Het RIVM verzwaart de isolatie- en quarantaine-richtlijnen vanwege de opmars van de omikronvariant. Voortaan geldt voor alle huisgenoten en nauwe contacten van een besmet persoon een quarantaine-advies van tien dagen. Het maakt dus niet meer uit of je gevaccineerd bent of al corona hebt gehad. Wel mag de quarantaine bij een negatieve test bij de GGD, op dag vijf na het laatste contact met de besmette persoon, nog steeds worden beëindigd.
Wie moet in quarantaine?
Tot vandaag hoefden nauwe contacten, gevaccineerden en mensen die de infectie hebben doorgemaakt niet in quarantaine en zich alleen laten testen op dag vijf bij de GGD. Een nauw contact betekent: langer dan 15 minuten in de buurt zijn op minder dan 1,5 meter. Gelijkgetrokken De nieuwe quarantaineregels gelden ook voor kinderen van 0 tot 4 jaar die eerder nog waren uitgezonderd. Voor alle huisgenoten en nauwe contacten geldt bovendien dat zij zich tot tien dagen na het laatste contact niet in grote groepen mogen begeven en kwetsbaren moeten vermijden.
Mensen die minder dan acht weken geleden zelf positief zijn getest, hoeven overigens niet in quarantaine. Zij hoeven zich ook niet te laten testen, want zij hebben naar verwachting nog voldoende antistoffen om niet opnieuw besmet te raken. In alle gevallen geldt: bij klachten zo snel mogelijk testen bij de GGD. De aangepaste richtlijn(opent in nieuw venster), die onder meer wordt gebruikt door de GGD bij het bron- en contactonderzoek, volgt na een advies(opent in nieuw venster) van het Outbreak Management Team (OMT).
Volgens het OMT lijken vaccinatie en doorgemaakte infectie vooralsnog weinig bescherming te geven tegen de omikronvariant, daarom wordt het advies voor iedereen gelijkgetrokken. Ook overige contacten moeten testen. Voor zogeheten "overige niet nauwe contacten" geldt geen quarantaine-advies. Zij krijgen op termijn wel het advies om zich zo snel mogelijk te laten testen en na vijf dagen opnieuw. Dat testadvies gaat nu nog niet in vanwege een dreigend tekort aan testcapaciteit en een hogere prioriteit van het testen van huisgenoten en nauwe contacten. Deze groep wordt wel opgeroepen om direct te testen bij klachten en bij het bezoeken van mensen een zelftest te doen.
Uitzonderingen en specifieke situaties
Op de nieuwe quarantaine-adviezen gelden een aantal uitzonderingen: zo worden zorgmedewerkers niet als nauw contact gezien als ze met de juiste beschermingsmiddelen hebben gewerkt. Hier zijn uitzonderingen mogelijk in overleg met de werkgever. Ook voor de bemanning van internationale vluchten is een uitzondering gemaakt: zij mogen uit quarantaine na dag vijf en hoeven vervolgens geen afstand te houden van grote groepen of kwetsbaren als ze een chirurgisch mondneusmasker van ten minste type II dragen.
De isolatie-regels worden gelijkgetrokken. Voortaan geldt voor iedereen die positief is getest, met en zonder klachten het advies om na een positieve test zeven dagen in isolatie te gaan. Je hoeft niet meer in isolatie te gaan als je positief test op corona. Ook de richtlijn voor een zelftest bij klachten is komen te vervallen per 10 maart 2023.
Endemische fase en maatschappelijke houding
Houd rekening met kwetsbare mensenHet coronavirus is constant onder ons aanwezig, maar minder ziekmakend. We noemen dat de endemische fase. In een endemische fase zijn er nog steeds kwetsbare mensen die een verhoogde kans hebben om ernstig ziek te worden van een besmetting met het coronavirus of een ander luchtwegvirus. Daarom blijft het belangrijk met hen rekening te houden. Vanaf maart 2022 zijn alle coronamaatregelen stapsgewijs afgeschaald. Er gelden alleen nog enkele adviezen om de verspreiding van het coronavirus te beperken: testen en thuisblijven bij klachten en in isolatie gaan na een positieve testuitslag.
