verzuim centraal stellen, maar juist het versterken van aanwezigheid. Er zijn steeds meer initiatieven waarbij regulier en speciaal onderwijs samenwerken. Uit onderzoek blijkt dat professionals die hierbij zijn betrokkenen behoefte hebben aan uitwisseling en leren van elkaar. Het doel van de Wet passend onderwijs (2014) is dat zoveel mogelijk leerlingen regulier onderwijs volgen. Het speciaal onderwijs blijft bestaan voor leerlingen die dat echt nodig hebben. Door middel van FAQ’s wordt stilgestaan bij de mogelijkheden voor maatwerk waar vaak onmogelijkheden worden ervaren en wordt duidelijkheid geboden over de grenzen aan maatwerk binnen de huidige wet- en regelgevingen. Staat jouw vraag er nog niet tussen?
Onder bepaalde voorwaarden kunnen leerlingen in het po en vo een deel van het onderwijs volgen op een andere school. Dit noemen we onder andere symbiose. De toolkit Inclusief Ontwikkelen bundelt praktische hulpmiddelen voor kindcentra, scholen, besturen en samenwerkingsverbanden die werken aan een (meer) inclusieve leeromgeving. Met de pilot pro/vmbo worden in 30 scholencombinaties gemengde onderbouwklassen aangeboden voor het praktijkonderwijs (pro) en vmbo. Leerlingen worden in deze klassen voorbereid op de bovenbouw van het vmbo. Maatwerk is onderdeel van de ondersteuningsstructuur van een school(bestuur).
Het uitgangspunt van de onderwijswetgeving is dat alle kinderen onderwijs volgen op school. Soms kunnen kinderen vanwege psychische of lichamelijke beperkingen tijdelijk of gedeeltelijk niet naar school. Het kabinet wil vanaf 1 januari 2023 80 onderwijs-zorgarrangementen de mogelijkheid bieden deel te nemen aan een experiment, waarbij ze kunnen afwijken van bepaalde wet- en regelgeving. Er is veel mogelijk om maatwerk te bieden aan leerlingen die tijdens PTA's en examens behoefte hebben aan meer ruimte voor ontwikkeling van hun talenten en persoonlijke kwaliteiten. Hiermee kunnen álle leerlingen leren in eigen tempo en naar eigen kunnen, van praktijkonderwijs tot vwo. Soms staan leerlingen niet ingeschreven op een school en hebben zij een vrijstelling van de leerplichtwet onder artikel 5 sub a. Een vrijstelling wordt door ouders aangevraagd bij de leerplichtambtenaar, die vervolgens advies vraagt bij een onafhankelijk jeugdarts van de gemeente waar de leerling woont. Thuiszittende leerlingen of leerlingen die door lichamelijke of psychische oorzaken niet naar school kunnen - er zijn allerlei situaties waarin je als school afstandsonderwijs geeft. Welke situatie je ook tegenkomt, het belangrijkste is dat iedere leerling, ook op afstand, effectief en betrouwbaar onderwijs ontvangt.
Welkom bij de toolkit Inclusief Ontwikkelen, speciaal voor scholen (po en vo) en kindcentra. Een kindcentrum is een voorziening voor opvang en onderwijs, die het leerproces en de ontwikkeling van kinderen van 0-12 jaar ondersteunt. Welkom bij de toolkit Inclusief Ontwikkelen, speciaal voor schoolbesturen. Welkom bij de toolkit Inclusief Ontwikkelen, speciaal voor samenwerkingsverbanden. Een onderwijs-zorgarrangement (OZA) combineert integraal jeugdhulp, zorg en onderwijs als een passende maatwerkoplossing. Bij onderwijs-zorgarrangementen gaat het specifiek om kinderen of jongeren met ondersteuningsbehoeften op meerdere leefgebieden. Op deze pagina vind je alle informatie over Samen naar School (SNS)-klassen en initiatieven. Bepaalde leerlingen ondervinden leermoeilijkheden als gevolg van financiële of zorggerelateerde uitdagingen binnen het gezin. Omdat het schoolteam vaak beperkt is in de tijd die het aan deze situaties kan besteden, biedt de subsidieregeling brugfunctionaris een oplossing. De aanvraagtermijn voor deze subsidie is inmiddels verlopen.
