Voordelen en nadelen natuurlijke isolatie versus synthetische isolatie

Goede woningisolatie bespaart veel meer energie dan het kost om het materiaal te maken. De energie die nodig is voor de productie heb je bijvoorbeeld al in één tot enkele jaren gecompenseerd. Verder gaat het niet alleen om de milieu-impact van het isolatiemateriaal, maar óók om wat past bij jouw woning. Een hoge isolatiewaarde en de juiste manier van aanbrengen zijn ook belangrijk.

4 stappen isolatiemateriaal kiezen

Hoe kies je het juiste isolatiemateriaal? Let bij het kiezen van isolatiemateriaal op de eigenschappen. Die moeten namelijk bij jouw situatie passen. Heb je bijvoorbeeld een betonnen vloer of een houten vloer? Is je kruipruimte vochtig en moet het materiaal daartegen kunnen? Wil je op het platte dak kunnen lopen en moet het materiaal drukvast zijn? Heb je maar weinig ruimte en wil je dun materiaal dat toch goed isoleert? Afhankelijk van de plek van de isolatie (vloer, bodem, dak, spouwmuur, of buitenmuren) vallen bepaalde materialen af of zijn ze juist heel geschikt.

Welke soorten isolatiemateriaal zijn er?

De meest gebruikte materialen zijn steenwol, glaswol en EPS ('piepschuim'). Cellenbeton, PIR-schuim, PUR-schuim en resolschuim worden ook veel gebruikt. Steenwol en glaswol zijn materialen van minerale oorsprong: steenwol is gemaakt van vulkanisch gesteente, glaswol van glasscherven en zand. EPS (piepschuim) is kunststof, gemaakt uit aardolie. Het kan ook gemaakt worden van melkzuur (een natuurlijke grondstof) en heet dan biofoam.

Voorbeelden van isolatiematerialen Een halfharde plaat van steenwol.

Kies voor de beste isolatiewaarde

Als je gaat isoleren, kijk dan naar de isolatiewaarden van het materiaal. Hoe beter de isolatiewaarde, hoe beter je huis geïsoleerd is. Er zijn verschillende soorten isolatiewaarden:

1. Milieuscore isolatiematerialen: van best tot afrader

Ieder materiaal heeft zijn eigen voor- en nadelen als je kijkt naar dingen als broeikasgassen, transport, gifstoffen en invloed op de natuur. Als je dit allemaal bij elkaar optelt, weet je wat de milieukosten van het materiaal zijn. Milieu Centraal vergelijkt deze milieukosten met de milieuwinst van isolatie (doordat je energie bespaart). Hoelang duurt het voordat de milieukosten van het materiaal zijn gecompenseerd door de milieuwinst?

Milieu Centraal maakt een indeling in 5 scores: best, goed, gemiddeld, matig en afrader. Als het minder dan een jaar duurt om de milieukosten te compenseren, krijgt het materiaal de score 'best'. Tussen de 1 en 3 jaar geeft de score 'goed'. En bij meer dan 20 jaar is het materiaal een afrader. Meer weten over de indeling? Kijk hierna bij 'Over de beoordeling en scores' hieronder.

Vergelijking milieuscore dak-, muur- en vloerisolatie

Hieronder vind je de milieuvergelijking voor 4 soorten isolatie in bestaande woningen: schuin dak, spouwmuur, voorzetwand en onderkant vloer. Deze isolatie wordt vaak in bestaande huizen aangebracht. Niet alle materialen staan in de tabellen, omdat er nog niet voor alle materialen een beoordeling is.

Over de beoordeling en milieuscore

Wil je precies weten hoe de beoordeling is gedaan en de milieuscores zijn bepaald? Je leest het hieronder.

Afrader: schapenwol Er is 1 echte afrader als isolatiemateriaal: schapenwol. Dat kun je beter niet nemen. Waarom is dat? Schapenwol heeft een veel grotere milieu-impact dan andere isolatiematerialen. De uitstoot van broeikasgassen (CO2, methaan) is 20 keer zo hoog als die van steenwol of glaswol en 4 keer zo hoog als die van kunststof hardschuim isolatiemateriaal (PIR, PUR) met dezelfde Rd-waarde. Het kost veel meer dan 20 jaar voordat de milieu-impact van schapenwol wordt gecompenseerd door de hoeveelheid CO2 die je bespaart met deze isolatie. Bovendien zorgt de mest van schapen voor meer stikstof in de bodem, waardoor de biodiversiteit afneemt. En in de schapenvacht wordt veel gif gebruikt tegen ongedierte. Over de hele levenscyclus heeft schapenwol dus een veel slechtere milieuscore dan de andere materialen.

Er is één uitzondering: schapenwolisolatie van de Oostenrijkse fabrikant Isolena is geen afrader. Deze fabrikant maakt uitsluitend gebruik van wol van biologisch gehouden schapen, die grazen in natuurgebieden in de bergen en hooi eten uit die natuurgebieden. In de natuurgebieden worden geen chemische middelen zoals kunstmest gebruikt en de wol wordt niet met bestrijdingsmiddelen behandeld. Milieu Centraal kan nog niet uitrekenen welke score deze schapenwol precies heeft.

