Multiplexplaten zijn universeel inzetbare houtplaten bestaande uit verschillende lagen samengeperst hout en kunnen afhankelijk van de gekozen samenstelling gebruikt worden voor interieur of exterieur toepassingen. Multiplexplaten zijn bijzonder robuust en stootvast waardoor de platen tot de meest gebruikte bouwmaterialen behoren.
Wat is multiplex?
Multiplex bestaat uit minimaal vijf lagen geperst hout, de zogenaamde fineerlagen. De lagen hebben allemaal dezelfde sterkte en worden op een speciale manier met elkaar verlijmd (kruiselings op elkaar voor meer stabiliteit). De verlijming maakt de multiplex platen niet alleen stabiel en tegelijkertijd flexibel, maar zorgt er bovendien voor dat zagen of frezen op maat, evenals spijkeren en schroeven zonder splintervorming geschiedt.
Multiplex platen bestaan uit meerdere dunne houten laagjes die kruislinks op elkaar verlijmd zijn. Kruislings betekent dat de houten laagjes telkens in een andere hoek worden gelegd, zodat de houtnerf in verschillende richtingen loopt. De productie begint met het schillen van een boomstam tot dunne lagen fineer. Deze fineerlagen worden gedroogd, op maat gesneden en vervolgens kruislings op elkaar gelegd.
Soorten en uitvoeringen
Er zijn twee hoofdsoorten multiplex: interieur en exterieur. Zoals de naam al aangeeft zijn multiplex interieur platen bedoeld voor binnenshuis, terwijl exterieur multiplex geschikt is voor buitengebruik vanwege waterbestendige eigenschappen. Voor verwerking buitenshuis dienen de platen echter behandeld te worden tegen schimmelvorming en vocht.
Watervast multiplex, zoals okoumé, is speciaal ontwikkeld voor buiten- of vochtige ruimtes en biedt een hogere weer- en waterbestendigheid. Decoratief multiplex wordt gebruikt wanneer uiterlijk een belangrijke rol speelt, bijvoorbeeld in meubels en interieurdecoratie.
De belangrijkste houtsoorten voor multiplex zijn berken, populier en okoumé. Berken en populier worden vaak gekozen vanwege milieuvriendelijkheid en lagere productieprijs, terwijl okoumé bekendstaat om zijn waterbestendige eigenschappen en duurzaamheid in vochtige omgevingen.
Interieur multiplex
Interieur multiplex is er in diverse kwaliteiten en afwerkingen. Aziatische multiplex platen worden vaak gekozen voor eenvoudige en minder solide toepassingen binnenshuis, terwijl buigtriplex met tropisch hardhout (bijvoorbeeld Funa) gebruikt kan worden voor ronde of afwijkende vormen. Populier-interieurplaten bieden een goedkoop en solide alternatief voor diverse toepassingen, zoals meubels, scheidingswanden en caravans.
Berken multiplex staat bekend om zijn stevige, vormvaste kern en fijne structuur, ideaal voor meubels en zichtwerk. Russische berken multiplex wordt al lange tijd gebruikt voor speelgoed, maquettes en modelbouw, maar ook voor binnenwerk en constructieve timmerwerken.
Exterieur multiplex
Exterieur multiplex wordt geproduceerd met lijmen die bestand zijn tegen vocht. Bruynzeel biedt meerdere opties zoals Bruynzeel multiplex platen met waterafstotende harsen, Regina mahonie multiplex met weer- en watervaste eigenschappen, en Suprahecht mahonie-exterieur platen met KOMO en CE2 certificaten. Er zijn ook vochtbestendige varianten zoals okoumé multiplex die langdurig bestand zijn tegen weersinvloeden.
Speciaal voor grof buitenwerk wordt Elliotis Pine multiplex aangeraden, herkenbaar aan de grove structuur en zichtbare fineerschilletjes. Voor gevelbekleding en diverse buitentoepassingen is gegronde okoumé of hardhout multiplex vaak de voorkeur, mits correct afgewerkt met lak of beits.