De governance van samenwerkingsverbanden is complex. Hier vind je documenten die het Steunpunt Passend Onderwijs de afgelopen jaren heeft opgeleverd over de verschillende bestuursmodellen, toezicht en (model) statuten. Een goed functionerend intern toezicht van het samenwerkingsverband is van belang voor het functioneren van het samenwerkingsverband. De PO-Raad en de VO-raad hebben hierover afspraken gemaakt en in de verbeteragenda passend onderwijs is dit een aandachtspunt (maatregel 21). Het is essentieel dat schoolbesturen goed nadenken over de rol die zij willen vervullen in het samenwerkingsverband. Passend onderwijs moet gestalte krijgen op de scholen. De directeur-bestuurder van het samenwerkingsverband heeft behoefte aan een platform voor input voor de beleidsvorming, maar ook om het beleid en de uitvoering in de scholen goed af te stemmen. Ouders, leerlingen en docenten kunnen invloed uitoefenen op passend onderwijs. Op school is de medezeggenschap over passend onderwijs geregeld via de medezeggenschapsraden (MR) en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) van de scholen, en binnen het samenwerkingsverband via de ondersteuningsplanraad (OPR). Samenwerkingsverbanden met personeel hebben ook een MR. Juist voor de leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte is een soepele overstap van de ene schoolsoort naar de andere, maar ook tussen schoolsoorten of van opvang- of zorglocaties naar het onderwijs van cruciaal belang. Wat kunnen opvang, scholen, samenwerkingsverbanden en hun partners doen om hierin te ondersteunen?
De inspectie van onderwijs houdt toezicht op het onderwijs in Nederland. “Ruimte in regels" in het onderwijs, zoals beschreven door de Inspectie van het Onderwijs, verwijst naar de balans tussen wettelijke kaders en de professionele ruimte die scholen hebben om hun onderwijs vorm te geven. Deze pagina voorziet in informatie, handreikingen, praktijkvoorbeelden en de agenda van onze activiteiten, gericht op het thema: ‘Overstappen van po naar vo’. Onder bepaalde voorwaarden mogen samenwerkingsverbanden een orthopedagogisch didactisch centrum (OPDC) inrichten. Kinderen in het gespecialiseerd onderwijs hebben soms aanvullende ondersteuning nodig om onderwijs te kunnen volgen. Deze zorg betreft een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het onderwijs en de zorg (Jeugdwet en Wet langdurige zorg), wat zorgt voor een complexe en tijdrovende financiering en organisatie van zorg in onderwijstijd (ZiO). Wil je samen met je partners of medegebruikers aan de slag om nadere samenwerking tot stand te brengen of nog een stap verder naar een (inclusief) kindcentrum (IKC) te komen? De route naar een IKC kan uitdagend zijn. In het kader van de evaluatie passend onderwijs is ‘inclusief onderwijs’ benoemd als stip aan de horizon. De diversiteit in onze samenleving vraagt in toenemende mate om (h)erkenning en waardering van leerlingen met verschillende mogelijkheden, talenten en vaardigheden en om de benutting van die talenten. Volgens de Jeugdwet en de Wet op het passend onderwijs zijn samenwerkingsverbanden passend onderwijs en gemeentebesturen verplicht tot zogenoemd ‘op overeenstemming gericht overleg’ (OOGO). Om alle leerlingen passend onderwijs en passende ondersteuning te bieden, werken scholen, gemeente(n) en partners uit het jeugddomein met elkaar samen. Het wetsvoorstel Terugdringen schoolverzuim komt voort uit de ambitie van de regering om toe te werken naar dat minder leerlingen onnodige thuiszitten. Het voorstel heeft als doel om het verzuim beter in beeld te krijgen, te voorkomen en terug te dringen.
