Maximale Kosten en Vergoedingen voor Leges bij Verbouwingen en Omgevingsvergunningen

Gemeenten, provincies en waterschappen beschikken over een eigen bevoegdheid om leges te heffen. Deze bevoegdheid is vastgelegd in respectievelijk de Gemeentewet, Provinciewet en Waterschapswet. Conform artikel 13.1a van de Omgevingswet kunnen gemeenten en provincies leges in rekening brengen voor het behandelen van aanvragen voor een omgevingsvergunning. Voor waterschappen is dit geregeld in artikel 115, eerste lid, onderdeel c, van de Waterschapswet. Ook voor het behandelen van aanvragen tot wijziging of intrekking van omgevingsvergunningen kunnen deze bestuursorganen leges heffen.

Op basis van artikel 13.2 van de Omgevingswet kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels worden opgesteld met betrekking tot de berekening en de hoogte van de leges. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft voor gemeenten een werkmodel voor de legesverordening 2022 opgesteld. Dit werkmodel biedt gemeenten de flexibiliteit om het aan te passen aan hun specifieke situatie, gezien de aanzienlijke keuzevrijheid die zij hierin hebben. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld in hun verordening bepalen dat het bevoegd gezag de leges achteraf int, in plaats van vooraf. Provincies en gemeenten zijn echter verplicht om de leges zelf vooraf aan het Rijk te voldoen.

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet dienen gemeenten en provincies hun bestaande legesverordening te vervangen door een nieuwe versie. Deze nieuwe legesverordening kan door gemeenten en provincies tussentijds worden gewijzigd, zonder dat zij hoeven te wachten op het begin van een nieuw kalenderjaar. Een nieuw jaar brengt immers een nieuwe raming van baten en lasten met zich mee.

Legesheffing door het Rijk

Artikel 13.1 van de Omgevingswet bepaalt dat een minister leges kan heffen voor het in behandeling nemen van een aanvraag om een besluit. Dit geldt ook voor onderzoek of verrichtingen die op verzoek van betrokkenen plaatsvinden. Wanneer een projectbesluit gedeeltelijk ook als een omgevingsvergunning fungeert, kan de minister van Economische Zaken en Klimaat leges in rekening brengen voor het op aanvraag verlenen, wijzigen of intrekken van een melding, toestemming, of het verstrekken van gegevens en bescheiden met betrekking tot het aanleggen en exploiteren van een mijnbouwwerk. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kan echter besluiten om geen leges te heffen bij het verlenen van bepaalde omgevingsvergunningen of andere documenten. Dit betreft met name vergunningen of documenten die gerelateerd zijn aan dieren, eieren, planten, hout of producten daarvan, die in strijd met de Omgevingswet naar Nederland zijn gebracht.

Indien de kosten voor de behandeling van een aanvraag worden verhaald op grond van kostenverhaal zoals beschreven in afdeling 13.6 van de Omgevingswet, heft de betreffende minister daarvoor geen leges. Wanneer een beslissing op een aanvraag de instemming van een minister vereist op grond van artikel 16.16 van de Omgevingswet, heft de minister ook leges voor het in behandeling nemen van de aanvraag tot het verkrijgen van die instemming. Indien een bestuursorgaan advies geeft met instemming, kan dit bestuursorgaan de kosten doorberekenen aan het bevoegd gezag, dat deze vervolgens verwerkt in de leges.

Artikel 13.1, lid 6, van de Omgevingswet voorziet in de mogelijkheid om bij ministeriële regeling de tarieven voor leges vast te stellen. De minister stelt deze tarieven zodanig vast dat de verwachte opbrengsten de verwachte kosten niet overschrijden. De Omgevingsregeling bevat de specifieke tarieven en regels voor het heffen van rechten. Bij veel activiteiten zijn aanvullende voorwaarden (modaliteiten) opgenomen. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer het bevoegd gezag een milieueffectrapport moet beoordelen, of wanneer een ander bestuursorgaan advies moet uitbrengen. In dergelijke situaties kunnen de kosten voor het bevoegd gezag hoger uitvallen. Daarentegen kunnen de kosten lager zijn wanneer het bevoegd gezag een aanvraag buiten behandeling laat, aangezien dit niet leidt tot een besluit.

