In het Bbl staan onder meer technische regels voor het (ver)bouwen en gebruiken van een woning. In paragraaf 4.3.8 staan eisen voor de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een bouwwerk met een (hout)kachel of open haard moet de juiste voorzieningen hebben, zodat de kwaliteit van de binnenlucht niet nadelig is voor de gezondheid (artikel 4.134). Dit volgt uit artikel 4.138, lid 3 en 4 van het Bbl en artikel 5.16 Bbl. Voor een houtkachel, pelletkachel of open haard is een gevelafvoer dus niet toegestaan. Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft ook een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw geeft het Bbl minder specifieke voorwaarden aan de plaats van de rookgasafvoer. Artikel 3.76 Bbl verwijst naar NEN-norm 8757. Bij toepassing van de NEN-norm 2757-1 is de vereiste afvoerhoogte minimaal 0,5 meter boven nokhoogte, afhankelijk van de dakhelling en de plaats van de schoorsteen. Een toelichting daarop staat in het kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB), dat in 2024 geactualiseerd is. Let op: voor een nieuwe schoorsteen op een (lage) aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel als 'belemmering' geldt voor de stromingsrichting van de rookgassen. De schoorsteen moet dan hoog genoeg zijn om de rook te laten wegstromen. De benodigde hoogte hangt af van de precieze situatie, maar dat kan metershoog boven het dakvlak zijn. In NEN2757 staat meer informatie (paragraaf 5.2.2). Een grove vuistregel is dat de pijp bijna moet reiken tot de nokhoogte van het dak van het aanliggende gebouw (de uitmonding mag in een hoek van 10 graden lager liggen). Een installateur moet deze regels toepassen. Voor nieuwe kachels geldt in Europa sinds januari 2022 een strenger productbeleid (Ecodesign-verordening, bijlage II). Er mogen alleen toestellen op de markt komen die aan de typekeureisen voldoen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Ook kan een gemeente geen lokale eisen stellen aan het keuren en installeren van een houtkachel. Is aan de technische eisen uit het Bbl voldaan? Dan mag een kachel geplaatst worden. Wél kan een gemeente het gebruik van houtkachels beïnvloeden. De gemeente kan bijvoorbeeld in het omgevingsplan regels stellen om nadelige gevolgen van die rookgassen te voorkomen of te beperken. De oogmerken van het Bbl en het omgevingsplan kunnen verschillen. Afhankelijk van het oogmerk kunnen gemeenten daarom soms toch regels stellen, die het Bbl aanvullen. Dit geldt bijvoorbeeld bij houtstook. De regels uit paragraaf 4.3.8 Bbl richten zich in de eerste plaats op de eigen gezondheid en de veiligheid van de gebruiker van een woning of ander bouwwerk. Een schoorsteen die hier niet aan voldoet, mag in het werkingsgebied van deze regel niet gebruikt worden voor houtstook. In het verleden heerste er onduidelijkheid over de correcte aansluiting van een pelletkachel. Echter, sinds enkele jaren heeft de wetgever verduidelijking gebracht door de aansluitingsvereisten voor de rookgasafvoer/schoorsteen gelijk te trekken met die van een houtkachel. Desondanks hebben verschillende organisaties en gemeenten bezorgdheid geuit vanwege het feit dat sommige aanbieders nog steeds een geveluitmonding adviseren, al dan niet in combinatie met een zogenaamde filter. Dit leidt tot onveiligheid en meer overlast.
Na de eeuwwisseling was de pelletkachel relatief nieuw in Nederland, en de overheid had nog geen specifieke wetgeving hiervoor opgesteld. Op dat moment werd alleen onderscheid gemaakt tussen de afvoer van rook voor gaskachels en houtkachels. Er waren nog geen voorschriften voor pelletkachels. Omdat een pelletkachel echter geen gaskachel was, waren de regels voor een geveluitmonding niet van toepassing. Door lacunes in de wetgeving en een tekortkoming in de berekening van verdunningsfactoren was het mogelijk om een uitmonding op de gevel toe te staan voor houtkachels/pelletkachels. Er moest echter wel aanzienlijke afstand worden gehouden tot ramen en ventilatieopeningen, maar dit werd vaak over het hoofd gezien. Vanaf 2012 heeft de wetgever dit aangepakt door pelletkachels onder dezelfde categorie als houtkachels te plaatsen in de normering (NEN 2757) voor 'vaste brandstoffen'. Pelletkachels stoten inderdaad minder fijnstof en andere stoffen uit dan houtkachels. Echter, de komende jaren worden de eisen strenger en zullen de grenzen voor de uitstoot van fijnstof, stikstof en CO (roet) further worden verlaagd. Uiteindelijk zullen ook houtkachels moeten voldoen aan deze strengere eisen. De overheid heeft regels voor de rookgasafvoer van houtkachels, pelletkachels en gashaarden opgesteld vanwege twee belangrijke redenen: het waarborgen van veiligheid en het voorkomen van overlast.
