Nieuw Delft station: keramiek plafond en architectuur die Delft ademt

Aankomen in Delft moet een onvergetelijke ervaring zijn. Dat is het idee van Mecanoo architecten vanaf het begin. Er wordt gekozen om een stationshal en stadskantoor te ontwerpen die bezoekers meteen duidelijk maakt dat ze zich in Delft bevinden. De combinatie van een stationshal en een stadskantoor bovenop een ondergronds station dat als het ware functioneert als een metrostation is uniek. Als je via de roltrappen naar boven gaat, ontvouwt zich het indrukwekkende plafond van de stationshal. In de binnenstad van Delft weerspiegelt zich het verleden. De historische gebouwen en grachten; Delft als Prinsenstad, verbonden met de Oranjes; en natuurlijk het wereldberoemde Delftsblauw aardewerk. Op en rond de campus van de Technische Universiteit Delft aan de rand van de binnenstad schuilt de belofte van toekomstige technische ontwikkelingen en innovatie.

De wanden en kolommen zijn betegeld met een moderne interpretatie van Delfts Blauw. Een gewelfd plafond, voorzien van een indrukwekkende historische kaart van Delft en omgeving uit 1877 verbindt de stationshal en de in aanbouw zijnde stadshal. Delfts BlauwEen Gewelfd plafond en een indrukwekkende kaart vormen samen de kern van het ontwerp. In 2017 kan je direct van de stationshal de stadshal inlopen. De glazen huid van het gebouw weerspiegelt de Hollandse wolkenluchten. De panelen van gesmolten glas met lensachtige bollen verwijzen naar het gegoten glas dat in vele oude panden in Delft te vinden is. Alzijdig en compact.

Eindeloos schaven aan de vorm heeft geresulteerd in een gebouw dat alzijdig en compact is. De verlaagde daklijnen op de hoeken zorgen voor een geleidelijke overgang naar de kleinschalige bestaande bebouwing van de Delftse binnenstad en het aangrenzende Westerkwartier. De alzijdigheid verbindt de historische binnenstad ten oosten van de spoortunnel met de wijken ten westen, waar de meeste Delftenaren wonen, en herdefinieerd zo het centrum van de stad. De stationshal maakt deel uit van de eerste fase van de ontwikkeling van het station en stadskantoor. Het eerste deel van het flexibel in te richten stadskantoor wordt eind 2015 in gebruik genomen. Mecanoo is officieel opgericht in 1984 en wordt geleid door founding partner en creatief directeur Francine Houben, ontwerp- en research directeur / partner Dick van Gameren. Mecanoo heeft ruime ervaring met het ontwerpen en realiseren van unieke gebouwen die de ambities van klanten vertegenwoordigen en tegelijkertijd levendige ruimtes voor eindgebruikers creëren. Elk project beantwoordt aan de bureaufilosofie van People, Place en Purpose. In onze methodologie staan mensen (people) centraal, we spelen specifiek in op de locatie (place) en bij de functionaliteit (purpose) houden we rekening met eventuele toekomstige veranderingen.

Het nieuw station van Delft is ondergronds geplaatst. Het oude spoorwegviaduct is verdwenen waardoor het stadscentrum kan worden uitgebreid, een gracht is teruggeplaatst en een nieuw park wordt toegevoegd. Mecanoo architecten ontwierp het station gecombineerd met het stadskantoor. Voor het plafond boven het station ontwierp Geerdes ontwerpen de grafiek. De prachtig getekende historische plattegrond toont Delft rond 1877, met het eerste station van Delft op steenworp afstand van het nieuwe station. Op het station in Delft wordt de aandacht getrokken naar het fraaie plafond in de stationshal met de historische plattegrond van de stad. Het plafond, naar ontwerp van Benthem Crouwel Architects uit Amsterdam, omvat verschillende onderdelen met elk een eigen set aan eisen en oplossingen. Boven het perron hangt een plafond met taps toe lopende baffles, die bestaan uit geëxtrudeerd aluminium. Tevens wordt door onder andere de aluminium baffles te combineren met een gezette, geperforeerde baffle boven het plafond een nagalmtijd van minder dan één seconde gerealiseerd. Daniël Jongtien, architect bij Benthem Crouwel Architects: "Samen met Hunter Douglas hebben we de baffles daarnaast zo ontworpen, dat die als het ware meebuigen met de reiziger. De ruimte in het ondergrondse station is van oorsprong acht meter hoog en overstijgt daarmee volgens de architect de menselijke maat. Dit is opgelost met verticale baffles die vier meter boven het plafond hangen. "In de productie moesten we een balans vinden tussen esthetiek en uitvoerbaarheid," aldus Stefano Letterini, ingenieur bij Hunter Douglas. "De baffles zijn 600 millimeter lang en lopen taps toe met een breedte van 80 millimeter aan de bovenkant en 60 millimeter aan de onderkant. Om een veilig gevoel aan reizigers te bieden, is kunstmatige verlichting tussen de baffles geïnstalleerd. De baffles hebben een hoge glansgraad (110 glanseenheden) om dit licht te reflecteren. Daarnaast dringt daglicht via een glazen tussenvloer (mezzanine) in de stationshal door naar het ondergronds perron. Daar bereikt het daglicht de vloer en wordt vervolgens weerkaatst richting het plafond. "Alle onderdelen van het plafond hebben een bijzondere coating," vertelt Letterini. "Hierdoor wordt het daglicht weer verspreid door de ruimte. De eerste laag van 60 μ dik is een speciale coating vergelijkbaar met een chromen afwerking, wat een spiegeleffect geeft.