Bevoegd Gezag en Tariefbepaling

De bevoegdheid om leges te heffen is afhankelijk van het type aangevraagde vergunning. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wijst het bevoegd gezag aan voor deze vergunningen. Het bevoegd gezag heft leges voor elke aanvraag afzonderlijk. Indien een aanvraag meerdere activiteiten omvat, betaalt de aanvrager de som van de tarieven die van toepassing zijn op die activiteiten. Wanneer de instemming van een ander bestuursorgaan vereist is, verhoogt het bevoegd gezag het tarief met het tarief dat het instemmende bestuursorgaan in rekening brengt.

In situaties waarin de omstandigheden tijdens de aanvraag wijzigen, verrekent het bevoegd gezag wijzigingen van een initiatief achteraf. Bij het opschorten van de behandeltermijnen dient de aanvrager de leges conform de factuurtermijnen te voldoen. Indien de procedure van de reguliere naar de uitgebreide procedure wijzigt tijdens de aanvraag, specificeert de Omgevingsregeling per activiteit de gevolgen voor de leges. Artikel 14.12 van de Omgevingsregeling geeft hier bijvoorbeeld uitsluitsel over.

Wanneer blijkt dat er geen omgevingsvergunning vereist is, bedraagt het tarief voor het in behandeling nemen van de aanvraag 15% van het oorspronkelijke tarief. Dit geldt eveneens wanneer een aanvraag door het bevoegd gezag buiten behandeling wordt gelaten. Indien de aanvrager een aanvraag intrekt, en er nog geen betaling heeft plaatsgevonden, vervallen de leges. Heeft de aanvrager wel betaald, dan wordt het te veel betaalde bedrag terugbetaald. Dit geldt ook wanneer een aanvrager te veel heeft betaald bij een besluit waarvoor een uurtarief is vastgesteld; het te veel betaalde bedrag wordt binnen 6 weken na de beslissing op de aanvraag terugbetaald. Een uitzondering hierop geldt wanneer de minister van Economische Zaken en Klimaat het bevoegd gezag is, zoals bepaald in artikel 14.5 van de Omgevingsregeling. Voor milieubelastende activiteiten gelden aparte tarieven voor gebundelde aanvragen tot wijziging van omgevingsvergunningen.

De minister heft leges bij beschikking. Een belanghebbende kan tegen deze beschikking bezwaar maken en beroep instellen. Echter, het instellen van bezwaar of beroep schorst de tenuitvoerlegging van het besluit niet. Indien voor de beslissing op een aanvraag een uurtarief geldt, bevat de beschikking een begroting van de verwachte kosten. Het bevoegd gezag stuurt de beschikking drie weken na ontvangst van de aanvraag aan de aanvrager. De aanvrager dient de leges binnen vijf weken na toezending van de beschikking te voldoen. Het bevoegd gezag beslist pas op de aanvraag nadat de betaling is ontvangen. De aanvrager kan ook zekerheid tot betaling stellen. Deze regels gelden niet wanneer de minister van Economische Zaken en Klimaat het bevoegd gezag is. Wanneer voor een besluit instemming vereist is, zijn de artikelen 14.4 tot en met 14.6 van de Omgevingsregeling niet van toepassing op de heffing van leges voor het in behandeling nemen van de aanvraag.

Kosten van een Omgevingsvergunning

De kosten van een omgevingsvergunning kunnen aanzienlijk variëren en zijn vaak onverwacht. Hoewel het sinds 2014 steeds vaker mogelijk is om vergunningsvrij te bouwen, is in veel gevallen nog steeds een vergunning vereist. Deze vergunningsaanvraag brengt kosten met zich mee, omdat er diverse aspecten getoetst moeten worden, wat tijd en dus geld kost. Gemeenten rekenen hiervoor legeskosten.

Voor de meeste constructieve verbouwingen, zoals aanbouwen, opbouwen of het verwijderen van een draagmuur, is een omgevingsvergunning verplicht. De kosten voor een dergelijke aanvraag beginnen doorgaans vanaf €500,-. Met de vergunningsaanvraag controleert de gemeente of de woning voldoet aan diverse eisen, waaronder uiterlijke kenmerken en veiligheidsnormen. Een essentieel onderdeel van de vergunningsaanvraag is de constructieberekening.

