Het gebruik van asbest is sinds 1993 verboden. Maar dat wil niet zeggen dat er geen slachtoffers meer zijn. Sterker, het aantal slachtoffers bevindt zich nu op een piek en de verwachting is dat er tot 2035 nog 8.000 slachtoffers bijkomen. Hoe ga je om met claims van mensen die lijden aan kanker als gevolg van het feit dat ze vele tientallen jaren geleden hebben gewerkt met asbest?
Zeer geslaagde studiemiddag De NARIM-kenniscentra Risk Management en Aansprakelijkheid vatten het plan op om het onderwerp te behandelen in een studiemiddag voor NARIM-leden. Dat gebeurde op initiatief van de leden Paul Kuiper (Bouwinvest) en Titus Tiel Groenestege (Pon). Het initiatief sloeg zeer goed aan, getuige de opkomst van 100%. Elk jaar overlijden honderden mensen aan de gevolgen van onbeschermd omgaan met asbest. Ook 25 jaar na het verbod op het gebruik van asbest in 1993 melden zich jaarlijks 600 slachtoffers bij het IAS voor een tegemoetkoming en schadevergoeding.
Asbest: vele jaren gezien als wondermiddel Vele tientallen jaren werd asbest gezien als een wondermiddel. Het is een mineraal met unieke eigenschappen: sterk, flexibel, slijtvast, isolerend, hittebestendig en bestand tegen micro-organismen. Vooral in de decennia na de Tweede Wereldoorlog is het op grote schaal toegepast, met name in de bouw, de scheepsbouw en de metaal. Sinds 1993 is gebruik van asbest verboden. ‘Maar ziekten als mesothelioom en asbestose hebben een zeer lange latentietijd: in het eerste geval kan het 20 tot 50 jaar duren voordat de ziekte zich openbaart.
Vervuild grit en Chroom 6 De discussie over de gevolgen van werkgerelateerde beroepsziekten en asbestgerelateerde aandoeningen in het bijzonder is uiterst actueel, onder meer door de verontreiniging van straalgrit met asbest en de discussie over het gebruik van de schadelijke verfstof Chroom 6. 'In alle gevallen is er op de eerste plaats sprake van een menselijk drama. Slachtoffers van een beroepsziekte of ongeval kunnen via een civiele procedure een schadevergoeding eisen.
Wat doet het IAS? Het IAS geeft advies aan de Sociale Verzekeringsbank over een tegemoetkoming van de overheid en bemiddelt tussen slachtoffer en (ex)werkgever over een volledige schadevergoeding. 'Daarnaast hebben we een functie op het gebied van verwijzing en voorlichting. Belangrijkste doel van het IAS is om procedures te versnellen door slachtoffers bij leven erkenning te geven en mensen niet telkens weer te confronteren met de juridische nasleep. Voor de hoogte van de vergoedingen bestaan normbedragen. De financiering van het IAS geschiedt door de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Infrastructuur en Waterstaat. ‘Driekwart van de zaken kunnen we binnen een jaar afhandelen en dat is uniek. Civiele aansprakelijkheidsprocedures kunnen vele jaren duren en dat willen we met deze aanpak juist voorkomen zodat veel slachtoffers nog bij leven meemaken dat hun zaak is afgerond.
De procedure Om een melding in behandeling te nemen, is het een vereiste dat het asbestslachtoffer zich bij leven aanmeldt bij het IAS. De aansprakelijkstelling moet namelijk bij leven hebben plaatsgevonden. Na aanmelding gaat het IAS in gesprek met de betrokkene(n), wordt een voorbeeld aansprakelijkstelling opgestuurd, wordt medische informatie opgevraagd en wordt de aanvraag verwerkt. Daarna volgt een onderzoek naar het arbeidsverleden. TAS of TNS Het IAS gaat samen met de betrokkene(n) na hoe het contact met asbest heeft plaatsgevonden en adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over het recht op een tegemoetkoming op grond van de ‘Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers 2014’ (TAS) of de ‘Regeling tegemoetkoming niet-loondienst gerelateerde slachtoffers van mesothelioom en asbestose’ (TNS).
