Stappenplan en uitleg: muur metselen stap voor stap

Ben je van plan om binnenkort zelf een muur te metselen maar weet je niet zo goed hoe je moet starten en hoe je te werk moet gaan? Als je start met een muur metselen is het allereerst belangrijk om te weten wat voor muur je van plan bent om te gaan bouwen.

Voorbereiding en materiaalberekening

Let er op bij je planning hoe groot de muur ongeveer gaat worden en hoeveel stenen je hiervoor ongeveer nodig denkt te hebben. Bepaal vervolgens hoeveel materiaal u ongeveer nodig heeft voor de klus. Dit kunt u bepalen door het maken van een overzichtstekening. Het meest toegepaste formaat is waalformaat (21 x 10 x 5 cm), maar stenen zijn nooit allemaal hetzelfde. Voor een halfsteensmuur heb je ongeveer 70 stenen per vierkante meter nodig, voor steensmuren is dit het dubbele (ongeveer 140 stenen per m²).

Als je dit voor jezelf duidelijk hebt is, moet je de juiste soort metselsteen vinden om je muur mee te gaan metselen. Let goed op bij het uitzoeken van de stenen en specie dat deze specifieke materialen goed in combinatie met elkaar werken.

Fundering controleren en aanleggen

Een muur van bakstenen dient altijd op een betonnen vloer gemetseld te worden. Ligt er nog geen betonnen ondergrond? Maak dan eerst een fundering. Een goede fundering is essentieel, of je nu een klein muurtje of een grote muur gaat metselen. Graaf bij een tuinmuur een gat van 40 cm diep & 1,8x zo breed als de muur. Stort hier een laagje damzand in (circa 8 cm). Maak een bekisting met stevige planken en wapen de fundering met betonijzers in de lengte (bijvoorbeeld 5 mm dik). Maak beton aan en stort de bekisting vol. Aan het eind: fundering glad strijken en laten uitharden (twee dagen).

Type muur en metselverband kiezen

Ieder muur is anders en er zijn veel verschillende verbanden waarin u kunt metselen. De meest voorkomende verbanden zijn halfsteens- of vlaamsverband. Halfsteens wordt vaak gebruikt voor binnenmuren en spouwmuren. Steens wordt gebruikt voor massieve buitenmuren en tuinmuren. Het is wel belangrijk dat de muur wordt gemetseld in verband, zodat deze stevig genoeg is. Stenen mogen nooit exact boven elkaar liggen en dienen dus altijd te verspringen.

Metselprofielen stellen

Als kader voor metselwerk worden houten metselprofielen gebruikt. De metselprofielen komen op de hoeken van de te metselen muur. Met behulp van houten latten plaats u de profielen door middel van spijkers aan de ondergrond vast. Bevestig op de hoek- en eindpunten een multiplex plaatje in de betonnen vloer met betonspijkers. Zet elke profielbalk op het multiplex plaatje. Let op dat de schoorlatten hierbij aan de buitenkant komen, zodat deze u niet verhinderen tijdens het metselen. Controleer daarna met een waterpas of de profielen loodrecht staan. Dit gaat de basis vormen voor uw metselwerk.

Wanneer er een deur in de te metselen muur moet komen, dient u het kozijn alvast te plaatsen. Met behulp van houtlatten stelt u het kozijn en ook het deurkozijn moet waterpas staan. Het is raadzaam om ook aan de binnenkant van het kozijn een lat te plaatsen. Hiermee voorkomt u dat het metselwerk het kozijn naar binnen kan duwen. Als het metselprofiel rechtop staat kunt u deze fixeren door de schoorlatten vast te timmeren aan paaltjes in de grond.

Lagenmaat en koppenlat aftekenen

Nu kunt u op de metselprofielen de lagenmaat aftekenen. De lagenmaat is de dikte van één laag stenen, inclusief de voeg. De dikte van deze laag is daarom de steendikte + ongeveer 1 cm voegdikte. Neem voor de steendikte de gemiddelde dikte van 10 stenen, om kleine discrepanties te voorkomen. Leg nu een eerste laag stenen (zonder specie) tussen de metselprofielen, met steeds 1 cm tussenruimte (voegdikte). Neem dit patroon over op een lange lat (de koppenlat). Deze koppenlat gaat vanaf nu dienen als horizontaal liniaal voor het metselwerk.

