Wie gaat verbouwen en isoleren, krijgt te maken met isolatiewaarden. De isolatiewaarde van een materiaal geeft aan hoe goed het materiaal isoleert. De isolatiewaarde van een woning geeft aan hoe goed het huis als geheel is geïsoleerd. Isolatiewaarde is dus een breed begrip en wordt vaak uitgedrukt in verschillende waarden, zoals de Rc- en Rd-waarde. De Rd-waarde (of R waarde) geeft aan hoe goed een isolatiemateriaal warmte tegenhoudt. Hoe hoger de Rd-waarde van een materiaal, hoe beter het isolerende vermogen en dus een beter geïsoleerde woning. De Rd-waarde staat vaak op de verpakking van het isolatiemateriaal, maar je kunt deze ook zelf berekenen. Deel de lambda-waarde (λ) van het materiaal door de dikte van het isolatiemateriaal. De Rc-waarde geeft het isolerende vermogen van een complete constructie aan, zoals je vloer, dak of spouwmuur. Hoe hoger de Rc-waarde, hoe beter de isolatie. Als jij je huidige woning gaat renoveren, moet je een minimale Rc-waarde van 3,5 m²K/W halen om aan de eisen van het bouwbesluit te voldoen. Bij nieuwbouw en renovatie zijn de eisen anders en per toepassing verschillend. Er zijn aparte eisen voor verschillende constructies in je woning, zoals het dak, de vloer en de gevel. Op de verpakking van isolatiemateriaal vind je niet alleen de Rd-waarde, maar ook de lambda-waarde (λ). Deze waarde geeft aan hoe goed het isolatiemateriaal warmte geleidt en hoeveel warmte er verloren gaat. Hoe lager de lambda-waarde, hoe beter het materiaal warmte vasthoudt. Een lage lambda-waarde betekent dat er weinig warmte verloren gaat en dat het materiaal de warmte goed vasthoudt. De lambda-waarde wordt uitgedrukt in W/mK, wat staat voor warmteverlies in Watt per meter Kelvin. Je kunt je woning op verschillende manieren isoleren, bijvoorbeeld door het dak, de vloer en de muren van isolatiemateriaal te voorzien, of door dubbel glas of reflecterende folie achter de verwarming te plaatsen. De totale isolatiewaarde van je woning wordt uitgedrukt in de K-waarde. Hoe lager de K-waarde, hoe beter je huis is geïsoleerd. De K-waarde geeft dus een indicatie van hoe goed je vloer, muren en dak zijn geïsoleerd. Als je een nieuw huis op het oog hebt, kun je de K-waarde laten berekenen door een professional. Als je gaat renoveren, moet de gehele dakopbouw een Rc-waarde van minimaal 1,3 m2K/W behalen. De eisen voor het dak van een nieuwbouwwoning zijn nog strenger, namelijk een Rc-waarde van minimaal 6,3 m2K/W. Als je subsidie wilt aanvragen, moet de dakisolatie een Rd-waarde van minimaal 3,5 m2K/W halen. Een plat dak vereist ander isolatiemateriaal dan een schuin dak. Als je het plat dak vanaf de buitenzijde isoleert, kun je kiezen voor een warm of omgekeerd dak. Een warm dak betekent dat je isolatiemateriaal onder de dakbedekking plaatst, bovenop de dakconstructie. Volgens de eisen van het bouwbesluit moet de gevel van een nieuwbouwwoning een minimale Rc-waarde van 4,7 m2K/W halen. De gevel van een gerenoveerde woning moet aan een Rc-waarde van minimaal 1,3 m2K/W voldoen. Als je subsidie op jouw gevelisolatie wilt aanvragen, dient deze een Rd-waarde van minimaal 3,5 m2K/W te hebben. Gevelisolatie heeft betrekking op de buitenmuur. De minimale Rc-waarde die vereist is, hangt af van de situatie. Voor nieuwbouwwoningen moet de Rc-waarde voldoen aan een minimale Rc-waarde van 4,7 m²·K/W. Bij het na-isoleren van bestaande spouwmuren gelden er geen wettelijke Rc-eisen, maar wel richtlijnen. Wil je in aanmerking komen voor subsidie, dan moet je minimaal een Rc-waarde van 1,1m²·K/W behalen na isolatie van de spouwmuur. De vloer van een nieuwbouwwoning moet volgens het bouwbesluit een minimale Rc-waarde van 3,7 m2K/W hebben. Als je gaat renoveren, dien je vloerisolatie een