Bemiddeling over schadevergoeding Daarnaast bemiddelt het IAS tussen (ex-)werkgevers en slachtoffers (of hun erfgenamen) over het betalen van een schadevergoeding. Hierover zijn afspraken gemaakt met het Comité Asbestslachtoffers, organisaties van werkgevers en werknemers, het Verbond van Verzekeraars en de overheid. Het IAS wil deze schadeclaims zo snel, zorgvuldig en laagdrempelig mogelijk afhandelen. De kosten worden bij werkgevers en verzekeraars in rekening gebracht. Normbedragen geven veel helderheid De tussen de betrokken partijen afgesproken normbedragen geven veel helderheid en dragen er aan bij dat verreweg de meeste dossiers binnen het jaar kunnen worden gesloten.
'Er zijn ook genoeg gevallen waarin geen consensus wordt bereikt over een schadevergoeding. Verjaring is de belangrijkste reden. De verjaringstermijn voor blootstelling aan asbest voor 2004 is 30 jaar. Overigens doen niet alle verzekeraars en bedrijven een beroep op deze verjaring en ook de Hoge Raad heeft bepaald dat in bepaalde gevallen het beroep op de verjaringstermijn van 30 jaar niet stand houdt.
Asbestregister Een van de andere wensen van het IAS is het openen van een asbestregister, waarin alle feiten op een rij worden gezet. Van belang voor toekomstige slachtoffers. ‘Het geeft inzicht in de manier van blootstelling. Zo’n register kan helpen sneller duidelijkheid te krijgen of je wel of niet bent blootgesteld aan asbest. Als dat het geval is, registreer je dan in elk geval.
De rol van de Risk & Insurance Manager Als Risk & Insurance Manager krijg je al snel te maken met de aansprakelijkstelling als gevolg van een asbestgerelateerde aandoening. Titus Tiel Groenestege: ‘In mijn bedrijf hebben we in de afgelopen tijd met een aantal claims van oud-werknemers te maken gehad. Het IAS, het Instituut Asbestslachtoffers, is bij alle gevallen betrokken geweest. De dossiers zijn inmiddels gesloten.’ Soms moet lang worden gezocht naar relevante gegevens uit een (ver) verleden. ‘Van belang is in elk geval na te gaan wie de laatst bekende verzekeraar is geweest met een aansprakelijkheidspolis zonder uitsluiting van dit soort claims. Ook makelaars kunnen helpen bij het reconstrueren van de historie. De vergoeding van affectieschade is een vorm van smartengeld voor naasten van slachtoffers. Deze naasten kunnen schadevergoeding krijgen als het slachtoffer is overleden of ernstig en blijvend letsel heeft. Iemand anders moet dit veroorzaakt hebben. Die persoon is aansprakelijk.
Het is een schadevergoeding voor dierbaren die verdriet hebben. En met wie het slachtoffer zijn leven deelt of deelde (in geval van overlijden). Erkenning voor naasten Het is een schadevergoeding voor dierbaren die verdriet hebben. De bedoeling van de schadevergoeding is om te laten zien dat het verdriet wordt gezien (erkend). Bijvoorbeeld een kind dat wordt aangereden en levenslang ernstig gehandicapt blijft. Of een partner die komt te overlijden door een medische fout. Ook een geweldsmisdrijf kan de oorzaak zijn. Bijvoorbeeld een beroofde vader die is neergeschoten, waarna zijn partner en kinderen alleen achterblijven. Vergoeding van affectieschade neemt het leed van naasten van slachtoffers niet weg. Maar biedt wel erkenning, genoegdoening en helpt bij de verwerking.
Hoogte vergoeding Alleen de partner van het slachtoffer, de kinderen en ouders, of zij die een vergelijkbare relatie hebben met het slachtoffer, komen in aanmerking voor een vergoeding van affectieschade. De hoogte van de vergoeding ligt tussen de € 12.500 en € 20.000. De persoon die aansprakelijk is voor het ongeval, betaalt. Is deze persoon verzekerd? Dan betaalt de verzekeraar. Het kan zijn dat de vergoeding lager uitvalt. Dat kan als er bijvoorbeeld sprake is van eigen schuld van het slachtoffer. Vergoeding affectieschade mogelijk sinds 1 januari 2019 De wet is op 1 januari 2019 in werking getreden.
