Als leverancier van ecologische isolatiematerialen, hanteert Ecomat de principes van het bio-ecologisch bouwen. Letterlijk: voor het gezonde leven in zijn omgeving. Het is goed voor mens en milieu. Noem het een holistische visie van bouwen, wonen, leven. We zijn tenslotte deel van die natuur. Maar we vervreemden ervan. Het is dan ook niet zo gek dat meer en meer mensen die verbondenheid met de natuur missen. Natuurlijke materialen gebruiken in je eigen woning is dan ook méér dan een trend. Het gaat over een behoefte. Het gaat over zich goed voelen. Het gaat over goed met je omgeving omgaan. Ecologisch isolatiemateriaal bestaat enerzijds uit materiaalcomponenten zoals houtwol, cellulose, hennep en anderzijds uit luchtcellen of -bellen die ingesloten zitten tussen dat materiaal. De isolerende waarde van een materiaal wordt bepaald door een specifieke balans materiaal-lucht. Moet het isolatiemateriaal drukbelastbaar (vb vloerisolatie) of moet het flexibel zijn om tussen kepers te plaatsen? dichtheid of balans materiaal-lucht) (ρ-waarde).
Vormen van ecologische isolatie en toepassingen
Isolatieplaten: zijn druk-en vormvast met hun dichtheid zwaarder dan 90kg/m3. Soms hebben ze rechte randen, soms een overlappend profiel. Ideaal tegen of op een volstenen of volhouten constructie. Voor een montage tegen een hout- (of metaal) skeletstructuur, neem je beter platen met rondom tand en groef. Isolatieblokken: worden verlijmd of klassiek gemetst tussen een houten structuur of tegen een massieve structuur. Isolatiedekens: zijn nog soepeler en luchtiger en kan je niet klemmen. Isolatiemortels: kunnen aangebracht worden op steen, hout, kurk; zijn op basis van leem of kalk met hergroeibare of minerale isolatietoevoegingen. Isolatievlokken: worden meestal geplaatst met een inblaasmachine. Een leeg gebouwdeel, langs alle zijden afgedicht kan zo snel ingeblazen en geïsoleerd worden via enkele inblaasgaten. Isolatiekorrels: worden meestal tussen een constructie gestort. Maar kunnen ook zonder raamwerk voor vloertoepassingen. Vaak is het type korrel dan minder isolerend.
Bij een herfstwandeling zorgt een jas ervoor dat de wind niet door je wollen trui blaast. Zo moet je wollige isolatiematerialen (isolatiematten of inblaasisolatie) ook beschermen tegen wind en regen. Dat kan met een isolatiebeschermfolie maar ook met bepaalde weersbestendige isolatieplaten en zelfs met gevelpleisters. Aan de warme zijde plaatst men een laag die voorkomt dat vochtige dampen van binnen zo maar ongecontroleerd in het isolatiemateriaal trekken. Want warme vochtige lucht wil op een natuurlijke wijze droger kouder buitenklimaat opzoeken. Dus is er een "dampdruk" die in de koudere periodes van binnen naar buiten wil en in de warmere periodes van buiten naar binnen wil. Een luchtscherm gaat dit effect tegen. Een luchtscherm (luchtdichting) kan een pleisterlaag zijn of een folie. zolang die maar overal netjes luchtdicht aansluit. De eigenschap van biobased isolatiematerialen is dat ze met dat vocht prima overweg kunnen. zolang alles maar met mate en gecontroleerd gebeurt. Met een ademende jas aan de buitenzijde en een ademende maar luchtdichte bescherming aan de binnenzijde zal er nooit condensatie optreden in het isolatiepakket. En zo zorgt zo'n isolatiesysteem met vochtregulerende wollen voor de perfecte regulering van de relatieve vochtigheid in de constructie maar ook in je woonruimtes.