Rc-waarde van 2,5 m2K/W te behalen. Als je in aanmerking wilt komen voor subsidie, moet je vloerisolatie daarnaast een Rd-waarde van minimaal 3,5 m2K/W hebben. Deze eisen gelden ook voor vloerisolatie vanuit de kruipruimte. Bij nieuwbouw maakt bodemisolatie vaak deel uit van de vloeropbouw van de begane grond. Hiervoor geldt een verplichte isolatiewaarde van Rc 3,7 m²·K/W. Bij bestaande woningen wordt bodemisolatie toegepast op de bodem van de kruipruimte, om kou en vocht tegen te gaan. Je ziet dat bij nieuwbouw de Rc-waardes veel hoger liggen dan de minimale waarden waar je subsidie voor krijgt. Waarom is er zo’n groot verschil? Nieuwbouw moet voldoen aan strengere energienormen. Bij nieuwbouw moet het hele huis geïsoleerd worden. Het doel is zo min mogelijk energieverlies over alle onderdelen. Het rendement van extra isolatie neemt af naarmate je al goed geïsoleerd hebt. Het is slim om te zorgen dat alle onderdelen van je woning minimaal gelijkwaardig geïsoleerd zijn. Een goed geïsoleerd dak met een slecht geïsoleerde vloer of ramen levert minder winst op. Ook speelt ventilatie en luchtdichtheid mee. Bepaal eerst waar de meeste warmte verloren gaat. Laat je adviseren door een bouwkundige die kijkt naar jouw hele woning. Het aantal NOM-woningen in Nederland blijft groeien. Inmiddels wordt minimaal 5,4 procent van alle nieuwbouw Nul op de Meter gebouwd. In de sociale huursector is de groei bij nieuwbouw nog sterker, met een marktaandeel van bijna 12 procent in 2019. De verwachting is dat deze trend alleen maar doorzet. Nul op de Meter (NOM) is een huis dat energieneutraal is. De woning wekt evenveel (of meer) energie op dan dat het verbruikt. Een NOM-woning gebruikt geen aardgas: dit helpt de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te behalen. Daarin is afgesproken dat in 2050 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af moeten zijn. De ontwikkelde concepten zijn allemaal anders, maar enkele grote lijnen zijn wel aan te wijzen. Ieder concept begint met een isolatiepakket met een Rc-waarde van 5, 6 of soms zelfs 10. Toepassing van drievoudig glas is bijna standaard. De NOM nieuwbouw woningen zijn goed tot zeer goed luchtdicht en bij oplevering wordt dat in de meeste gevallen gecontroleerd. Ook de toepassing van zonnepanelen is bijna standaard: gemiddeld 24 tot30 m2 per woning. In de meeste gevallen vindt verwarming plaats met een elektrische warmtepomp en lage temperatuurverwarming: meestal vloerverwarming, soms gecombineerd met wandverwarming en, op de slaapverdieping, convectoren. Energielinq het kennisplatform van Stroomversnelling toont inspirerende voorbeelden van Nul op de Meter (NOM) projecten. Zowel NOM. Deze projecten zijn inzichtelijk voor partijen. De Marktmonitor 2020 laat zien dat de vraag vanuit corporaties naar NOM nieuwbouw-concepten steeds groter wordt. In de sociale huursector is bijna 12 procent van alle nieuwbouw Nul op de Meter. “Dit is een stevig signaal voor bouwers die hier nog geen aanbod voor hebben. Daarnaast wordt het steeds belangrijker om de toekomstige prestaties van een bouwwerk op gebied van energie te kunnen berekenen en garanderen. De ontwikkeling van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen laat zien dat ook de overheid die kant op stuurt. Bouwers met NOM keur zijn al begonnen met prestatiegericht te werken om zichzelf op dit punt te onderscheiden in de markt. Zij bieden beproefde oplossingen en geven daar minimaal tien jaar garantie op. Zowel op het energiegebruik van de NOM nieuwbouw woning als op aangenaam en gezond wonen. NOM keur toetst daarbij of de papieren oplossing ook in de praktijk als zodanig wordt toegepast. De aanbieder overlegt hiertoe aan het auditteam een evaluatie van de