Informatie en advies Wilt u informatie en advies over vergoeding voor affectieschade? Een partner verliezen is ontzettend zwaar. Je verliest je maatje, de moeder of vader van je kinderen, de persoon die je als eerste belt als er iets is. Ook je financiële situatie kan veranderen door het overlijden van je partner. In dit artikel bespreken we op welke uitkeringen en toeslagen je mogelijk recht hebt als je partner is overleden. Weet je dat je partner binnenkort komt te overlijden? Als je partner is overleden, kun je een nabestaandenuitkering krijgen: een soort basisinkomen vanuit de Algemene nabestaandenwet (Anw).
De hoogte van deze uitkering wordt bepaald door je inkomen. Hoe meer je verdient, hoe minder nabestaandenuitkering je over het algemeen krijgt. Wil je weten of je recht hebt op een nabestaandenuitkering of wil je de uitkering meteen aanvragen? Vind je het moeilijk om uit te leggen wat je nodig hebt? Geef het praatstuk dan aan de mensen die dicht bij je staan. Werkt(e) jouw partner in loondienst? Dan heb je meestal recht op aanvullend nabestaandenpensioen vanuit de werkgever. Dit wordt ook wel het partnerpensioen genoemd. Het nabestaandenpensioen krijg je bovenop de nabestaandenuitkering vanuit de Anw: die twee staan los van elkaar. Het nabestaandenpensioen bedraagt maximaal 70 procent van het opgebouwde pensioen van je partner en wordt de rest van je leven uitgekeerd.
Je partner werkt bij een bedrijf dat is aangesloten bij een pensioenfonds. Zijn jullie niet getrouwd of geen geregistreerde partners? Dan heb je niet automatisch recht op het nabestaandenpensioen. De pensioenregeling van je partner bevat een zogenaamd ‘nabestaandenpensioen op opbouwbasis’. Dat betekent dat je altijd nabestaandenpensioen krijgt als je partner komt te overlijden. De pensioenregeling van je partner bevat een zogenaamd ‘nabestaandenpensioen op risicobasis’. Je partner heeft bij eerdere banen pensioen opgebouwd. In sommige gevallen keren deze oude pensioenregelingen ook nabestaandenpensioen uit. Let op: Het kan zijn dat je partner zelf (extra) pensioen opbouwt, bijvoorbeeld via beleggen, banksparen of door te investeren in vastgoed.
Bij huwelijk of geregistreerd partnerschap is het nabestaandenpensioen vaak veiliggesteld. Helaas is vaak dat er geen nabestaandenpensioen voor ongehuwde partners. Veel pensioenverzekeraars en pensioenfondsen verzekeren namelijk alleen een nabestaandenpensioen als er een gezamenlijke huishouding is. Een inschrijving in het register Gemeentelijke Basisadministratie. Het aangemeld zijn van de partner bij de pensioenverzekeraar. Vaak worden voorin het reglement de begrippen deelnemer, nabestaande en gezamenlijke huishouding uitgelegd. Twijfel je of je alles wel goed geregeld hebt? Ben je vergeten je partner aan te melden en een kopie van de samenlevingsovereenkomst te sturen? Dat kan soms hersteld worden als jouw partner na je overlijden alsnog de overeenkomst instuurt.
Er zijn ook fondsen die de partner zonder notariële samenlevingsovereenkomst een partnerpensioen uitkeren. Dit gebeurt dan na beroep op de zogenaamde hardheidsclausule. Veel pensioenregelingen kennen tegenwoordig een nabestaandenpensioen op risicobasis. Dat betekent dat er niet meer voor het nabestaandenpensioen wordt gespaard. Alleen als de deelnemer tijdens zijn dienstverband overlijdt, is een nabestaandenpensioen verzekerd. Overlijdt de deelnemer na het dienstverband, tijdens een periode waarin hij bijvoorbeeld een WW-uitkering krijgt? Dan is er geen nabestaandenpensioen meer verzekerd. Vaak wordt er in dit geval na uitdiensttreden wel een aanbod voor een zogeheten ‘uitruil’ gedaan vanuit de pensioenverzekeraar of het pensioenfonds. Je krijgt dan iets minder ouderdomspensioen, maar bij overlijden na dienstverband krijgt jouw partner toch een uitkering.