2 - De eisen van de fabrikant
Fabrikantseisen: Naast de regels van de wetgever, stellen fabrikanten ook specifieke eisen aan het rookkanaal. Deze NEN 2757 normering regelt de uitmondingen van zowel hout- pellet- en gaskachels. In het bouwbesluit wordt naar deze NEN-norm verwezen. Dit volgt uit artikel 4.138, lid 3 en 4 van het Bbl en artikel 5.16 Bbl. Tijdens de keuring van elke type pelletkachel wordt de verbranding gecontroleerd, waarbij zowel het minimale als het nominale vermogen (ook bekend als maximum vermogen) worden geëvalueerd. Indien de schoorsteentrek hoger is dan het aanbevolen niveau, zal het rendement afnemen. Daarentegen zal een lagere schoorsteentrek niet leiden tot verdere rendementsverbetering, maar wel van invloed zijn op de verbranding. Afhankelijk van de keuring van het toestel, zal de fabrikant specifieke eisen stellen aan het rookkanaal. Veel fabrikanten adviseren bijvoorbeeld om het kanaal te vergroten zodra het de opstelruimte verlaat, waarbij wordt overgestapt naar een binnendiameter van 120 of zelfs groter. Een goed geïsoleerd kanaal is essentieel bij een grotere diameter om condensatie en problemen met de trek te voorkomen. Zorg dat de pijp van het rookkanaal voorbij de nok van het dak komt Zo kan de rook zich verspreiden en voorkom je overlast. Dit is bij een geveluitmonding niet mogelijk. Het risico bestaat dat er een gevaarlijke concentratie rook in de kamer kan komen. “De Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche heeft waar het gaat over geveldoorvoeren bij pelletkachels al eerder een duidelijk standpunt ingenomen. Uit actuele uitspraken van het ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt ook nog eens dat het Bouwbesluit op dit moment een geveldoorvoer NIET toestaat!
Sommige mensen denken dat een pelletkachel geen schoorsteen nodig heeft vanwege de aanwezigheid van een rookgasventilator die de rookgassen uit de kachel blaast. Echter, in situaties met sterke tegenwind of tijdens stroomuitval kunnen de rookgassen niet adequaat worden afgevoerd. Bovendien, bij een uitmonding aan de gevel, verspreiden de rookgassen zich niet goed en waaien ze niet uit. Ten eerste is het de vraag om te bekijken wat een gesloten toestel is. Daarover is geen eenzijdige duidelijkheid. Wel zijn er in verschillende landen in Europa verschillende eisen waarbij men een pelletkachel een "gesloten" of "luchtdicht" toestel kan noemen. In Duitsland is er een keuringsnorm waarbij de pelletkachel moet functioneren met 6 Pa tegendruk. In Frankrijk ligt deze norm, de CSTB norm, op 20 Pa. Een toestel is dan zodanig luchtdicht dat er bij onvoldoende trek of onderdruk door een WTW installatie, de pelletkachel gewoon kan blijven functioneren.
Ubifit Concentrische Rookgasafvoer
Om te voorkomen dat er rookgassen via de externe luchttoevoer terugstromen in de opstelruimte, past men een concentrische rookgasafvoer toe. Deze mogelijkheid is in de Franse wetgeving opgenomen. In alle overige Europese landen is een dergelijk kanaal niet toegestaan. In Nederland kan het kanaal niet voldoen aan de veiligheidseisen. Een concentrische rookgasafvoer blaast de rookgassen via de binnenzijde van het kanaal naar buiten en zuigt de lucht aan de buitenzijde van het kanaal naar binnen. Gezien de slechtere werking van dit systeem zijn fabrikanten niet overtuigd van een goede werking hiervan. Een katalysator bij een pelletkachel is zogenaamde staal-krullen filter. Een katalysator zorgt ervoor dat door middel van chemische reacties de schadelijke stoffen omgezet worden in minder schadelijke of onschadelijke verbindingen. Ook zal een dergelijk filter zorgen voor minder geuroverlast. Het is echter essentieel op te merken dat zo'n filter alleen optimaal kan functioneren bij rookgastemperaturen boven de 300 graden Celsius. Onder deze temperatuur zullen de gewenste chemische omzettingen niet plaatsvinden, waardoor het filter niet effectief zal zijn.
