De dakhelling is de hoek die het dakvlak maakt met de "vloer" (de horizontaal). De dakhelling is belangrijk voor:- de gewenste nuttige oppervlakte onder het dakvlak- voor de afwatering- het uiterlijk van het gebouw- de soort dakbedekking (dakpan, zinken dak e.d.) die mogelijk is. Een kleine dakhelling geeft, wanneer de vloer ongeveer op de hoogte van de dakvoet ligt, een lage vliering.
Wat betekent hellingshoek voor dakbedekking?
Hellingshoek en dakbedekking: De keuze van de dakbedekking is mede afhankelijk van de helling: teervilt: van 2 tot 7 graden; bitumeus: van 7 tot 55 graden; koper, lood en zink: van 7 tot 90 graden (zink vanaf 3 graden mogelijk); dakpannen: van 15 à 20 tot 55 graden, verankerd tot 90 graden; golfplaten: van 20 tot 90 graden; glas: van 25 tot 90 graden; leipannen: van 35 tot 55 graden, verankerd tot 90 graden; leien: van 40 tot 90 graden; riet: van 40 tot 90 graden. Dakpannen kunnen normaliter pas worden gelegd bij een dakhelling vanaf 15 graden. Monier heeft echter speciale pannen die vanaf een hellingshoek van 7 graden gelegd kunnen worden: het Monier Low Pitch System kent een grootformaat betondakpan, met een nieuwe waterkering, in combinatie met een speciale waterdichte maar dampdoorlatende onderconstructie.
Plat dak en normering
Norm Eurocode NEN-EN 1991 benoemt als plat dak een dak met een helling met de horizontaal tussen -5 en +5 graden. Een plat dak is nooit volledig vlak en moet dus een minimale helling hebben om water af te voeren.
Low Pitch en renovaties
Bij renovaties zoals in Moordrecht worden bijna platte daken voorzien van een pannendak met het Low Pitch Systeem van Monier. Dit systeem maakt het mogelijk daken met een hellingshoek vanaf 7 graden te beplakken met pannen door een combinatie van een waterkerende onderconstructie en een grootformaat betondakpan.
Waterdichtheid: Een te tackelen probleem bij dakhelling flauwer dan 15 graden is de waterdichtheid. Monier heeft dat opgelost door de betondakpannen te voorzien van een waterkering en een onderconstructie met dampdoorlatende folie. De tengels voor de panlatten worden verlijmd en vervolgens geschroefd op de onderconstructie, zodat waterdichtheid behouden blijft. Tot slot wordt een afwateringsprofiel geplaatst boven de goot.
Waterafvoer en afschot op platte daken
De minimumeisen voor afschot en waterafvoer bedragen 1 tot 2% voor terreinen, 0,5 tot 1% voor afvoerleidingen, 0,2 tot 0,5% voor dakgoten en hogere waarden per specifieke toepassing. Voor platte daken geldt doorgaans een afschot van 1-2% richting de afvoerpunten. Voor renovaties waar zwaardere daken met pannen zijn toegepast, kan het afschot omhoog moeten om stagnatie en mosgroei te voorkomen.
Een praktisch uitgangspunt is 1,6% helling per meter als minimum om voldoende afvoer te garanderen en systeemdoorbuiging mee te nemen. Een plat dak moet zorgen voor een geleidelijke afvoer zodat regenwater niet stil komt te staan en lekkages worden voorkomen.
Ontwerp- en uitvoeringsprincipes
- Creëer afschot via de dakconstructie of isolatie (afschotisolatie) om de waterafvoer te optimaliseren.
- Positioneer afvoeren strategisch in de laagste zones voor een efficiënte afvoer.
- Kies voor een solide draagconstructie die het gewicht van het dak en eventuele sneeuwbelasting kan dragen.
- Houd rekening met systeemdoorbuiging; minimaliseer plassen achter obstakels en voorkom lekkages.
- Minimaal 1,6% helling per meter en een slimme afvoerplanning helpen de levensduur van dakbedekking en constructie te waarborgen.
Speciale toepassingen en retentiedaken
Uitzonderingen op de regel zijn retentiedaken, die juist ontworpen zijn om water vast te houden voor buffering. Daar gelden andere ontwerpeisen en veiligheidsvoorzieningen. Derbigum-systemen zijn ook geschikt voor retentiedaken, mits toegepast met de juiste detailleringen en afgestemd op de functie van het dak.
Praktische meet- en berekeningsmethodes
Welke meetinstrumenten gebruik je om helling en afschot te controleren? Digitale waterpassen, inclinometer (klino- meter), en theodoliet zijn essentieel om graden, procent en mm/m te bepalen. Meet per dakvlaklijn en verifieer de continuïteit van het verhang.
Hoe bereken je afschot en verhang? De conversie van hellingspercentage naar graden volgt arctan(p/100) en naar mm/m volgt p×10. Voorbeeld: 2% is ≈ 1,15°. Voor hoogteverschil Δh en afstand L geldt tanθ = Δh/L. Metingen via laserafstandmeter kunnen helpen om peilverschillen en lengtes betrouwbaar te bepalen.
Nationale regels en praktijkkaders
Welke regels gelden voor afschot en waterafvoer? NEN 3215 voor binnenriolering, Bbl/Omgevingswet voor bouwwerken en waterhuishouding, en RIONED voor stedelijke waterafvoer en riolering. Deze kaders sturen ontwerp, uitvoering en toetsing van afschot en waterafvoer.
Toepassingsspecifieke waarden
Voor dakgoten geldt 0,2-0,5% afschot (2-5 mm/m). Voor HWA (hemelwaterafvoer) is 0,5-1% gebruikelijk (5-10 mm/m). Voor VWA (vuilwaterafvoer) geldt 0,5-1% (tot 20 mm/m in sommige toepassingen). Bij plat dak wordt 1-2% als veilige ondergrens beschouwd.
Carportdaken: minimale helling en advies
Voor carportdaken geldt doorgaans een minimale helling van 2°, waarbij elke extra helling de afvoer verbetert maar mogelijk het beschikbare parkeergedeelte vermindert. Voor verschillende dakvormen gelden verschillende optimale hoeken: platte daken 2°-3°, lessenaarsdak 7°-15°, zadeldak 15°-25°, schilddak 15°-25°. Voor materialen zoals kunststofplaten, glas of metalen dakbedekkingen gelden specifieke aanbevelingen (meestal minimaal 5°-3). Raadpleeg lokale bouwautoriteiten voor de gewenste helling.
Offertes en uitvoering
Dakbedekking Breda biedt ontwerp, uitvoering en controle binnen NEN 3215, Bbl en RIONED. Het leveren van waterdichte daken, correcte afvoer en aantoonbare conformiteit staan centraal. Een gratis dakinspectie kan helpen bij het beoordelen van afschot en waterafvoer.
Compacte beslisgids voor minimumeisen per toepassing
- Tuin/terras: 1-2% afschot richting afvoerpunten.
- HWA-buis: 5-10 mm/m (0,5-1%).
- VWA/binnenriolering: 5-10 mm/m (1% in praktijk, keuken 20 mm/m).
- Dakgoten: 2-5 mm/m (0,2-0,5%).
- Plat dak algemeen: 1-2% richting doorvoeren.
Overige definities en entiteiten
Definities zoals hellingshoek, afschot, waterafvoer, HWA, VWA, dakgoot, regenpijp, kolk, lijngoot, NEN 3215, Bbl, Omgevingswet en RIONED vormen kernbegrippen. De predicaten minimaal, aanbevolen en vereist geven functionele grenswaarden aan die ontwerp en uitvoering sturen.