meetgegevens van de woningen en een reviewrapportage van gebruikerservaringen. Nul op de Meter wordt niet zomaar behaald. Alle onderdelen van de woning worden aangepakt, het bouwkundige deel en de installaties zijn daarbij niet meer los van elkaar te beoordelen. Zonnepanelen: gemiddeld worden 24 tot 30 m2 aan zonnepanelen per woning geïnstalleerd; Verwarming: in de meeste gevallen vindt verwarming plaats met een elektrische warmtepomp en lage temperatuurverwarming: meestal vloerverwarming, soms gecombineerd met wandverwarming en radiatoren/convectoren in de slaapkamers; Ventilatie: mechanische ventilatie behoort tot de standaard, al of niet gecombineerd met warmteterugwinning; Beglazing: toepassing van drievoudig glas is bijna standaard; Isolatie: concepten die tot Nul op de Meter moeten leiden hebben altijd een isolatiepakket voor zowel dak als gevel met een Rc-waarde tussen 5 en 10 m²K/W. Bouwt een verhuurder, zoals bijvoorbeeld een woningcorporatie, een zeer energiezuinige woning? En wekt het huis zelf energie op? Zoals een NOM-woning? Dan mag de verhuurder een vergoeding vragen voor de kosten die hij hiervoor gemaakt heeft. Dit is de Energieprestatievergoeding (EPV). Daarvoor gelden regels waarmee je als bouwer te maken kunt krijgen. De verhuurder kan bij de bouwopdracht aangeven dat hij gebruik wil maken van de EPV. Voor de bouwer betekent dit dat de woning aan een bepaalde, ambitieuze, energieprestatie moet voldoen. Het ligt voor de hand dat bouwer en verhuurder (de opdrachtgever) afspraken maken over de energieprestatie. Dit kan met behulp van de Afnameovereenkomst. Dit instrument helpt langdurige garanties op de energieprestatie van woningen goed te borgen en hierover heldere afspraken te maken. De woning moet dus voldoen aan de eis van een maximale warmtevraag. Én aan een minimale hoeveelheid duurzaam opgewekte energie om in die warmtevraag te voorzien. Meer weten? Industrieel bouwen komt steeds meer van de grond in Nederland. De productie verplaatst zich van de bouwplaats naar de fabriek. Koplopers in de bouw hebben industriële bouwconcepten ontworpen die het mogelijk maken om snel en goedkoop NOM-woningen te bouwen. De belangrijkste elementen van de woning worden in de fabriek geproduceerd en vervolgens op locatie geassembleerd. Met deze industrialisatie en standaardisatie kunnen in korte tijd veel (energiezuinige) woningen worden gebouwd. Belangrijk om het groeiend woningtekort aan te pakken en tegelijk de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te behalen. Een NOM-project heeft een behoorlijke impact op het elektriciteitsnet. PV-panelen leveren op bepaalde momenten stroom terug aan het net terwijl bijvoorbeeld de warmtepomp juist op bepaalde momenten stroom van het net afhaalt. Ook moet de gas-aansluiting afgesloten worden. Door de grote impact op het elektriciteitsnet zullen vrijwel zeker aanpassingen aan het net nodig zijn, mogelijk zal zelfs het net verzwaard moeten worden. De netbeheerder speelt daarom een grotere rol dan men waarschijnlijk gewend is bij een traditioneel bouwproject. Het aantal NOM-woningen in Nederland groeit gestaag. Inmiddels wordt minimaal 5,4 procent van alle nieuwbouw Nul op de Meter gebouwd. In de sociale huursector is de groei bij nieuwbouw nog sterker, met een marktaandeel van bijna 12 procent in 2019. Er zijn in het land nu bijna 12.000 NOM-woningen. Dit blijkt uit de Marktmonitor Nul op de Meter 2020. Blijven we bij de huidige (bouw)praktijk, dan zullen we de beoogde aantallen zeker niet gaan halen. Het zal gewoon moeten worden om NOM-concepten in de fabriek te laten maken en deze op de bouwplaats te monteren. Als dit lukt, kan de productie van NOM-woningen daadwerkelijk opschalen. Naast een groter aanbod van