Dat zelfgekweekt fruit het allerlekkerst is, weten we natuurlijk allang, en we hoeven er echt geen tuin voor te hebben! Maar was het al bekend dat fruit ook heel goed op het balkon of terras kan gekweekt worden? Veel fruitsoorten zijn gelukkig heel makkelijk te kweken (en nog decoratief ook).
De papaya (Carica Pentagona) geeft uw tuin een exotische flair. De vruchten kunnen rauw worden gegeten of verwerkt tot een chutney of curry. De plant komt oorspronkelijk uit Ecuador en werd daar al lang geleden, nog voordat de Europeanen het land binnenkwamen, gekweekt. Later werd de papaja ook in Nieuw-Zeeland, Israël en de USA gekweekt.
De Papaya Plant: Kenmerken en Groei
De Carica Pentagona groeit relatief snel, heeft grote bladeren en grote, langwerpige, vijfkantige vruchten. Deze zijn eerst donkergroen en rijpen dan snel af naar een gele vrucht. De rijpe vruchten moeten worden geoogst omdat de vertakte planten anders problemen krijgen de zware vruchten (gewicht tot 600 g) te dragen.
Het is daarom aan te raden allereerst één grote tak te kweken. Dan is het mogelijk dat de plant met 5 tot 10 vruchten, die in groepjes aan de plant hangen, een tijdlang zijn evenwicht kan bewaren. De plant levert de vruchten in etappes. De vruchten groeien uit de bladoksels.
Standplaats en Verzorging van de Papaya
Als u een Papaja wilt planten, kunt u het beste een zonnige tot halfschaduwrijke plek uitkiezen. In de zomer voelt zij zich op het balkon en terras net zo prettig als in het tuinperk. Potplanten staan in de winter graag in de serre bij temperaturen van 18-25°C. De papaja moet dan op een lichte plek staan en verdraagt ook direct zonlicht.
Op donkere standplaatsen kan de plant temperaturen van 10-12°C probleemloos verdragen, maar dan groeit de plant langzamer. Veel beter zijn temperaturen boven de 15°C.
Als u de papaja in een andere pot wilt plaatsen, is het beter de potten niet te groot te kiezen; liever stap voor stap in de loop der tijd, omdat de voedselbehoefte nogal hoog is. Van april tot september wekelijks bemesten met een vloeibare samengestelde meststof in het gietwater is raadzaam.
Snoeien en Winterverzorging
Snoeien is bij de papaja niet raadzaam en leidt ook niet tot een compactere groei.
De papaja moet gelijkmatig vochtig gehouden worden, maar niet te nat, omdat er dan gevaar van verrotting bestaat. Afhankelijk van waar de papaja staat, kan een deel van de bladeren eraf vallen of de plant kan compleet haar blad verliezen. In april/mei loopt de plant weer opnieuw uit.
Potgrond en Stekken
Het substraat voor de papaja moet doorlaatbaar en licht zuur zijn. Bij grotere planten ook leemhoudend ter verhoging van de stabiliteit. Een goede drainage is erg belangrijk, omdat de plant niet van stuwvocht houdt.
Om een papaja te stekken is een zeer warme plek noodzakelijk, omdat het zaad pas ontkiemt als de bodemtemperatuur meer dan 2 tot 4 weken constant tussen de 25 en 30°C ligt. Goed geschikt is hiervoor bijvoorbeeld een (mini)kas. Als substraat is bijvoorbeeld kokospotgrond of kweekaarde met een drainagelaag (bv. kleine kiezeltjes) aan te bevelen. Het papaja zaad slechts met een dunne laag aarde bedekken en met warm water besproeien.
Papaja in de Tropen en Subtropen
Papaja is een meerjarige plant die in tropische en subtropische klimaten groeit waar geen vorst of vriestemperaturen optreden. Sommige soorten kunnen 9 meter hoog worden en hebben aantrekkelijke gele, oranje of crèmekleurige bloemen. De vruchten van de plant kunnen verschillende vormen hebben, waaronder peervormig of rond, en staan bekend voor het zoete, gele of oranje vruchtvlees.
Papajabomen doen het niet goed in vochtige aarde. Kies een grondmengsel voor tropische planten dat rijk is aan nutriënten of maak uw eigen mengsel met tuinaarde en 25-50% compost. Zolang de grond goed draineert, doet de precieze textuur van de grond er niet echt toe. Als u in staat bent om de pH van de bodem te meten of als u moet kiezen tussen commerciële grondmengsels, kies dan voor aarde met een pH tussen 4,5 en 8.