Station, stadskantoor en stadshal in één. Het nieuwe treinstation van Delft door Mecanoo architecten staat bovenop de spoortunnel, die het oude betonnen spoorviaduct vervangt. Het plafond van de hal geeft reizigers die de trein nemen vanuit de studentenstad, straks een bijzondere aanblik. Het is opgebouwd uit 1041 rechte en 888 gebogen lamellen, die met behulp van speciale software tweezijdig zijn bedrukt met in totaal bijna dertig miljoen stippen. Van een afstand vormen de stippen de oude kaart van Delft. Afhankelijk van waar de reiziger staat, ziet hij verschillende delen van de stad. Opdrachtgevers gemeente Delft en ProRail wilden niet dat er middenin de hal pilaren kwamen te staan. Daarom moeten de pilaren aan weerszijden van de hal een behoorlijke last dragen. Bouwbedrijf ABT, dat de constructie voor zijn rekening nam, is erin geslaagd deze grote overspanning te realiseren door het gebruik van paddenstoelvormige pilaren en lange tussenbalken. In het plafond van de stationshal zit een enorme lichtkoker die voor natuurlijke verlichting zorgt. De architect heeft geprobeerd ook zo veel mogelijk licht binnen te laten in het ondergrondse station, dat onder het nieuwe busstation ligt. Vanaf september begint NS na zeven jaar van werkzaamheden met de inrichting van de stationshal. De sporen bevinden zich aan weerszijden van de hal. Als de stationshal begin 2015 officieel in gebruik wordt genomen, zullen er twee sporen klaar zijn. De andere twee sporen worden waarschijnlijk pas in 2017 opgeleverd, net als het stadskantoor dat bovenop de hal komt.