Materiaal plaatsen: doe het goed

Het is belangrijk om het isolatiemateriaal op de juiste manier te plaatsen. Waarom? Binnenkant dampremmender dan buitenkant. Als je gaat isoleren moet je er in principe voor zorgen dat de binnenkant van de constructie dampremmender is dan de buitenkant. Dat heeft met vocht te maken. ’s Winters is de lucht in huis warmer dan buiten. Warme lucht bevat meer vocht dan koude lucht. Je zou kunnen zeggen dat het vocht in je huis dan ‘naar buiten wil’. Als de binnenkant van de constructie niet dampremmender is dan de buitenkant trekt het vocht in het isolatiemateriaal en de constructie, en blijft daar opgesloten. Daardoor ontstaat er schimmel en wordt de levensduur van de constructie bekort. Dit voorkom je door aan de binnenkant een dampremmend materiaal te kiezen of daar een dampremmende folie aan te brengen.

PUR en UF-schuim en gezondheid Kun je gezondheidsklachten krijgen door UF-schuim? Bij meerdere GGD’en zijn meldingen bekend van ernstige problemen na het gebruik van UF-schuim (ureum-formaldehydeschuim). Het gaat om gezondheidsklachten, maar ook om stress en onzekerheid over de gezondheid en de woonsituatie. De GGD’en geven aan dat er nog te weinig kennis is over de mogelijke risico’s. Zij roepen daarom op tot meer onderzoek en raden het gebruik van UF-schuim voorlopig af. De subsidie (zowel ISDE en SVVE) op het gebruik van dit materiaal wordt per 1 april 2026 tijdelijk stopgezet. Ook Milieu Centraal raadt het gebruik van UF-schuim af. Verduurzamen is belangrijk, maar niet als dit ten koste gaat van de gezondheid.

Daarnaast zijn er alternatieven die vaak een betere milieuscore hebben. Heb je al UF-schuim in je spouwmuur? UF-schuim werd vooral in de jaren 70 en 80 gebruikt om spouwmuren na te isoleren. Er zijn nog steeds bedrijven die dit materiaal aanbieden, soms onder een merknaam. Hieronder zie je een overzicht van merken en typen materialen met UF-schuim.

Wat zijn alternatieven voor UF-schuim in je spouw? Wil je een spouwmuur isoleren of opnieuw laten vullen? Dan kun je kiezen voor materialen zoals: Hr++ EPS-parels (grijs), EPS-parels (wit), Biofoam EPS-parels, Inblaasglaswol. Laat spouwmuurisolatie altijd uitvoeren door een deskundig bedrijf.

Kun je gezondheidsklachten krijgen door PUR? Een aantal mensen heeft melding gemaakt van gezondheidsklachten nadat in hun huis PUR-schuim werd gebruikt voor vloerisolatie. Zij kregen bijvoorbeeld last van astmatische klachten, rode ogen, huiduitslag of van hun ademhaling. Het vermoeden is dat dit komt doordat er fouten zijn gemaakt bij de uitvoering. Het is mogelijk dat de verhouding tussen de twee vloeistoffen niet helemaal klopt. Volgens de Gezondheidsraad is de kans onwaarschijnlijk als het op de juiste manier wordt aangebracht. Je komt dan namelijk niet in contact met gevaarlijke stoffen.

Er zijn ook alternatieven voor gespoten PUR met een betere milieuscore: Voor de spouw: Biofoam EPS-parels, Glaswolvlokken, Hr++ EPS-parels (grijs), EPS-parels (wit). Voor een schuin dak: Vlasplaten, Gerecyclede kleding, Thermosheets (warmtereflecterende folie). Voor de vloer: Thermoskussens, Vlasplaten. Wil je toch isoleren met gespoten PUR? Kies dan altijd voor een gecertificeerd isolatiebedrijf. Deze volgen de wettelijke voorschriften van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving en worden daar ook op gecontroleerd.

Voorbeelden van PUR- en PIR-isolatie Bekijk hieronder een aantal voorbeelden van de isolatiematerialen PUR en het minder brandbare PIR. PUR-schuim met een multiplex afwerking.

Risico’s bij PUR-spouwmuurisolatie

Ook bij spouwmuurisolatie wordt er gewerkt met PUR-schuim dat ter plaatse wordt gemengd en daarna in de spouw wordt gegoten. Hierbij zijn de gezondheidsrisico’s nog kleiner dan bij vloerisolatie met gespoten PUR-schuim. Dat komt doordat het isolatiemateriaal in een afgesloten ruimte zit (de spouw) en van buitenaf wordt aangebracht, niet vanuit de woning zoals bij vloerisolatie.

Advies van Milieu Centraal over gebruik van PUR: Meer informatie over isolatiematerialen op de site van NIBE staat een lijst met isolatieproducten die een gunstig milieuprofiel hebben en daarom het DUBOkeur-keurmerk hebben gekregen. Als je je registreert, kun je op de site van NIBE uitgebreide milieubeoordelingen van verschillende materialen bekijken. Ook lees je er meer over de methode waarmee NIBE de milieukosten (schaduwkosten) berekent.

Vakkundig bedrijf inschakelen

Schakel je een bedrijf in voor de isolatieklus? Kies dan een vakkundig bedrijf. Maar hoe vind je een goed en betrouwbaar bedrijf? Isolatiebedrijven vind je op Verbeterjehuis - Vind een bedrijf. Op Verbeterjehuis.nl vind je ook een overzicht van energieloketten per gemeente. Vul je woonplaats in en je krijgt meer informatie over het loket in jouw gemeente. Zij brengen je in contact met isolatiebedrijven bij jou in de buurt en kunnen je helpen met vragen over offertes.

Biobased isoleren Wil je graag isoleren met natuurlijke ('biobased') isolatiematerialen?

Tabellarische samenvatting van milieuscores

tags: #natuurlijke #isolatie #beter #dan #synthetische