Samenwerkingsverbanden kunnen arrangementen toekennen aan één individuele leerling of meerdere leerlingen als er extra ondersteuning nodig is. Een arrangement kan bestaan uit een budget en/of de inzet van expertise. Beide kunnen tijdelijk met bepaalde doelen worden ingezet voor een of meerdere leerlingen. In het regulier onderwijs is er het speciaal basisonderwijs (sbo), leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro). Gespecialiseerd onderwijs is er voor leerlingen die specialistische ondersteuning nodig hebben, dat het regulier onderwijs niet kan bieden. Er is speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso). Een overzicht van mogelijkheden binnen huidige wet- en regelgeving richting inclusie. In het beleidskader 'Met elkaar voor alle kinderen en jongeren werken aan een inclusieve leeromgeving' is uitgewerkt wat onder inclusief onderwijs wordt verstaan en hoe een inclusieve leeromgeving eruitziet. Sinds 1 januari 2016 zijn de samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs verantwoordelijk voor de toewijzing van het leerwegondersteunend onderwijs (LWOO) in het vmbo en de toelaatbaarheid tot het praktijkonderwijs (PRO). De criteria voor de toelaatbaarheidsverklaring (TLV) voor het pro en lwoo in het vmbo zijn vastgelegd in de wet. Om kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften een passende plek en goede ondersteuning te bieden werken de schoolbesturen en scholen samen in samenwerkingsverbanden passend onderwijs.
Je wilt samen met je partners aan de slag om een SNS-klas op te starten of soortgelijk initiatief vanuit schoolinschrijving te realiseren. De route naar Samen naar School is vaak uitdagend en niet altijd eenvoudig. Wat nodig is voor leerlingen, dat gaan we doen. Op maandag 29 september werden we hartelijk ontvangen op de Jacobus Fruytier Scholengemeenschap in Apeldoorn. Rond 9:30 uur opende Jacobien, directeur, dit werkbezoek voor een diverse groep experts vanuit het hele land. Op vrijdag 2 december jl. bezochten 15 deelnemers, die allemaal werken aan een initiatief in de samenwerking regulier-speciaal onderwijs, het Matrix Lyceum in Drachten. Deze school biedt passend onderwijs aan havo/vwo-leerlingen die een specifieke ondersteuningsbehoefte hebben op het gebied van leren en gedrag. Op 25 november namen ongeveer 80 personen deel aan de netwerkbijeenkomst kwaliteitszorg en bedrijfsvoering. Het was een informatierijke bijeenkomst waar naast de presentatie ook verschillende documenten en relevante links zijn toegezegd. Helaas ging vanwege ziekte de presentatie over het dashboard passend onderwijs niet door.
Het netwerk blijft in beweging: er zijn talloze bijeenkomsten, webinars en werkbezoeken die richten op aanwezigheid, samenwerking en innovaties in passend onderwijs. Het goede gesprek over digitale veiligheid, ook binnen jouw samenwerkingsverband, blijft centraal. Scholen werken intensief samen met samenwerkingsverbanden waarbij gevoelige informatie wordt gedeeld en het is essentieel dat de digitale omgeving veilig is ingericht. Op 21 juni 2023 kwamen we samen in Utrecht om met elkaar antwoorden te verkennen op vraagstukken rondom schoolaanwezigheid en de vertaalslag te maken naar de eigen praktijk. Tijdens de 24-uursbijeenkomst op 7 en 8 november 2024 in Hotel & Congrescentrum Mennorode in Elspeet stonden de samenwerkingsverbanden in hun rol als de schakel in het grotere geheel centraal. Het ging om een bredere blik: hoe kunnen we als onderwijs en samenwerkingsverbanden jongeren op alle leefgebieden ondersteunen?
Ouders, leerlingen en docenten kunnen invloed uitoefenen op passend onderwijs. Op school is de medezeggenschap over passend onderwijs geregeld via de medezeggenschapsraden (MR) en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) van de scholen, en binnen het samenwerkingsverband via de ondersteuningsplanraad (OPR). Samenwerkingsverbanden met personeel hebben ook een MR. Juist voor de leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte is een soepele overstap van de ene schoolsoort naar de andere, maar ook tussen schoolsoorten of van opvang- of zorglocaties naar het onderwijs van cruciaal belang. Wat kunnen opvang, scholen, samenwerkingsverbanden en hun partners doen om hierin te ondersteunen?