geïndustrialiseerde producten is een constante vraag naar dit soort woningen nodig. ‘Beter wonen voor hetzelfde geld’, is een belangrijk principe bij een Nul op de Meter renovatie of nieuwbouwwoning. Hiermee wordt bedoeld dat investeringen om een huis energiezuinig of energieneutraal te maken, gefinancierd kunnen worden uit de besparing op de energielasten op langere termijn. Deze wijze van financieren staat of valt met de waarmaken van de beloftes van de bouwer op het gebied van energieprestaties. Een woning is geen opeenstapeling van bouwmaterialen meer, maar wordt een product dat voor 10, 20 of 30 jaar een (energie)prestatie moet gaan leveren. Kortom, doet een woning wat de bouwer beloofd heeft? Er is daarom een keurmerk - NOM keur - ontwikkeld waarmee bouwers laten zien dat ze deze manier van denken omarmen en beheersen. Het biedt afnemers daarbij de garantie op de prestatie na oplevering. Deze tabel toont de verschillen tussen de beoogde kwaliteit van NOM keur bij nieuwbouw ten opzichte van gangbare andere energetische ambitieniveau’s EPG (EPC-norm), BENG en EPV. Met NOM keur kan een bouwbedrijf zich onderscheiden op kwaliteit. En zekerheid bieden richting opdrachtgevers. Ook zegt het iets over de manier waarop het bedrijf werkt en in staat is prestatiegericht te werken. Waar Nul op de Meter gevraagd wordt, kan een bouwer met NOM keur aantonen dat het hieraan kan voldoen. Hierdoor is er bij een aanbesteding niet steeds opnieuw een bewijs van kwaliteit nodig. Een manier om het NOM keur te behalen is door een woningconcept te ontwikkelen in een specifiek project. Een andere manier is om een meer algemeen concept te ontwikkelen waarin de meest uitgebreide variant van het concept getoetst wordt. Stroomversnelling heeft het NOM keur onlangs uitgebreid met NOM keur in stappen. Met dit keurmerk kan de bouwsector woningeigenaren een stappenplan aanbieden, waarbij elke stap gegarandeerd bijdraagt aan het gewenste eindresultaat: fossielvrij wonen. Bij het renoveren van woningen is er strikte regelgeving hoe om te gaan met beschermde vogel- en vleermuissoorten voor tijdens en na de renovatie. Maar bij nieuwbouw wordt er alleen rekening gehouden met aanwezige soorten voor aanvang van de bouw. Er is vaak geen verplichting om nestgelegenheden in de nieuwe gebouwen op te nemen. Dat is jammer, want juist door deze maatregelen toe te passen zorgen we ervoor dat onze steden geschikt blijven als leefgebied voor vogel- en vleermuissoorten. Het integreren van nestgelegenheden voor deze soorten is bij nieuwbouw makkelijker dan bij bestaande bouw. Natuurinclusief nieuwbouwen biedt veel voordelen voor ontwikkelaars, toekomstige bewoners én de natuur. Verhuurders en huurders hebben de mogelijkheid om een Energieprestatievergoeding (EPV) af te spreken. De EPV, die wettelijk is vastgelegd, is er voor woningcorporaties en andere verhuurders van sociale huurwoningen. Verhuurders kunnen een vergoeding van huurders vragen voor (bijna) Nul op de Meter-woningen. Ze krijgen dan een deel terug van hun investeringen om van sociale huurwoningen NOM-woningen te maken. Hoewel de EPV ooit bedoeld was als stimulans om bestaande woningen tot Nul op de Meter te laten renoveren, is het zeker ook interessant om de EPV bij nieuwbouw in te zetten. In de praktijk gebeurt dit inmiddels ook vaak.De EPV geldt voor een gegarandeerde energieprestatie van de woonruimte door de verhuurder. Het gaat om energiebesparende én energieleverende voorzieningen aan die woonruimte. Wil de verhuurder een EPV met de huurder overeenkomen voor een sociale huurwoning? De (toekomstige) huurder is de EPV pas verschuldigd als de woning daadwerkelijk aan de eisen voldoet. De verhuurder draagt dus de risico’s van de investeringen. Pas