Tegelijkertijd is er sprake van een afnemende dreiging van het virus. Daarmee rijst de vraag hoe mensen in deze nieuwe situatie aankijken tegen testen, isolatie en de adviezen in bredere zin. Tussen 30 mei 2022 en 3 juni 2022 zijn 47 mensen geïnterviewd. We spraken 26 vrouwen en 21 mannen. Ongeveer de helft had een onderliggende medische aandoening en/of een lagere weerstand tegen infecties waardoor de coronavaccins onvoldoende werkzaam kunnen zijn. De geïnterviewden deden in maart 2022 mee aan het vragenlijstonderzoek van het RIVM en de (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)’en en gaven toen aan dat zij benaderd mochten worden voor een interview.
Gedrag en perceptie na versoepelingen
Het merendeel van de geïnterviewden geeft aan, ook nu er geen maatregelen meer gelden, nog steeds geregeld aan corona te denken. Bijvoorbeeld omdat zij mensen kennen die besmet zijn, zelf corona-gerelateerde klachten hebben (gehad) of een onderliggende aandoening hebben en daardoor kwetsbaarder zijn voor corona. De meesten van hen denken wel minder aan corona dan voorheen. “Eigenlijk was het helemaal uit beeld maar toevallig hebben drie mensen in de omgeving positief getest. Mensen die nog geregeld aan corona denken geven aan dat dit ook effect heeft op hun gedrag. Dit effect is, nu er geen maatregelen meer zijn, wel minder groot dan in eerdere fases van de pandemie. “Ik ben natuurlijk op een bepaalde leeftijd (...) dan houd ik gewoon afstand een beetje van de mensen. (...) Er kunnen toch mensen nog besmet zijn die dat kunnen overdragen. En ook bijvoorbeeld op een trap, of op een roltrap, dan houd ik ook niet met mijn hand de leuning vast. Dat doe ik ook met mijn mouw of zo. Dat zijn dingen die er gewoon ingeslopen zijn. Ja, dat doe je. En met hoesten en zo dat je nog steeds in je elleboog doet. De meeste geïnterviewden (ook degenen die helemaal niet meer aan corona denken) zijn door corona vaker handen gaan wassen dan zij voor de coronapandemie deden. Uit de interviews komt naar voren dat er door de coronapandemie in toenemende mate een besef is ontstaan dat je bij begroeten ‘iets’ kunt overdragen. Niet alleen corona, maar ook griep of verkoudheid worden daarbij vaak genoemd. Vrijwel alle geïnterviewden geven aan hun wijze van begroeten door corona te hebben aangepast. Handen schudden is niet meer vanzelfsprekend. Drie zoenen als begroeting is bij de meesten verdwenen en bij een deel vervangen door een omhelzing of knuffel. Een paar geïnterviewden geeft aan dat ze eerst vragen wat de ander wil of afwachten wat de ander doet. Sommigen geven een boks of elleboog. Veel geïnterviewden maken bij het groeten onderscheid naar wie ze voor zich hebben. Vrienden en familie groeten zij bijvoorbeeld met een knuffel en kennissen of onbekenden meer op afstand.
Overige constateringen
De geïnterviewden die in de periode na maart 2022 klachten hadden, deden meestal een zelftest. De meest genoemde reden hiervoor is dat ze hun omgeving niet willen besmetten. Ondanks dat testen bij de GGD geen advies meer is, liet een enkeling zich nog wel testen bij de GGD, omdat zij dit betrouwbaarder vinden dan een zelftest. Een paar geïnterviewden gaven aan zich niet getest te hebben, bijvoorbeeld omdat ze de klachten niet ernstig genoeg vonden. Bijna alle geïnterviewden die sinds de versoepelingen geen klachten hadden, geven aan dat ze zich op het moment dat ze klachten zouden ontwikkelen, wel zouden testen. De meesten alleen met een zelftest. Sommige deelnemers vermelden dat kosten van zelftesten nauwelijks een rol spelen in de keuze. Een deel van hen beschikt over gratis testen. Anderen vinden het niet erg om zelf een zelftest aan te schaffen.
- De quarantaine-regels gelden nu voor alle huisgenoten en nauwe contacten: tien dagen.
- Negatieve test op dag vijf kan quarantaine beëindigen bij GGD.
- Zorgmedewerkers en bemanning van internationale vluchten hebben uitzonderingen.
- Isolatie geldt zeven dagen na eerste positieve testuitslag voor iedereen.