Het Openbaar Ministerie (OM) is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en met andere bij wet vastgestelde taken. Deze hoofdtaak van het OM is te verdelen in drie kleinere: de opsporing van strafbare feiten, de vervolging van strafbare feiten en toezicht op de uitvoering (executie) van strafvonnissen. Het OM bepaalt óf en voor welke strafbare feiten iemand voor de strafrechter moet verschijnen.
Algemene structuur en verhouding tot de rechterlijke macht
Samen met de rechters is het OM onderdeel van de rechterlijke macht. Het OM is geen ministerie in de gebruikelijke zin van het woord, maar heeft een bijzondere positie als toezichthouder en uitvoerder van strafrechtelijke handelingen. Aan het hoofd van het OM staat het College van procureurs-generaal. De procureurs-generaal bepalen het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid. Het Parket-generaal vormt samen met de staf het landelijke hoofdkantoor van het OM, het Pag.
Operaties op Curaçao en BES-eilanden
In de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) en Curaçao heeft elk lands-OM zijn eigen parket in eerste aanleg onder leiding van een Hoofdofficier van Justitie (HOvj). Er is één gezamenlijke procureur-generaal (PG) die kantoor houdt in Curaçao en in hoger beroep vertegenwoordigt de PG het OM, soms via de advocaat-generaal. Het parket van de PG ziet op het beheer van alle parketten en ondersteunt de parketten in eerste aanleg zodat zij zich op de strafrechtelijke handhaving kunnen richten.
Operatie en bevoegdheden van het OM
De opsporing van strafbare feiten geschiedt door de politie, waarbij verdachten worden aangehouden en bewijsmateriaal wordt verzameld. De eindverantwoordelijkheid voor de opsporing ligt bij het OM; officieren van justitie hebben het gezag over politieonderzoeken, vooral bij zware misdrijven. De officier kan dwangmiddelen bevelen, zoals in beslag nemen van gestolen voorwerpen of het aanhouden van een verdachte die niet op heterdaad is betrapt. Het OM kan besluiten tot sepot of tot een transactie, bijvoorbeeld betaling aan het OM of aan het slachtoffer bij een schikkingsregeling.
Een sepot kan technisch zijn (bij gebrek aan bewijs) of beleidsmatig (op basis van opportuniteitsbeginsel). Rechtsreceptie kan een klacht indienen tegen een sepot bij het gerechtshof, via een artikel 12-procedure. Een transactie kan leiden tot een betaling, een taakstraf of een andere maatregel, en kan plaatsvinden voor overtredingen of veelvoorkomende misdrijven. Het recht tot strafvordering vervalt door deze transacties, zoals blijkt uit artikel 74 lid 1 laatste zin Sr.
How to Convert Any video to MP4?
Procedures bij vervolging en rechtszalen
Wanneer vervolging in gang komt, kan de rechter bepaalde stappen bevelen, zoals voorlopige hechtenis bij verdenking van een ernstig misdrijf. De verdachte krijgt een dagvaarding met tenlastelegging. De officier van justitie treedt op als openbare aanklager en geeft tijdens de zitting uitleg over de feiten en eist een straf. De verdachte wordt in de rechtszaal aan de tenlastelegging onderworpen; de rechter stelt vragen en bepaalt uiteindelijk de strafmaat. De officier van justitie blijft tijdens de zitting staan, terwijl de rechter zit.
In de strafrechtketen is het OM tussen politie en rechtspraak geplaatst. De drie hoofdstraffen zijn: celstraf, geldstraf en taakstraffen (werkstraf en leerstraf). Daarnaast kunnen maatregelen worden opgelegd, zoals onttrekking aan het verkeer, strafrechtelijke ontneming (pluk ze) en schadevergoedingsmaatregel. De bijzondere maatregel tbs kan worden opgelegd aan verdachten met een psychische stoornis.
Jeugdrecht en Halt-regelingen
Jongeren van 12 tot 18 jaar vallen onder andere regels. Minder ernstige vergrijpen worden vaak door Halt-afdoening met schadevergoeding afgewikkeld, terwijl zwaardere zaken bij de officier van justitie terechtkomen die een boete of korte taakstraf kan opleggen. Vanaf 1 januari 2007 kan de officier van justitie de strafbeschikking opleggen en kan, bij ernstige zaken, de kinderrechter worden aangesproken. De ouders, de advocaat van de minderjarige en de Raad voor de Kinderbescherming mogen daarbij aanwezig zijn.
Bij recidive of ernstig vergrijp kan de rechter een minderjarige vrijheidsstraf opleggen of plaatsing in een jeugdinrichting bevelen, vooral wanneer er ernstige psychische problemen spelen.
Verantwoording en toezicht
Het OM moet dubbel verantwoording afleggen. In de rechtszaal beoordeelt de rechter of het OM en de politie het werk naar behoren hebben gedaan. De minister van Justitie en Veiligheid is politiek verantwoordelijk voor het handelen van het OM tegenover de Eerste en Tweede Kamer. Beleidsbeslissingen komen aan bod in de overlegvergadering tussen Openbaar Ministerie en minister; uitzonderingen kunnen ministeriële aanwijzingen opleveren, maar meestal vraagt de minister eerst advies aan het college van procureurs-generaal.
Per slot van rekening is het de rechter die uiteindelijk beslist wat er met een strafzaak gebeurt. Het OM werkt landelijk en regionaal, met tien arrondissementsparketten en een aparte ressortsparket voor hoger beroep. Daarnaast is er het Landelijk Parket en het Functioneel Parket, met specifieke taken in milieu, economie en fraude, en verschillende bijzondere opsporingsdiensten zoals FIOD, NVWA-IOD en ILT-IOD.
Organisatie en jurisdictie
Het OM op Curaçao, Sint Maarten en de BES-eilanden kent elk een eigen parket onder leiding van een HOvJ, met één gezamenlijke PG als overkoepelende chef. Het parket van de PG beheert de parketten en ondersteunt de eerste aanleg, terwijl het ook beleidsmatige taken heeft. De Rijkswet OM’s regelt de inrichting en organisatie van de openbare ministeries in het Koninkrijk en bepaalt dat elk land onder ministeriële verantwoordelijkheid van de minister van Justitie valt, met aanwijzingen mogelijk via de PG en advies van het college.
Nieuwsberichten en bronnen tonen hoe het OM opereert: van opsporing tot uitvoering, met de samenwerking van politie en andere opsporingsdiensten en met toezicht door rechters. In Curaçao en de BES-gebieden geldt dezelfde basisstructuur: het OM bepaalt wie voor de strafrechter verschijnt en bepaalt, samen met het gerecht, de vervolging en handhaving van vonnissen.
tags: #parket #openbaar #ministerie #curacao