In de wereld van moderne technologie is een betrouwbare netwerkverbinding essentieel. Of het nu gaat om thuisgebruik of professionele toepassingen, de manier waarop netwerkkabels worden gelegd en beschermd, speelt een cruciale rol in de prestaties en levensduur ervan. Hoewel isolatiebuizen vaak worden gebruikt voor de bescherming van kabels, rijst de vraag of een netwerkbekabeling, zoals UTP of CAT5, ook zonder deze bescherming kan worden geïnstalleerd, en onder welke voorwaarden.
De Noodzaak van Bescherming voor Kabels
Kabels, waaronder telefoon- en elektriciteitskabels, worden regelmatig in de grond gelegd. Om deze te beschermen, worden vaak PVC-buizen gebruikt. Echter, deze buizen zijn primair ontworpen voor waterafvoer en bieden niet altijd optimale bescherming voor kabels. Speciaal ontworpen mantelbuizen, zoals de Kabelflex van Pipelife, bieden hier een oplossing. Deze geribbelde mantelbuizen, vervaardigd uit PolyEthyleen, bieden een uitstekende weerstand tegen zuren en vervuilingen die veel voorkomen in de grond. De rode Kabelflex buizen zijn voorzien van een extra zware binnenvoering met een lage wrijvingscoëfficiënt, wat het trekken van kabels vergemakkelijkt en het risico op beschadiging minimaliseert. Dankzij hun lichte gewicht zijn deze mantelbuizen ook eenvoudig te verwerken.
Netwerkbekabeling en Alternatieve Installatiemethoden
Een veelgestelde vraag is of netwerkkabels, zoals UTP of CAT5, onbeschermd langs plinten of muren bevestigd kunnen worden, met het oog op esthetiek en het minder opvallend maken van de kabel door deze in de muurkleur te latexen. Een andere optie is om de kabel door een smalle kast te trekken waar de elektra ook aanwezig is. Dit kan een uitdaging zijn, aangezien er mogelijk geen ruimte is voor extra buizen.
UTP, CAT5 en CAT5e worden algemeen beschouwd als standaard netwerkkabels. Het aanleggen van speciale kabelgoten voor het aansluiten van apparatuur zoals tv's, versterkers, routers, pc's en mediaplayers is niet altijd gebruikelijk. Vaak worden deze kabels dwars door het huis gelegd. Hoewel het niet ideaal is om een netwerkkabel direct langs een 230V-kabel te leggen over langere afstanden, lijkt een kort stukje geen significant probleem te vormen.
Het trekken van een onbeschermde kabel door een elektrakast, langs meters en groepenkasten, wordt echter niet als de meest ideale optie beschouwd. Dit komt doordat de kabel dan onbeschermd langs de hoofdkabel en andere elektrische componenten loopt, wat potentieel storingen kan veroorzaken. Het is raadzaam om te overwegen of de bestaande infrastructuur, zoals de inbouwdozen van KPN, aangepast kan worden aan nieuwe standaarden.
De Rol van Oude Telefoonbekabeling
Vroeger werd binnenshuis vaak gebruik gemaakt van dunne telefoonkabels, die soms met nietjes werden vastgezet. De katoenen draden in deze kabels dienden ter verbetering van de treksterkte. Tegenwoordig wordt deze kabel nauwelijks meer gebruikt, en is Cat5e de standaard geworden. Oude 5x0,5 kabel met een TU-sticker uit 1993 wordt zelden nog aangetroffen en belandt vaak in de koperbak.
De nieuwere kabeltypen van deze 5-aderige telefoonkabel bevatten een aantal draden naaigaren voor treksterkte. Hoewel deze kabel vroeger veel werd gebruikt, is deze nu grotendeels vervangen door standaard Cat5e. In sommige gevallen zijn nog dikke 60+ aderige stamkabels van een bedrijfscentrale naar de patchkast nodig, maar ook dit komt steeds minder voor.
Afscherming versus Niet-afgeschermde Kabels
Bij het aanleggen van een bekabeld netwerk is het belangrijk om rekening te houden met de mogelijke nabijheid van stroomkabels. Een normale, niet-afgeschermde UTP-kabel kan storingen veroorzaken wanneer deze in de buurt komt te liggen van elektromagnetische velden of stroom- en coaxkabels. Dit komt door interferentie, wat letterlijk storing betekent. Interferentie ontstaat door de samen- of tegenwerking van meerdere golven op dezelfde tijd en plaats.
Een afgeschermde kabel, zoals FTP (Foiled Twisted Pair), STP (Shielded Twisted Pair) of S/FTP, verkleint de kans op interferentie aanzienlijk dankzij de ingebouwde afscherming. Voor gebruik in professionele serveromgevingen wordt altijd aangeraden om (dubbel) afgeschermde bekabeling te gebruiken om dataverkeer te beschermen tegen interferentie van stroombekabeling. Het is tevens aan te raden om netwerkbekabeling en stroomkabels zoveel mogelijk van elkaar te scheiden.