Metselkoord spannen

Kies tussen welke twee metselprofielen u begint met het metselen van de bakstenen, en span tussen deze twee profielen een metselkoord ter hoogte van de bovenkant van de steenlaag. Bij het metselen van iedere laag brengt u het metselkoord naar boven, zodat u over de gehele lengte van de muur weet hoe hoog de volgende laag moet zijn. Het is het makkelijkst en snelst werk je door eerst op allebei de profielen de hoogte van de stenen uit te meten en tekenen tot bovenaan de te bouwen muur.

Metselspecie aanmaken

De mengverhouding van metselspecie is over het algemeen 1 deel cement op 3 delen zand. Eerst worden het zand en cement droog voorgemengd, waarna u het water kunt toevoegen. Belangrijk is dat de metselspecie goed wordt gemengd, zodat er een klontvrije massa ontstaat. De specie blijft meestal maar een paar uurtjes goed, waardoor het slim is om niet meer te maken dan je kunt gebruiken in ongeveer twee uur. Omdat metselmortel beperkt houdbaar is, is het aan te raden niet meer metselmortel aan te maken, dan binnen 2 uur verwerkt kan worden.

Het is raadzaam om voor het metselen eerst de 1-minuut-proef uit te voeren om het gewenst vochtgehalte van de stenen te controleren. Maak kleine hoeveelheden specie aan zodat je ook de tijd hebt om het rustig aan te doen. Voor grotere hoeveelheden is een betonmolen aan te raden.

Stenen bevochtigen en 1 minuut proef

Een dag voordat je gaat beginnen met metselen, is het belangrijk om de stenen die je gaat gebruiken te besprenkelen met water. Laat het water vervolgens intrekken totdat de stenen de juiste vochtigheid hebben. Dit kan je testen door twee stenen met specie op elkaar te drukken en onder lichte druk gedurende 1 minuut vast te houden. Als je ze na een paar minuten uit elkaar trekt moet er op beide stenen specie achter zijn gebleven.

Metselen: praktische werkmethode

U kunt nu beginnen met het metselen van de muur. De eerste laag wordt altijd iets dikker aangebracht dan de normale voegmaat. Plaats de metselspecie op de vloer/fundering en breng de steen aan tegen het profiel. Zorg er wel voor dat er geen metselspecie tussen het profiel en de steen zit. Met een links/rechtse beweging brengt u de steen op de juiste hoogte. Start met het aanbrengen van een laag specie met een troffel en druk de te plaatsen steen in een beweging in de specie. De volgende stenen druk je hier tegenaan. Breng op de kop van de volgende steen een laag specie aan en duw hem tegen de eerste steen.

Vlij bij het metselen steeds de ene steen tegen de andere aan, zodat de stootvoegen (verticale voegen) zich goed vullen met specie. Elke laag stenen laat je een halve steen verspringen, zodat ze niet direct op elkaar komen te staan. Wanneer u de hoek om gaat, buiten het profiel om, plaats dan eerst de hoeksteen, voordat u de laag afwerkt. Controleer regelmatig of alle stootvoegen boven elkaar liggen, en controleer regelmatig of de gehele muur loodrecht en waterpas staat.

Scheve stenen zet je recht door er met de troffel tegenaan te tikken. Overtollige specie schraap je direct weg met een troffel en stop het terug in de speciekuip. De voegafstand is 5-12 mm.

Stenen op maat maken

Wanneer u stenen op maat moet maken, brengt u een groef aan op de plaats waar deze gebroken moet worden. Zodra de groef is aangebracht, kunt u met behulp van een sabel en een hamer de steen doormidden slaan. Om een steen op maat te maken kras je hem aan de zijkant in. Plaats de sabel hier tegenaan en geef hem een korte tik met een klaphamer.