Benodigdheden voor een Vergunningsaanvraag

Voordat u de aanvraag indient, is het belangrijk om te weten welke documenten nodig zijn. Het beschikken over deze documenten vooraf bespaart tijd en geld tijdens het aanvraagproces. De overheid gebruikt de aanvraag om de verbouwing te toetsen op gebruikscomfort, milieu en veiligheid, om zo te garanderen dat u en uw buren veilig kunnen wonen. Om deze toetsing mogelijk te maken, zijn diverse documenten vereist, waaronder:

• Bouwtekeningen
• Constructieberekeningen
• Eventueel een onderzoeksrapport
• Bouwkosten schatting

Meer informatie over de procedure van een omgevingsvergunning is te vinden in de blog "Procedure vergunning aanvragen… Hoe werkt dat?".

Vergunningsvrij Bouwen

Indien u niet zeker weet of u vergunningsvrij mag bouwen, kunt u dit controleren via de vergunningscheck op het omgevingsloket. Het is echter belangrijk te beseffen dat vergunningsvrij bouwen niet betekent dat er geen regels van toepassing zijn. In veel gevallen is bijvoorbeeld nog steeds een constructieberekening of bouwtekening vereist.

Vaststelling van Legeskosten

De hoogte van de legeskosten voor een omgevingsvergunning wordt bepaald door de gemeenteraad. De uiteindelijke kosten worden berekend per activiteit, waarbij bij projecten met meerdere activiteiten de kosten worden opgeteld. Sommige tarieven zijn vastgesteld, terwijl andere worden berekend op basis van bijvoorbeeld de bouwkosten, inhoud of oppervlakte. De definitieve kosten zijn pas bekend nadat de vergunning is verleend of geweigerd; vooraf kan slechts een indicatie worden gegeven.

Indien u het niet eens bent met de hoogte van de leges, kunt u bezwaar maken tegen de legesfactuur. Dit bezwaar moet binnen zes weken na dagtekening van de beschikking door de gemeente worden ontvangen. De leges dienen wel betaald te worden; mocht uw bezwaar gegrond blijken, dan ontvangt u het teveel betaalde bedrag terug. Het is tevens mogelijk om uitstel van betaling aan te vragen bij de gemeente of de rechtbank.

Verschillen in Legeskosten per Gemeente

De Vereniging Eigen Huis heeft onderzoek gedaan naar de legeskosten van omgevingsvergunningen in verschillende gemeenten. Uit een onderzoek uit 2017 bleek dat de verschillen in tarieven aanzienlijk waren. Voor een verbouwing met bouwkosten tot €10.000,- liepen de legeskosten uiteen van €39,11 in Leiden tot €918,04 in Veenendaal. Bij bouwsommen tot €130.000,- konden de legeskosten oplopen tot €6756,00 in Haren, terwijl in Hoorn €1460,00 werd betaald. Deze aanzienlijke verschillen zijn zelden gebaseerd op reële kostenverschillen, maar vaker op beleidskeuzes van de gemeente. Gemeenten mogen de maximale kosten voor een taak of dienst vragen, maar kunnen er ook voor kiezen om een lager bedrag te rekenen. In groeigemeenten liggen de kosten vaak lager doordat de gemeente de kosten over een groter aantal aanvragen kan verdelen. Gemeenten met veel historische bouwwerken rekenen mogelijk hogere kosten vanwege de extra tijd die nodig is voor de beoordeling van het stadsgezicht.

Basis voor Legeskostenberekening

De legeskosten voor een omgevingsvergunning zijn gebaseerd op de totale bouwkosten, dat wil zeggen de aannemingssom exclusief btw. Indien u zelf bouwt, worden de bouwkosten bepaald op basis van de prijs die aan een derde partij betaald zou moeten worden voor de realisatie van het bouwwerk. Het uiteindelijke tarief is opgebouwd uit de som van de verschuldigde rechten voor de activiteiten in de aanvraag. Hoe meer activiteiten er worden uitgevoerd, hoe hoger het tarief zal zijn.