Een van de meest bijzondere project van MakeCover: Het plafond station Delft. Het plafond bevat een afbeelding van maar liefst 14,8 strekkende km. Het gebouw is ontworpen door Mecanoo Architecten uit Delft. Zij hebben gekozen voor een gebouw dat een uitstraling heeft naar alle kanten. De nieuwe stationshal met winkels wordt bovenop de spoortunnel gebouwd en zit aan de kant van de binnenstad (Westvest). Van daaruit kunnen reizigers de ondergrondse perrons bereiken. De stationshal wordt door een glazen wand gescheiden van de publiekshal (ingang zijde Coenderstraat) en is integraal onderdeel van het stadskantoor, dat de eerste, tweede en derde etage van het gebouw beslaat. Het stadskantoor biedt straks onderdak aan de gemeentelijke organisatie, met ruimte voor de publieksbalies en werkplekken. Speciale software voegt het grafische beeld naar de exacte geometrische vorm van de rechte en gekromde lameldelen. De lamellen zijn 20 cm hoog, 7 cm breed en 30 cm uit elkaar geplaatst. Het beeld is opgebouwd uit meer dan 30 miljoen stippen, uiteraard in de kleur Delfts blauw. Wat dit plafond extra bijzonder maakt is dat de patroon in het plafond meebeweegt. De uitdaging zat ‘m vooral in het logistieke gedeelte. Elke print is zowel in opdruk als in vorm uniek en paste dus maar op 1 manier. Om ervoor te zorgen dat deze niet door elkaar raakte was een perfecte samenwerking met de ontwerper, Geerdes Ontwerpen, essentieel. Komend voorjaar wordt het nieuwe station van Delft in gebruik genomen. In onderstaande video vertelt architect Francine Houben over het gebouw, waarin behalve de stationshal ook het nieuwe stadskantoor is opgenomen. De directeur van Mecanoo architecten legt onder meer het idee achter het ontwerp uit, waarbij de stad en de historie ervan een grote rol spelen. Zo zijn de kolommen en muren bekleed met gebroken tegels in een hedendaagse variant op Delfts blauw. De grootste eyecatcher is het reusachtige plafond boven de stationshal, met daarop een kaart van de stad uit 1877.datHet station volgend jaar in gebruik wordt genomen, betekent niet dat het gehele project is voltooid. Het stadskantoor is pas begin 2016 klaar, terwijl na de voltooiing van de westelijke spoortunnel in 2017 de openbare ruimte rond het stadskantoor en station nog moet worden ingericht. Ook komt er rond dezelfde periode een parkeergarage aan de Spoorsingel. Het monumentale station Delft uit 1885 heeft talrijke versieringen. Het 19e-eeuwse gebouw werd ontworpen in neorenaissancestijl door de architect C.B. Posthumus Meyer sr. Het werd een uitbundig gebouw met talrijke versieringen. Het bestaat uit een verhoogd middendeel met twee zijvleugels en heeft een kap vol kapelletjes, een grote luifel en een leuke uivormige toren. Het prachtige, monumentale pand werd met alle lof ontvangen. De Delftse Courant was destijds bij de opening van het station en beschreef deze ervaring als volgt: “Treden we door den hoofdingang binnen, dan is de indruk min of meer overweldigend en moeten we een ogenblik rondzien zonder te weten wat het eerst te bewonderen.” In het gigantische gebouw zaten destijds zelfs woningen, bijvoorbeeld voor de stationschef. Een mooi detail in het gebouw zijn de keramiektableaus, ontworpen door Adolf le Comte en Nicolaas Wijnberg. Pal naast het 19e-eeuwse stationsgebouw zie je het nieuwe station, ontworpen door Mecanoo Architecten. Het moderne gebouw uit 2015 wordt ook wel ‘de glasbak’ genoemd. Vooral bijzonder is het plafond met de historische plattegrond van Delft uit 1877. Ook de wanden en pilaren zijn mooi versierd met een moderne variant van Delfts blauw. Neem je een kijkje in het gloednieuwe station? Het eerste dat opvalt, is een enorm uitvergrote plattegrond in het plafond van de ruime stationshal, uitgevoerd in Delfts Blauw tinten. Het roemrijke keramiek vormde ook de inspiratie voor de bekleding van kolommen en wanden. Eindelijk is het zover: Het oubollige station van Delft krijgt een andere functie. Het nieuwe zusje lijkt een architectonische blikvanger met keramiek als troef. Tot eind februari bleven de deuren van de bouwplaats potdicht. Maar toen was het zover. De deuren naar de stationshal openden zich. De conclusie luidt direct: Architectenbureau Mecanoo deed er alles aan om de historische nalatenschap van deze prinsenstad in het ontwerp te laten uitkomen. In de ontwerpfase speelde architect Francine Houben nog met de gedachte van volledig keramische zuilen. Tot aan het plafond bekleden met keramiek, vroeg gezien de organische vorm van de stationshal om driedimensionaal gebogen tegels. Heel lastig te realiseren en onevenredig kostbaar. Mozaïek was de oplossing om de trompetvormige kolommen te voorzien van een moderne interpretatie van Delfts Blauw tegelwerk. De optie om met traditioneel mozaïek te werken lag voor de hand. Maar een dergelijke uitvoering paste niet bij het beeld dat de architecte voor ogen had. In die fase werd samen met Mosa de juiste kleurencombinatie samengesteld. Oogmerk was om de reizigers zo veel mogelijk de associatie van Delfts Blauw mee te geven. Daarvoor onderzocht het architectenbureau de verhoudingen van de verschillende blauwtinten in de originele voorbeelden in combinatie met het wit. Het werd uiteindelijk 58% wit en 42% een mengsel van licht-, middel- en donkerblauw. Uitgangspunt daarvoor werd de bekende serie Colors van Mosa (150 x 150 mm), die bij veel architecten als afwerking van toiletgroepen en keukens wordt toegepast. Hier in Delft gebeurde nu iets ongekends. In samenspraak met de tegelproducent gaf Mecanoo de grootte van de stukjes aan. Bij de eerste opzet staken meerdere randjes scherp uit op de kleinere cirkel van de ronde zuilen. BrekenVoor de verwerking kwam de vraag: wie gaat er breken en hoe komen we aan een zo gelijkmatig mogelijk patroon? De gedachte om de tegelstukjes los aan te leveren, werd al gauw van tafel geveegd. In Maastricht mochten ze dat oplossen. Daar zijn de tegels gebroken, op grootte geselecteerd en in de juiste verhouding op matjes 30 x 30 cm verlijmd. Het opzetten van een proef op locatie bewees zijn nut. In eerste aanleg was de maat van de netjes nog te herkennen. Mosa heeft de randen zo op elkaar laten ingrijpen, dat er nu niks meer van te zien valt. Het eindresultaat is een levendig en tegelijk harmonieus beeld. Wat dat betreft een moderne vertaling van Delfts Blauw, op een nuchtere Nederlandse wijze. De aanlevering op matjes bleek tevens een belangrijke schakel voor de verwerking. Zo was het voor Unimar Tegelwerken mogelijk het hele werk met twee man in negen weken uit te voeren. Zouden de tegeltjes los zijn aangeleverd dan was dat nooit gelukt. Tegelijk wilde de architect de voeg zo klein mogelijk houden. Het werk is inmiddels feestelijk opgeleverd en het station geopend. Maar daarmee is het gehele project nog niet afgerond. Het aangrenzende gemeentehuis moet nog worden gerealiseerd. Deze krijgt een directe verbinding met de stationshal. Ook in die volgende fase worden de speciale zuilen doorgetrokken. En ook deze krijgen het moderne Delfts Blauw als bekleding. Voor de eerste fase kreeg 340 m2 deze afwerking, daar komt straks nog eens 170 m2 bij. Dat tegelwerk in de stadshal staat voor medio 2016 gepland. Het nieuwe station van Delft naar een ontwerp van Mecanoo Architecten is in gebruik genomen. Mecanoo heeft vanaf het begin het idee gehad om een stationshal te ontwerpen die de bezoekers meteen duidelijk maakt dat ze zich in Delft bevinden.