In plaats daarvan kan een te lage temperatuur leiden tot een snellere vervuiling van de katalysator, wat op zijn beurt kan leiden tot een versnelde vervuiling en slechtere werking van de kachel. Een ander nadeel van een katalysator is dat deze regularly gereinigd dient te worden. En daardoor in de praktijk niet erg effectief is. De installatie van een pelletkachel moet plaatsvinden volgens de voorschriften van de fabrikant, die deze voorschriften baseert op de keuringscertificaten van de pelletkachel. Indien er aanpassingen op de pelletkachel worden aangebracht, moet deze opnieuw gekeurd worden. Een filter dat niet is goedgekeurd met het toestel heeft invloed op de verbranding en mag daarom niet worden geïnstalleerd. Ondanks de duidelijke richtlijnen zijn er nog steeds installateurs die deze niet naleven en de (brand)veiligheid verwaarlozen.
Het installeren van een pelletkachel zonder een correct rookgaskanaal is veel eenvoudiger en goedkoper. Bij het kiezen van een pelletkachel kan het lastig zijn om een goede beslissing te nemen, vooral wanneer u te maken krijgt met een 'deskundige' installateur die nog steeds beweert dat een geveluitmonding acceptabel is. Pelletkachels zijn populair vanwege hun efficiëntie, gemak en schone verbranding. Toch staat de regelgeving rondom pelletkachels niet stil. Sinds 1 januari 2022 gelden voor pelletkachels in de EU strenge product- en emissienormen onder de Ecodesign-richtlijn. Er is geen landelijk verbod op het gebruik van pelletkachels in Nederland, de eisen zijn wel iets strenger geworden:Verkoop: sinds 2022 mogen alleen Ecodesign-geregistreerde pelletkachels op de markt komen. Gebruik: bestaande pelletkachels mag je blijven gebruiken zolang ze veilig geïnstalleerd zijn en geen overlast veroorzaken. Toekomst: Vanaf 2030 worden de eisen voor fijnstofuitstoot verder aangescherpt: hout- en pelletkachels moeten dan tot wel 50% minder fijnstof uitstoten dan huidige normen voorschrijven. Veilige en conforme rookgasafvoer is wettelijk verplicht. Geveluitmonding en horizontale afvoerPelletkachels mogen simpelweg niet met een horizontale pijp door de gevel naar buiten. Naast emissie- en afvoerregels gelden ook bouwtechnische voorschriften Professionele installatie door een erkend installateur wordt sterk aanbevolen. Rookgasafvoer moet voldoen aan technische normen t.a.v. Kies altijd een Ecodesign-gecertificeerde pelletkachel voor toekomstbestendigheid.
Zorg voor correcte verticale rookgasafvoer. Overstappen van een aardgasgestookte cv-ketel naar een pelletkachel cv-ketel is relatief eenvoudig. Bovendien is het een duurzame oplossing, al vindt er wel verbranding plaats. En dus moet er voor de rookgasafvoer van de pelletkachel worden gezorgd. Tegenwoordig is er enige discussie over de pelletkachel, omdat het niet écht duurzaam zou zijn vanwege de fijnstoffen en het gebruik van pellets. Toch is de hoeveelheid fijnstof die vrijkomt bij een brandende pelletkachel slechts 20% van dat bij een houtkachel. Bij de rookgasafvoer van een pelletkachel gaat het namelijk vooral om twee dingen: veiligheid en gezondheid. Hoe je het rookgas afvoert, verschilt per verwarmingssysteem. Je kunt het rookgas van een pelletkachel niet op dezelfde manier afvoeren als het rookgas van een gashaard. In principe wil het hete rookgas altijd automatisch naar buiten, daar is het immers het meest koud.
Aangezien de afvoer topografisch en technisch complex is, is het essentieel met een erkende installateur te werken. De geveldoorvoer / muurdoorvoer voor de pelletkachel staat bekend als een vlotte afvoermethode van rookgassen. Pelletkachels mogen niet door de gevel afvoeren volgens het bouwbesluit; de afvoer langs de gevel is alleen mogelijk wanneer het rookkanaal uitkomt ter hoogte van de dakrand.
tags: #ontwerp #pelletkachel #afvoer