Kernregels voor biobased bouwen
Bio-ecologisch bouwen klinkt wat oubollig, maar we houden er graag aan. Want het zegt alles: een specifieke visie op ‘duurzaam’ bouwen, die al bestond vooraleer er van ‘duurzaam’, 'biobased' of ‘circulair’ bouwen sprake was. Een visie die niet alleen naar de impact van de materialen op de natuur kijkt. Het uitgangspunt is natuurlijk. Ecologische isolatiematerialen zijn vormen van isolatie die in deze visie van dampopen bouwen passen. Ze zijn dan ook vochtregulerend, ademend, gericht op warmte, koude en geluid en moeten tenminste een leven lang meegaan. Wist je trouwens dat de meeste ecologische materialen al langer bestaan dan de “moderne”? Ze hebben hun deugdelijkheid al wel bewezen.
isoleren?isolatie is een breed begripcomforttemperatuurwanneer voel je je comfortabel?inertie thermischwarmtebuffers inbouwen bespaart ook energiemoeilijke isolatiewaardensommige materialen isoleren beter in bepaalde opstellingenschapewolschapewol in de bouwhoutvezelwat is isolatie met houtvezels?cellulosevezelcellulose om te isoleren...
Hennep: hennepisolatie wordt gemaakt van vezels van de hennepplant. Het is een snelgroeiende plant en de captatie van CO2 is dan ook enorm hoog! Dat alleen al maakt het gebruik ervan voor duurzame isolatieconcepten enorm interessant. Gras: grasisolatie wordt gemaakt van de vezels van grashalmen. Houtvezels: isolatiemateriaal op basis van houtvezels wordt gemaakt van verwerkte houtbasten of zaagsel. Ideaal opruimproduct voor de houtnijverheid in Noord, West en Midden Europa. Eén van de meest populaire ecologische nagroeibare isolatievormen. Cellulose: cellulose is een recycleproduct. Het wordt gemaakt van papier. Door het papier te hameren en door het toevoegen van zouten ontstaan vlokkerige vezels. Deze worden samengeperst tot isolatiematten of los ingeblazen in een structuur. Kurk: kurkisolatie wordt gemaakt van de schors van kurkeiken. De bast van deze bomen kan elke 7 jaar worden geoogst zonder schade aan de boom te berokkenen. Schapenwol: schapenwolisolatie wordt gemaakt van de geschoren wol van schapen uit de Benelux en de Alpen. Schelpen: ook schelpen zijn een nagroeibaar dus biobased materiaal. Riet: rietisolatie maakt gebruik van de stengels van rietplanten. Stro: stro-isolatie wordt vooral toegepast in strobalenbouw of in prefab stro-elementen. Mycelium: sommige innovatieve isolatiematerialen worden gemaakt van de wortelstructuur van schimmels, genaamd mycelium. Dit materiaal groeit op een substraat van organisch materiaal en vormt een dicht en isolerend materiaal. Vooral Nederland is koploper.
Biobased isolatiematerialen zijn populair vanwege hun milieuvriendelijkheid en duurzaamheid. Ze dragen bij aan het verminderen van de afhankelijkheid van niet-hernieuwbare grondstoffen en verminderen de ecologische impact van de bouwsector. Geosourced of Minerale isolatie, waaronder de bekende glaswol of rotswol isolatie, maar ook geëxpandeerde kleikorrels, perliet en vermiculite zijn allemaal isolatiematerialen die worden vervaardigd uit natuurlijke mineralen zoals basalt, diabaas, klei of silica. Het materiaal wordt geproduceerd door het smelten van deze mineralen bij hoge temperaturen en het vervolgens verwerken tot vezels of door het poffen van deze gesteenten tot korrels. Voor zover mogelijk proberen we voorrang te verlenen aan producenten die deze benodigde energie nuttig besteden of duurzaam winnen. Als ecologische handel verkoopt Ecomat geen minerale wollen. In principe zou je ook schelpen onder deze rubriek kunnen brengen, maar schelpen zijn zodanig nagroeibaar dat ze onder de biobased isolatie worden gerangschikt. Ook kalkhennep is eigenlijk een materialenmix waarvan de hennepscheven fossileren en de kalk weer versteend op lange duur.
Lambda waarde en eigenschappen van mycelium isolatie
Het mycelium groeit op agrarische reststromen en vormt een dicht en isolerend materiaal. Mycelium heeft thermisch sterke prestaties en interessante ecologische voordelen, maar de productie is nog niet opgeschaald naar industrieel niveau. Elk paneel wordt gegroeid, niet geproduceerd via een geautomatiseerd proces zoals minerale wol of PIR. Hierdoor duurt de productie langer en zijn de kosten hoger. Daarnaast ontbreken er nog langdurige praktijkdata over prestaties na tientallen jaren, waardoor verzekeraars en opdrachtgevers terughoudend zijn. Prefab bedrijven passen mycelium daarom vooral in proefopstellingen of innovatieve paviljoens toe, zoals in projecten in Tallinn en Oakland, maar nog niet als standaardisolatie in grote woningbouwproducties.