De inspectie van onderwijs houdt toezicht op het onderwijs in Nederland. “Ruimte in regels" in het onderwijs, zoals beschreven door de Inspectie van het Onderwijs, verwijst naar de balans tussen wettelijke kaders en de professionele ruimte die scholen hebben om hun onderwijs vorm te geven. Deze pagina voorziet in informatie, handreikingen, praktijkvoorbeelden en de agenda van onze activiteiten, gericht op het thema: ‘Overstappen van po naar vo’. Onder bepaalde voorwaarden mogen samenwerkingsverbanden een orthopedagogisch didactisch centrum (OPDC) inrichten. Kinderen in het gespecialiseerd onderwijs hebben soms aanvullende ondersteuning nodig om onderwijs te kunnen volgen. Deze zorg betreft een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het onderwijs en de zorg (Jeugdwet en Wet langdurige zorg), wat zorgt voor een complexe en tijdrovende financiering en organisatie van zorg in onderwijstijd (ZiO). Wil je samen met je partners aan de slag om nadere samenwerking tot stand te brengen of nog een stap verder naar een (inclusief) kindcentrum (IKC) te komen? De route naar een IKC kan uitdagend zijn. In het kader van de evaluatie passend onderwijs is ‘inclusief onderwijs’ benoemd als stip aan de horizon. De diversiteit in onze samenleving vraagt in toenemende mate om (h)erkenning en waardering van leerlingen met verschillende mogelijkheden, talenten en vaardigheden en om de benutting van die talenten. Volgens de Jeugdwet en de Wet op het passend onderwijs zijn samenwerkingsverbanden passend onderwijs en gemeentebesturen verplicht tot zogenoemd ‘op overeenstemming gericht overleg’ (OOGO).
Om alle leerlingen passend onderwijs en passende ondersteuning te bieden, werken scholen, gemeente(n) en partners uit het jeugddomein met elkaar samen. Het wetsvoorstel Terugdringen schoolverzuim komt voort uit de ambitie van de regering om toe te werken naar dat minder leerlingen onnodige thuiszitten. Het voorstel heeft als doel om het verzuim beter in beeld te krijgen, te voorkomen en terug te dringen. Samenwerkingsverbanden kunnen arrangementen toekennen aan één individuele leerling of meerdere leerlingen als er extra ondersteuning nodig is. Een arrangement kan bestaan uit een budget en/of de inzet van expertise. Beide kunnen tijdelijk met bepaalde doelen worden ingezet voor een of meerdere leerlingen. In het regulier onderwijs is er het speciaal basisonderwijs (sbo), leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro). Gespecialiseerd onderwijs is er voor leerlingen die specialistische ondersteuning nodig hebben, dat het regulier onderwijs niet kan bieden. Er is speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso).
Een overzicht van mogelijkheden binnen huidige wet- en regelgeving richting inclusie. In het beleidskader 'Met elkaar voor alle kinderen en jongeren werken aan een inclusieve leeromgeving' is uitgewerkt wat onder inclusief onderwijs wordt verstaan en hoe een inclusieve leeromgeving eruitziet. De route naar Samen naar School is vaak uitdagend en niet altijd eenvoudig. Wat nodig is voor leerlingen, dat gaan we doen. De lat ligt hoog in ons veld. Iedereen heeft verwachtingen bij passend onderwijs en de route naar inclusiever onderwijs. Hoe hoog leggen wij de lat? En voor wie leggen we de lat? Voor onszelf, voor onze collega’s, onze partners? Hoe hoog laten we de lat leggen en door wie?
De NedKAD-conferenties bieden diepte-inzichten in transdiagnostische benaderingen en herstelgericht werken. In 2025 werd onder andere transdiagnostisch denken besproken als houvast voor多 stoornissen en als richting voor gepersonaliseerde diagnostiek en behandeling. Binnen het werk van osteopathie en andere complementaire behandelwijzen zien we een bredere discussie over hoe verschillende benaderingen elkaar kunnen versterken bij chronische en complexe klachten, waaronder tinnitus en gerelateerde chronische pijnklachten. De combinatie van evidence-based praktijk, cliëntgerichte keuzes en zorgvuldige afweging van kosten en baten blijft essentieel bij het kiezen van behandelingsroutes.
Dit artikel brengt ervaringen en behandelperspectieven rondom tinnitus samen met bredere thema’s van inclusie, samenwerking en customizeerde zorg in het Nederlandse onderwijs- en zorglandschap. De ervaringen van Marieke Schut met tinnitusbehandeling illustreren de noodzaak van persoonlijke afstemming, multidisciplinaire afstemming en aandacht voor zowel medische als psychosociale factoren bij effectieve zorgverlening.