Zaaien en Verplanten van Papaja
Als u wilt dat meer zaadjes ontkiemen, gebruik dan een steriel grondmengsel. U kunt zaden gebruiken die uit het midden van een papajavrucht werden geschraapt of voor zaden kiezen die u in een tuincentrum of kwekerij hebt gekocht. U kunt de zaden rechtstreeks in uw tuin planten om het risico van het verplanten later te vermijden, of u kunt ze in potten planten zodat u meer controle hebt over de schikking van de planten eenmaal ze beginnen te ontkiemen.
Plant net zoveel zaden als u plaats voor heeft om de kans te vergroten dat zowel mannelijke als vrouwelijke planten zullen ontkiemen; u kunt de zwakkere planten later nog verwijderen. Bewater grondig na het planten, maar doorweek de grond niet tot het punt dat het water erin blijft staan. Controleer de vochtigheid gedurende de volgende paar weken en geef water indien nodig.
Na ongeveer twee tot vijf weken na het planten zullen sommige zaden ontkiemen en tevoorschijn komen als kiemplanten. Dun planten uit tot er slechts een plant per pot overschiet of tot de kiemplanten minstens 90 cm uit elkaar staan. Eenmaal u de sterkste planten hebt uitgekozen, moet u verdergaan naar de sectie planten indien u ze naar uw tuin zult verplanten.
Als u nog steeds meer planten heeft dan u wilt, wacht dan tot de planten ongeveer 90 cm groot zijn om te zien welk geslacht elke plant heeft. De mannelijke planten zullen eerst bloeien en lange, dunne stengels met meerdere bloemen produceren. Vrouwelijke bloemen zijn groter en bevinden zich dichter bij de stam. Sommige papajaplanten zijn hermafrodieten; dit betekent dat ze zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen zullen produceren.
Het Verplanten van Papajabomen
Maak op de toekomstige permanente plaats van uw plant een kuil die drie keer zo diep en breed is als de pot of de wortelkluit. Papajabomen kunnen na het verplanten sterven door ziekten. Voeg de aangepaste aarde terug aan de kuil of hoop het terug op tot een heuvel tot de resterende diepte ongeveer gelijk is aan de diepte van de potgrond of de wortelkluit van de plant die wordt verplant.
Haal de papajaplanten een voor een uit de containers en plant elk exemplaar in een eigen kuil op ongeveer dezelfde diepte als in de container het geval was. Vul de resterende ruimte in de kuil weer op met dezelfde aarde. Duw voorzichtig aan om luchtbellen te verwijderen indien de grond de gaten tussen de wortels niet opvult.
Bemesting en Watergift
Gebruik elke 10 - 14 dagen meststof voor groeiende planten en verdun het volgens de richtlijnen op het etiket. Nadat de plant deze grootte heeft bereikt, blijven commerciële telers papajaplanten eenmaal om de twee weken bemesten met 100 gram complete meststof. Doe dit dicht bij de basis van de plant, maar zorg dat de meststof de plant niet aanraakt.
Papaja’s kunnen gemakkelijk beschadigd worden door water dat blijft staan, maar zullen ondermaatse vruchten produceren indien ze niet regelmatig bewaterd worden. Bewater niet vaker dan een keer elke drie tot vier dagen indien u in leem heeft geplant dat het water goed ophoudt.
Voeg dennenschors, andere schorssoorten of houtsnippers toe rond de basis van de plant indien u onkruid wilt voorkomen of als de plant er verwelkt uitziet doordat deze niet voldoende water kan vasthouden.
Oogsten en Problemen
Vlekken of vergeling van de bladeren of schors duiden op een mogelijke ziekte. Andere mogelijke problemen zijn onder andere insecten of het uiteenvallen van de volledige plant.
Zure, groene vruchten kunnen als groente worden gegeten, maar de meeste mensen verkiezen volledig rijpe gele of oranje vruchten omwille van de zoetheid. U kunt ze op elk moment oogsten wanneer het fruit hoofdzakelijk geelgroen is geworden.
Maai of wied niet in de nabijheid van de papajaboom, zodat u de stam niet ongewenst raakt en beschadigt. Bemest het grasveld rond de papajaboom niet.