Tarieventabel Legeskosten Omgevingsvergunning

De legeskosten worden berekend aan de hand van een tarieventabel. Indien een aanvraag in twee fasen plaatsvindt, worden de kosten van beide fasen bij elkaar opgeteld. De onderstaande tarieven zijn indicatief en afhankelijk van de bouwkosten:

Overige Invloeden op Legeskosten

Naast de basistarieven kunnen diverse andere factoren de totale kosten van een omgevingsvergunning beïnvloeden. Deze extra kosten kunnen leiden tot hogere uitgaven dan initieel verwacht:

• € 350,- bij een afwijking van een voorbereidingsbesluit
• € 500,- wanneer een tijdelijke afwijking wordt toegepast
• € 500,- bij een algemene maatregel van bestuur aangewezen buitenplanse afwijking
• € 500,- voor een binnenplanse afwijking
• € 500,- voor het verlengen van de aangegeven termijn voor bouwactiviteit in de aanvraag
• € 500,- indien de activiteit in strijd is met bepaalde regels, een afwijking van een provinciale verordening
• € 500,- als er een afwijking van een exploitatieplan wordt toegepast
• € 500,- indien de activiteit in strijd is met de regels die zijn gesteld, afwijking van nationale regelgeving
• € 650,- als de aanvraag in de omgevingsvergunning gaat om een aanlegactiviteit
• € 300,- als de aanvraag betrekking heeft op een activiteit rond een beschermd monument of rond een gemeentelijk of provinciaal aangewezen monument.
• € 300,- bij het brandveilig gebruiken van een bouwwerk en wanneer de aanvraag betrekking heeft op een activiteit bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder d, van de wet.
• € 600,- indien de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing is, wordt het tarief hiermee verhoogd.

Daarnaast kunnen er legeskosten van toepassing zijn die specifiek betrekking hebben op bepaalde activiteiten. Het is raadzaam om de legesverordening van de betreffende gemeente nauwkeurig te raadplegen voor een compleet overzicht.

Mogelijkheden voor Kostenbesparing

Hoewel er geen directe kortingen op de leges voor de vergunning zelf mogelijk zijn, kan men wel kosten besparen door de vergunning tijdig in te trekken. Als aanvrager heeft u recht op een vermindering van kosten indien u de omgevingsvergunning intrekt:

• 75% korting: Bij intrekking binnen drie weken na indiening bij een reguliere procedure, of na zes weken bij een uitgebreide procedure.
• 50% korting: Bij intrekking van de aanvraag in de periode van drie tot zes weken bij een reguliere procedure, of van zes weken tot 18 weken bij een uitgebreide procedure.
• 25% korting: Bij intrekking van de aanvraag na zes weken bij een reguliere procedure, of na 18 weken bij een uitgebreide procedure.
• 50% korting: Bij een gehele of gedeeltelijke weigering van de omgevingsvergunning.

Indien u tijdens de aanvraagprocedure tot de conclusie komt dat u de vergunning toch niet wilt aanvragen, bijvoorbeeld omdat het project niet doorgaat, is het verstandig om de aanvraag stop te zetten om onnodige kosten te vermijden.

Overige Toepasselijke Kosten en Advies

Er zijn nog enkele aanvullende punten die van invloed kunnen zijn op de legeskosten van een omgevingsvergunning:

• Bij aanvragen die buiten behandeling worden gelaten na toepassing van artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht, wordt een bedrag van €250,- in rekening gebracht.
• Indien het bevoegd gezag oordeelt dat de activiteit geen omgevingsvergunning vereist, bedraagt het tarief €250,-.
• Bedragen kleiner dan €125,- worden niet in mindering gebracht.
• Een behandeling van een aanvraag tot wijziging van voorschriften van een omgevingsvergunning bedraagt €250,-.

Advies: Het is sterk aan te raden om voorafgaand aan de verbouwing de totale kosten van een omgevingsvergunning grondig in kaart te brengen. Aangezien gemeenten het recht hebben om hun eigen legeskosten vast te stellen, kunnen de kosten per gemeente sterk variëren. Dit voorkomt onverwachte financiële verrassingen en is tevens zonde van het geld als u legeskosten betaalt voor een verbouwing die uiteindelijk niet doorgaat.