Voegen uitkrabben en afwerking

Wanneer de muur is gemetseld, dienen de voegen uitgekrabd te worden met een voegspijker zodat er straks gevoegd kan worden. Voordat het metselwerk is uitgehard, kunnen de voegen uitgekrabt worden met een voegspijker of een daarvoor bestemde voegroller. Doe dit nog dezelfde dag, maar niet direct na het metselen. Als richtlijn kunt u aanhouden dat de specie nauwelijks meer met de vinger in te drukken is. Krab de voegen gelijkmatig uit. Begin met de lintvoegen (horizontale voegen) gevolgd door de stootvoegen (verticale voegen). De diepte van het uitkrabben is gelijk aan de hoogte van de voeg (vaak 1 cm, soms tot 2 cm voor tuinmuren).

Na ongeveer twee weken kunt u de muur voegen. Eerst maak je specie totdat hij aardvochtig is. Schep dan de specie in een voegbord en voeg eerst de stootvoegen. Daarna voeg je de lintvoegen. Bevochtig de muur vooraleer je begint te voegen. Gebruik een korte voegspijker voor de stootvoegen en een lange voegspijker voor het voegen van de lintvoegen.

Tuinmuur specifieke tips

Bij een tuinmuur is de fundering specifiek: graaf een gat van 40 cm diep & 1,8x zo breed als de muur, stort damzand en wapen de fundering. Bij het metselen van een tuinmuur: inschatten, stenen berekenen, en alles aanschaffen. Eerste rij metselen: breng een dikke laag mortel aan op de fundering en druk hier de eerste steen in. Leg de volgende lagen erop (gebruik de truken met touw en zorg dat alles goed recht blijft). De toplaag moet waterdicht worden gemaakt, dit kan via specifieke afdekstenen. Staat alles? Eerst gebruikt u de voegspijker om 2 cm uit de voeg te verwijderen, en dan kan de voegmortel in de voegen worden aangebracht.

Voorkomen van witte uitslag en weersinvloeden

Om witte uitslag te beperken, hebben wij een aantal punten neergezet waarop u moet letten als u een muur gaat metselen:

• Er mag geen water langs het metselwerk stromen. Denk daarbij aan hemelwaterafvoer die nog niet gereed is.
• Het metselwerk moet worden beschermd tegen uitdrogen. Dit kunt u doen door het metselwerk te bedekken met een folie of het te benevelen met water tot dat het metselwerk geen water meer opneemt.
• Vers metselwerk moet worden beschermd tegen de regen door het af te dekken met folie. Dit verlaagt de kans op witte uitslag.
• Bij vorst kan er beter helemaal niet gemetseld worden in verband met bevriezingsgevaar van het metselwerk.
• Zorg dat er geen water in de spouw kan komen. Vermijd opspattend en afdruipend regenwater door de eerste steigerplank na het metselen te verwijderen.

Tips voor beginners en veiligheid

Wanneer u nog niet veel ervaring heeft met het metselen van muren en dit de eerste keer is, is het raadzaam om met een kleine muur te beginnen. Wij adviseren om eerst een klein project te beginnen voordat je aan een grote klus begint, zo kun je eerst de nodige ervaring opdoen. Het metselen van een muur is geen makkelijke klus, het wordt pas makkelijk als u er veel ervaring mee heeft. Dit komt omdat er vele handigheidjes & kleine truken bij komen kijken. Als de muur die u voor de eerste keer wilt metselen een draagmuur is dan raden wij dit af.

Bij metselen is vooral secuur werken van belang, neem dus de tijd voor de klus. Gebruik een waterpas en controleer voortdurend de lood- en waterpassing. Als u teveel specie gebruikt heeft kunt u dit weer verwijderen met een voegspijker, zodat er nog genoeg ruimte is om een mooie voeg te maken.

Wanneer een vakman inschakelen?

Komt u er niet helemaal uit met met het metselen van uw tuinmuur? Vraag vrijblijvend meerdere offertes aan van specialisten in jouw regio! Muur laten metselen? Vergelijk gevelspecialisten! Loop je ergens tegenaan of wil je de muur door een specialist laten metselen? Neem voor een geheel vrijblijvende offerte contact met ons op via het contactformulier.

tags: #muur #metselen #stage #opgeven