Verschillende Categorieën Netwerkkabels
De constructie van kabels wordt aangeduid met categorieën (Cat). Hoe hoger de categorieaanduiding, hoe sneller de kabel. Voor een thuisnetwerk volstaat in de meeste gevallen een Cat6-kabel, die snelheden tot 1 Gb per seconde kan halen met een doorvoersnelheid van 250 MHz. Voor toepassingen die veel data verwerken, zoals het downloaden van films, bingewatchen van series en gamen, of voor thuiswerkplekken en MKB-bedrijven waar grote up- en downloads vereist zijn, kan een hogere categorie zoals Cat6a of Cat7 overwogen worden.
De Cat5-kabel wordt tegenwoordig nauwelijks meer toegelicht, aangezien Cat6 de standaard is geworden. Voorbereiding op toekomstige netwerkontwikkelingen kan betekenen dat een hogere categorie kabel wordt gekozen voor langere tijd.
Koperen versus CCA Geleiders
De snelheid van signaaloverdracht is afhankelijk van de geleider. Er kan gekozen worden voor CCA (Copper Clad Aluminium) of 100% koperen geleiders. Een CCA-draad heeft een aluminium kern met een koperen laagje aan de buitenkant, terwijl een 100% koperen kabel volledig uit koper bestaat. CCA-kabels zijn een goedkopere variant, maar bieden minder goede geleiding dan 100% koper. Bij gebruik van PoE (Power over Ethernet) is het extra belangrijk om aandacht te besteden aan de kwaliteit van de kabel.
Flexibele versus Stugge Kabels
Bij het kiezen van de juiste UTP-kabel is het belangrijk om te bedenken hoe de kabel zal worden afgemonteerd, aangezien dit invloed heeft op de keuze tussen een soepele of stugge kabel.
- Stugge kabel: Geschikt voor montage op een wandcontactdoos of patchpaneel. Deze kabel hecht beter op een LSA-strook en zorgt voor een optimale verbinding.
- Soepele kabel: Geschikt voor montage op een RJ45-stekker. De geleider van de RJ45-plug gaat door de kern van de ader heen. Het is af te raden om een RJ45-stekker op een stugge kabel te monteren, omdat dit tot een slechte verbinding kan leiden.
Installatie in Muren en Onder de Grond
Het wegwerken van kabels in muren, regenpijpen, ventilatiekanalen, de grond of schoorstenen is aan regels gebonden. Elektriciteitskabels mogen in muren worden weggewerkt, mits een XVB-kabel wordt gebruikt en deze verticaal en/of horizontaal wordt gelegd in een sleuf van circa 40 cm diep. Voor stopcontacten en verlichting zijn er flexibele, voorbedrade buizen beschikbaar.
Voor buiteninstallaties wordt een EXVB-grondkabel in een flexibele buis gebruikt, met een sleuf van minimaal 60 cm diep (80 cm op plaatsen waar voertuigen rijden). Een elektriciteitskabel onder de grond dient altijd in een buis te liggen.
Het is niet toegestaan om elektriciteitskabels in regenpijpen te leggen. Op het plafond mogen kabels worden bevestigd, bij voorkeur in een vals plafond. Het gebruik van mechanische ventilatiekanalen voor kabels is niet toegestaan.
Schoorstenen en Technische Schachten
Een ongebruikte schoorsteen kan worden gebruikt als technische schacht voor het leggen van elektriciteitskabels. Dit is toegestaan, ongeacht of de kabels in een buis zitten.
Isolatiebuizen: Verplicht of Optioneel?
In de chappe (betonvloer) is het doorgaans aan te raden om flexibele buizen te gebruiken, mits er geen te scherpe bochten in zitten. De discussie over het al dan niet gebruiken van flexibele buizen bij elektriciteitsinstallaties is nog gaande, maar veel installateurs en ervaren bouwers geven de voorkeur aan flexibele buizen vanwege de betere bescherming tegen beschadigingen.
Het is belangrijk om de installatie van netwerkbekabeling zo te plannen dat deze in de toekomst eenvoudig vervangen kan worden. Het investeren in buizen legt de basis voor flexibiliteit, aangezien de techniek zich blijft ontwikkelen en kabels mogelijk niet meer aan de eisen voldoen.
Hoewel het aanleggen van een kabel zonder isolatiebuis mogelijk is, brengt dit risico's met zich mee, met name op het gebied van storingen en fysieke beschadiging. De keuze voor een specifieke installatiemethode hangt af van de situatie, de omgeving en de gewenste mate van bescherming en toekomstige flexibiliteit.