De lambda waarde (λ) drukt uit hoeveel energie per seconde door een vlak van 1 m2 gaat bij een dikte van 1 m, per Kelvin temperatuurverschil tussen beide zijden van het vlak. De lambda waarde geeft aan hoeveel watt energie er door één vierkante meter materiaal van één meter dik gaat bij een temperatuurverschil van één graad Kelvin tussen beide buitenzijdes. De lambda waarde wordt uitgedrukt in watt per meter Kelvin (W/m·K). Een materiaal met een hoge waarde geeft aan dat de warmtegeleiding heel efficiënt en goed is; warmte wordt door dit materiaal dus goed en snel geleid. Een lage waarde geeft juist aan de warmtegeleiding erg slecht is. En juist dit willen we als we het over isolatiemateriaal hebben. Want een goed isolatiemateriaal geleid de warmte erg slecht, en heeft dus een lage lambda waarde. Immers, een goede isolatie laat geen warmte door en geeft dit ook niet af, zodat de warmte in de winter in uw huis blijft en in de zomer juist buiten de deur.
De λ-waarde (declared) versus de rekenwaarde (λcalc of λr) kan verschillen; de rekenwaarde is vaak ca. 20% hoger dan de declared waarde. Let op: bij nat worden kan de waarde dalen. In de isolatiewereld wordt vaak aangeraden de Rd-waarde mee in ogenschouw te nemen, want Rd = dikte / λ. Hoe lager de λ, hoe beter het isolerend vermogen, maar ook de dikte en uitvoering bepalen de uiteindelijke prestaties.
Toepassingen in prefab en circulaire bouw
Prefabricage biedt gecontroleerde omstandigheden voor kwaliteit, vochtbeheersing en nauwkeurigheid, wat essentieel is voor biobased isolatiematerialen zoals mycelium, kurk en zeegras. De prefab benadering vergemakkelijkt demontage en re-use in circulaire bouwscenario's. Nieuwe pilots tonen aan dat mycelium bij correcte bereiding en afwerking bruikbaar is als kernmateriaal in wand- en dakelementen. Mycelium kan ter plaatse ook groeien, wat flexibiliteit biedt bij moeilijk bereikbare plekken, maar vereist zorgvuldige controle op vocht en temperatuur. De Lambda-waarden van biobased materialen liggen vaak in de buurt van 0,03-0,04 W/mK, wat vergelijkbaar is met andere natuurlijke isolatiematerialen, en soms beter dan traditionele minerale wol bij precisie en design van de constructie.
Biobased versus minerale isolatie en circulaire principes
Geosourced of Minerale isolatie, waaronder glaswol, rotswol, geëxpandeerde kleikorrels, perliet en vermiculite, komen uit natuurlijke mineralen. Minerale isolatie is hittebestendig en brandwerend, maar kan zwaardere toetsen hebben op duurzaamheid en milieu-impact. Circulaire isolatie streeft naar hergebruik en herproductie, lokale productie en minimale milieu-impact. De biobased materialen blijven populair vanwege milieuvoordelen en lange levensduur, maar niet alle materialen hebben dezelfde brandwerendheid en vochtbestendigheid zonder aanvullende lagen. Prefab productie biedt mogelijkheden om biobased materialen effectief te benutten in bouwprojecten met strengere milieudoelstellingen.
Veelgestelde vragen en praktijktips
Veel aannemers baseren zich op ervaringen van prefab bouwpartners en tests; certificering speelt een grote rol. Mycelium heeft thermische en ecologische voordelen, maar de productie is arbeidsintensief en vereist verdere automatisering voor grootschalige toepassing. Zeegras heeft unieke vezelstructuur met ingesloten lucht en schimmelresistentie, en kan thermisch en akoestisch stabiel blijven in prefab bouw. De keuze voor een materiaal hangt af van logistiek, faalkosten, verwerkingstijd en specifieke prefab eisen. Een belangrijke misvatting is dat biobased isolatie sneller veroudert; juist bij goede detaillering kunnen natuurlijke materialen tientallen jaren meegaan. Het is verstandig om te kiezen voor materialen met duidelijke marktstandaarden en lange termijn data.