Historische plattegrond van Delft. Het station gecombineerd met stadshal en stadskantoor staat bovenop de spoortunnel die in plaats is gekomen van het oude betonnen spoorviaduct dat sinds 1965 Delft in twee stukken deelde. Kom je via de roltrappen naar boven dan zie je als eerste het indrukwekkende plafond met de historische plattegrond van Delft. Kijk je naar buiten, dan zie je de stad en het oude station, als een modern ‘Gezicht op Delft’ van de schilder Johannes Vermeer.

Het karakter van Delft, de combinatie van verleden en tekomst, vormde het uitgangspunt in de uitwerking van het ontwerp. Een gewelfd plafond, voorzien van een indrukwekkende historische kaart van Delft en omgeving uit 1877 verbindt de stationshal en de in aanbouw zijnde stadshal. De wanden en kolommen zijn betegeld met een moderne interpretatie van Delfts Blauw. In 2017 kun je direct van de stationshal de stadshal inlopen.

Glazen huid van het gebouw. De glazen huid van het gebouw weerspiegelt de Hollandse wolkenluchten. De panelen van gesmolten glas met lensachtige bollen verwijzen naar het gegoten glas dat in vele oude panden in Delft te vinden is. De combinatie en het ritme van open panelen van high performance glas en gesloten panelen met gesmolten glas dragen bij aan het energiezuinig klimaatconcept en zorgen voor een hoge mate van duurzaamheid. Het tweede deel van de tekst loopt door met de beschrijving van indexen en patronen in DelftsBlauw.

Insnijdingen in de glazen massa van het stadskantoor vormen een patroon van stegen en binnenplaatsen, geïnspireerd op de fijnmazige structuur van de binnenstad van Delft. De stationshal maakt deel uit van de eerste fase van de ontwikkeling van het station en stadskantoor. Het eerste deel van het flexibel in te richten stadskantoor wordt eind 2015 in gebruik genomen.

1. Ontwerpfilosofie van Mecanoo: People, Place, Purpose.
2. Constructieve keuzes zoals paddenstoelvormige pilaren en lange tussenbalken.
3. Preciese afwerking van Delfts Blauw mozaïek in de kolommen en wanden.
4. Integratie van daglicht via mezzanine en lichtkoker.

tags: #nieuw #station #in #delft #keramiek #plafond