bij monitoring blijkt of de EPV inderdaad in rekening kan worden gebracht. De verhuurder kan bij de bouwopdracht aangeven dat hij gebruik wil maken van de EPV. In de aanneemovereenkomst kan staan dat het bouwbedrijf de EPV over het betreffende jaar betaalt wanneer door technische gebreken de woning in de praktijk niet Nul op de Meter blijkt te zijn. Sommigen concepten voor Nul op de Meterwoningen, hebben een Nom keur. Dat keurmerk legt de basis voor prestatieafspraken. Wil de verhuurder een EPV innen voor een sociale huurwoning? De woning is zeer goed geïsoleerd. De woning produceert (duurzaam) gemiddeld net zo veel energie als de woning gebruikt. De verhuurder toont aan dat de huurwoning voldoet aan de eisen voor een EPV. Bijvoorbeeld rond isolatie. Daarvoor kan hij terecht bij erkende bedrijven die de warmtevraag van een woning bepalen. Ook de hoeveelheid energie die de woning opwekt, moet de verhuurder (laten) meten. De woning dient dus zeer goed geïsoleerd te zijn. En het heeft een zeer lage warmtevraag. De warmtevraag is minder dan 50 kWh/m2 per jaar. De hoogste EPV is maximaal € 1,40/m2 per maand. Daarvoor moet de warmtevraag onder de 30 kWh/m2 per jaar liggen. De woning wekt voldoende hulpenergie (Ehulp) op. Bij Ehulp gaat het om de gebouwgebonden (elektrische) energie voor installaties. Bij NOM nieuwbouw projecten wil de opdrachtgever (vaak een woningcorporatie) de extra geldstroom die beschikbaar is in de vorm van de Energieprestatievergoeding waarborgen. In de praktijk blijkt dit vaak alleen haalbaar als de opdrachtgever overstapt naar een manier van uitvragen die het karakter heeft van het afnemen van energieprestaties. De Afnameovereenkomst van Aedes, Bouwend Nederland en Stroomversnelling helpt corporaties en bouwers de energieprestaties van woningen te contracteren en garanderen. Dit nieuw modelcontract wijkt behoorlijk af van standaard bouwcontracten. Het contract bevat namelijk elementen van een aannemingsovereenkomst, een design & build overeenkomst, een turnkey- of koopovereenkomst en een beheer- en onderhoudsovereenkomst. Omdat bestaande bouwcontracten niet voldoen als het erom gaat de energieprestaties van woningen te garanderen, moest deze nieuwe contractvorm er komen. Anders dan bij standaard nieuwbouwprojecten neemt het bouwbedrijf geen afscheid van het project zodra het is opgeleverd. De Afnameovereenkomst gaat ervan uit dat de aanbieder gedurende tenminste 10 jaar het beheer van de installaties en het onderhoud van de woning op zich neemt. Energielinq, het kennisplatform van Stroomversnelling, wil inspirerende voorbeelden van NOM-projecten inzichtelijk maken voor partijen. Hebt u als bouwer, toeleverancier of woningcorporatie een aantal NOM woningen gebouwd? Heeft uw gemeente ervaring met het NOM nieuwbouw of NOM Renovatie? Energiebundel, Energieprestatievergoeding maar ook salderen en Total Cost of Ownership…. Er zijn veel begrippen die rondom Nul op de Meter en NOM nieuwbouw gebruikt worden. Bouwbedrijven kunnen hiermee klanten adviseren over hun financieringsmogelijkheden voor energiezuinig (ver)bouwen.De Afnameovereenkomst, het modelcontract waarmee energieprestaties kunnen worden gecontracteerd.Een woning is geen opeenstapeling van bouwmaterialen meer, maar wordt een product dat voor 10, 20 of 30 jaar een (energie)prestatie moet gaan leveren. Bouwersmet NOM keur laten zien dat ze deze manier van denken omarmen en beheersen. Binnen Stroomversnelling werken partijen zoals gemeenten samen met corporaties, bouwers en ook toeleveranciers binnen het domein van de energietransitie van de woningen en wijken. Dat doen ze ook voor NOM nieuwbouw. Mist u informatie en/of hebt u aanvullingen op dit overzichtsartikel over NOM nieuwbouw voor bouwers?