Constructieberekening voor uw Vergunningsaanvraag

Voor particulieren die verbouwingsplannen hebben, is het essentieel om een betrouwbare constructieberekening te laten maken. Deze berekening dient als bouwbegeleiding voor de aannemer en als document voor de verzekering. De garantie dat u dankzij de constructieberekening een vergunning krijgt, wordt vaak geboden. Indien de constructieberekening snel nodig is, kan deze vaak al binnen 48 uur geleverd worden.

Samenvatting van Legeskosten en Vergunningen

De kosten van een omgevingsvergunning, en daarmee de te betalen leges, zijn afhankelijk van diverse factoren, waaronder de gemeente waar de aanvraag wordt ingediend en de aard van de bouwactiviteiten. Het is belangrijk om u goed te informeren bij uw gemeente over de exacte legeskosten die van toepassing zijn op uw specifieke verbouwing. De technische beoordeling door gemeenten zal naar verwachting goedkoper uitvallen dan die van een kwaliteitsborger. De omgevingsplanactiviteit bouwen wordt getoetst aan de beoordelingsregels van het omgevingsplan. De modelverordening leges van de VNG hanteert hierbij een vast bedrag in plaats van een percentage van de bouwkosten, omdat deze kosten op dat moment vaak nog niet bekend zijn. Het gemiddelde bedrag van de leges voor de omgevingsplanactiviteit bouwen ligt aanzienlijk hoger dan voor de bouwtechnische activiteit. Houd er rekening mee dat er mogelijk nog bijkomende kosten zijn, zoals voor het beoordelen van bodemonderzoeken, geluidsonderzoeken of advisering door ruimtelijke commissies.

Bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) kan de gemeente een vergunning verlenen, zelfs als het bouwplan niet voldoet aan de beoordelingsregels van het omgevingsplan. De omvang van een Bopa kan sterk variëren, van een kleine afwijking tot een complex appartementencomplex. Het is daarom niet altijd rechtvaardig om alle Bopa's onder één legesnoemer te brengen. Vrijwel alle legesverordeningen maken daarom onderscheid tussen een kleine en grote Bopa. Het is essentieel om de legesverordening te raadplegen om te zien hoe deze onderscheidingen worden gemaakt.

De gemiddelde gemeentelijke kosten voor omgevingsvergunningen zijn met 6,3 procent gestegen, wat als beperkt wordt beschouwd gezien de inflatie, arbeidsschaarste en toenemende complexiteit. De verschillen per gemeente blijven echter extreem, en de kosten van Bopa's voor kleine bouwwerken kunnen ook fors oplopen. Wanneer de kwaliteitsborger de technische vergunning verzorgt, zullen de gemiddelde kosten (ruimtelijke omgevingsvergunning plus kwaliteitsborger) met 95 procent stijgen.

De vergunningplicht uit artikel 22.26 van de Omgevingswet is niet van toepassing op bepaalde bouwwerken, wat de voortzetting van artikel 3 van bijlage II bij het voormalige Besluit omgevingsrecht betekent, met enkele aanpassingen. Hoewel deze bouwwerken vergunningvrij zijn, blijven de overige regels uit het omgevingsplan van kracht. Dit kan betekenen dat er toch een binnenplanse vergunning nodig is. Indien een binnenplanse vergunning niet kan worden verleend, of het bouwwerk niet voldoet aan andere materiële regels in het omgevingsplan, is er sprake van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa), waarvoor een vergunning nodig is op grond van artikel 5.1, eerste lid, onder a, van de Omgevingswet. Bouwwerken zijn dus alleen vergunningsvrij indien ze aan alle overige regels voldoen.

Het is van cruciaal belang om voorafgaand aan uw verbouwing de legeskosten grondig te onderzoeken om onaangename verrassingen te voorkomen. Mocht u nog vragen hebben over de kosten van een omgevingsvergunning, of wilt u uw ervaringen delen, laat dan een bericht achter.

tags: #maximale #kosten #leges #verbouwing #rijksoverheid