Toepassingen en verwerking
Multiplex is enorm veelzijdig en wordt gebruikt voor meubels, wand- en plafondbekleding, vloerconstructies en scheepsbouw. Het materiaal is eenvoudig te bewerken met standaard houtbewerkingsgereedschap; zagen, schuren, lijmen en schroeven gaan over het algemeen probleemloos, mits men scherpe gereedschappen gebruikt om splintering te voorkomen.
Voor binnen: meubelbouw, wandpanelen en achterpanelen. Voor buiten: gevelbekleding, boeiboorden en tuinconstructies met watervaste verlijming. Bij buitengebruik is een goede afwerking met lak of beits essentieel om verwering te voorkomen.
Kwaliteiten en kiezen
Multiplex kent verschillende kwaliteitsklassen, zoals A-, B-, C- en D-kwaliteit, elk met verschillende zichtbare defecten en toepasbaarheden. A-kwaliteit heeft een glad en vrijwel defectvrij oppervlak, ideaal voor zichtwerk en high-end meubelbouw. B-kwaliteit balanceert uiterlijk en structuur en is geschikt voor bekleding en wandpanelen. C-kwaliteit biedt meer structuur- en uiterlijk-defecten en is vaak voor ondervloeren of structurele toepassingen. D-kwaliteit heeft de meeste oneffenheden en wordt veelal voor tijdelijke constructies en bekisting gebruikt.
Bij het kiezen van multiplex speelt naast kwaliteit ook dikte een cruciale rol. Veelvoorkomende diktes variëren van 3 mm tot 40 mm, met 9 mm voor lichtere toepassingen, 15 mm voor zware belasting en 18 mm en hoger voor hogere draagkracht. Voor buitengebruik zijn maritieme of exterieur verlijmingen aan te raden voor waterbestendigheid.
Voordelen en aandachtspunten
Voordelen: sterkte en stabiliteit door kruislings verlijmde lagen; veelzijdigheid in diktes en kwaliteiten; betaalbaarheid ten opzichte van massief hout; milieuvriendelijkheid wanneer gekozen houtsoorten zoals populier worden gebruikt; relatief gemakkelijk te bewerken.
Aandachtspunten: multiplex kan splinteren bij zagen als gereedschap niet scherp genoeg is; dunne randen kunnen gevoelig zijn voor vochtindringing; niet alle multiplex is waterbestendig en vereist juiste lijm en afwerking voor buitengebruik.
Tabel: Vergelijking van enkele populaire multiplex soorten
| Soort | Voordelen | Nadelen | Toepassing |
|---|---|---|---|
| Zeer vormvast, glad oppervlak | Zwaarder en duurder | Meubels, interieurafwerking | |
| Goedkoop, makkelijk te verwerken | Beperkte draagkracht voor zware constructies | ||
| Woon- en wandtoepassingen | |||
| Uitstekende vochtbestendigheid | Prijs hoger dan berken/poplulier | Buitenkant, scheepsbouw, vochtige ruimten | |
| Goede buigbaarheid voor vormen | Beperkte beschikbaarheid en prijs | Ronde vormen, speciale constructies |
Onderhoud en verwerkingstips
- Gebruik altijd scherp gereedschap en werk bij voorkeur met een fijne zaag om splinteren te voorkomen.
- Werk de zaagkanten af met schuurpapier of een randsealer als vocht een rol speelt.
- Gegronde platen vereisen minder voorbereiding voor schilderwerk; onbehandelde platen zuigen verf snel op.
- Voor buitentoepassingen is de afwerking met lak of beits essentieel, zelfs bij watervaste varianten.
Bedrijfsvermelding
Brok Bouwmaterialen is een familiebedrijf met meer dan 80 jaar ervaring in bouwmaterialen en multiplex. Het biedt een breed assortiment aan multiplex platen in diverse houtsoorten, diktes en afwerkingen.