Wat betekenen Rc-, Rd- en lambda-waarden in de praktijk
- RC-waarde: de warmteweerstand van de totale constructie; hoe hoger, hoe minder warmteverlies over dak, vloer en gevel.
- Rd-waarde: de isolatiewaarde van een enkel materiaal of laag; Rd is afhankelijk van het materiaal en zijn dikte.
- Lambda (λ): de geleidbaarheid van warmte door het materiaal; hoe lager λ, hoe beter het materiaal warmte vasthoudt.
De RC-waarde wordt toegepast op verschillende delen van een woning. Het isoleren van daken is cruciaal voor het behoud van warmte in de winter en het voorkomen van overmatige hitte in de zomer. Bij dakisolatie wordt vaak gekozen voor isolatiematerialen zoals PIR of glaswol isolatie vanwege hun hoge isolatiewaarde en de mogelijkheid om deze snel en efficiënt aan te brengen. Bij spouwmuurisolatie wordt het isolatiemateriaal aangebracht in de ruimte tussen de binnen- en buitenmuur. De RC-waarde van een spouwmuur is afhankelijk van het gebruikte isolatiemateriaal en de dikte van de isolatielaag. Een hoge RC-waarde in de spouw betekent dat er minimale warmte verloren gaat via de muur, wat leidt tot een energiezuinige en comfortabele woning. Vloerisolatie is een andere belangrijke toepassing waarbij de RC-waarde een cruciale rol speelt. Een goed geïsoleerde vloer voorkomt dat koude lucht vanuit de kruipruimte de warmte uit de woning wegbindt.
Hoe verhoog je de RC-waarde in de praktijk?
- Kies isolatiemateriaal met een lage lambda-waarde.
- Optimaliseer de dikte van de isolatielaag volgens aanbevelingen van een specialist.
- Voorkom koudebruggen door aansluitingen en kieren netjes af te werken.
- Laat de RC-berekening altijd door een isolatie-expert uitvoeren.
Volgens het bouwbesluit moet een nieuwbouwconstructie voldoen aan specifieke RC-waardes om te zorgen voor een energiezuinige woning. Deze eisen verschillen per onderdeel van de woning. Voor renovaties gelden vaak andere normen. Het is daarom essentieel om bij isolatieprojecten rekening te houden met de geldende regelgeving. Een goede RC-waarde zorgt er niet alleen voor dat je woning energiezuinig is, maar dat deze ook voldoet aan de wettelijke eisen. Benieuwd hoe wij de RC-waarde van jouw woning kunnen optimaliseren? Neem contact op voor een gratis en vrijblijvend advies of vraag direct een offerte aan.
Highlighting AI Development, Yusril: Don't Fall Into Destructive Usage
Nul op de Meter (NOM) en NOM-keur als markttrend
De NOM-woningen groeien; inmiddels wordt minimaal 5,4 procent van alle nieuwbouw Nul op de Meter gebouwd en bijna 12 procent in de sociale huursector in 2019. NOM-woningen wekken evenveel of meer energie op dan zij verbruiken en gebruiken geen aardgas. Drie bouwprincipes zijn kenmerkend: isolatie vanaf dak en gevel met Rc-waarden tussen 5 en 10, drievoudig glas, en vrijwel always luchtdicht bouwen met gecontroleerde oplevering. Zonnepanelen bestaan meestal uit 24 tot 30 m2 per woning en verwarming vindt meestal plaats met een elektrische warmtepomp en lage temperatuurverwarming. Ventilatie is standaard, vaak met warmteterugwinning; beglazing gebruikt drievoudig glas.
De Afnameovereenkomst helpt corporaties en bouwers de energieprestaties van woningen te contracteren en te garanderen, inclusief 10 jaar beheer en onderhoud. EPV (Energieprestatievergoeding) regelt financiering voor energiebesparende en energieleverende voorzieningen en kan in aanbestedingen worden opgenomen. NOM-keur toont prestaties in de praktijk en kan de aanbesteding vereenvoudigen doordat minder herhaaldelijk kwaliteitsbewijzen nodig zijn. Stroomversnelling ondersteunt dit met een stapsgewijs NOM-keurmodel gericht op fossielvrij wonen.