De gevolgen van uitruilen van een deel van het ouderdomspensioen voor nabestaandenpensioen zijn niet voor iedereen duidelijk. ‘We hebben samen een woning gekocht, dan is het toch duidelijk?’ Veel mensen denken dat het samen kopen van een woning voldoende is om een nabestaandenpensioen veilig te stellen. Dat is niet het geval. Je moet echt voldoen aan de eisen uit het reglement. Als je al langer een relatie had en daarna trouwde, dan kun je toch in een vervelende situatie belanden. Had je namelijk voor het huwelijk geen notariële samenlevingsovereenkomst en overlijkt de deelnemer binnen 1 jaar? Dan heb je vaak nog geen recht op een nabestaandenpensioen. De pensioenfondsen willen daarmee voorkomen dat mensen hier misbruik van maken. Bijvoorbeeld door te trouwen in geval van ernstige ziekte en zo ten onrechte een nabestaandenpensioen te regelen.
Er zijn meerdere redenen waarom een uitkering van een nabestaandenpensioen lager kan uitvallen dan je verwacht. De deelnemer was eerder gehuwd en het meeste nabestaandenpensioen is na de scheiding gereserveerd voor de vorige partner. Er is sprake van een aanzienlijk leeftijdsverschil tussen de partners. Veel pensioenregelingen kennen een kortingsregeling. Voor elk jaar dat de partners meer dan 10 jaar in leeftijd verschillen dan een korting toegepast. Bijvoorbeeld van 2 of 3%. Bij 16 jaar leeftijdsverschil kan dat dus oplopen tot kortingen van 12 tot 18%. Je nabestaandenpensioen is niet altijd 70% van het ouderdomspensioen meer. Deze voorbeelden zijn niet uitputtend.
Als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, zijn er veel zaken automatisch geregeld. Je bent bijvoorbeeld automatisch elkaars erfgenaam. En je hebt recht op nabestaandenpensioen als dat geregeld is in de pensioenregeling van je partner. Dat is anders wanneer je samenwoont met of zonder samenlevingscontract. Dan moet je zelf dingen regelen. Het is dus belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de juridische gevolgen van je samenlevingsvorm. Woon je ongehuwd samen? En heb je geen geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract? Dan erf je volgens de wet niets van elkaar. Wil je dit wel, dan regel je dit met een testament.
Heb je na het overlijden van je partner geen of weinig inkomsten? En heb je een kind jonger dan 18 jaar dat bij je in huis woont? Of ben je arbeidsongeschikt? Dan biedt de ANW misschien een vangnet. Het maakt niet uit of je getrouwd bent maar je moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Let wel: de ANW is geen vetpot. De meeste pensioenregelingen hebben een nabestaandenregeling. Als je getrouwd bent of geregistreerd partner van elkaar bent, heb je automatisch recht op dat nabestaandenpensioen. Woon je samen? Dan kan je elkaar als partner aanmelden bij je pensioenfonds of verzekeraar. Check bij je pensioen of verzekeraar of daar voorwaarden aan verbonden zijn en welke. Als er geen pensioenregeling is, of als de regeling onvoldoende dekking biedt, kan je overwegen om een overlijdensrisicoverzekering op elkaars leven af te sluiten. Dit vertelde een nabestaande ons in een gesprek.
“Dan had ik geregeld dat ik na het overlijden van mijn partner, geen zorgen zou hebben over geld”. Bespreek daarom samen of er voldoende geld is als 1 van jullie er niet meer is. Is dat niet het geval? Welke voorwaarden gelden voor de nabestaandenuitkering hangt af of uw partner of uw ex-partner is overleden. Voor de nabestaandenuitkering is een ex-partner de persoon waarmee u getrouwd was of een geregistreerd partnerschap had. Is uw ex-partner overleden? uw ex-partner was verplicht om partneralimentatie aan u te betalen. u zorgt voor een kind dat jonger is dan 18 jaar. Vraagt u een nabestaandenuitkering aan en bent u arbeidsongeschikt? UWV onderzoekt of u minimaal 45% arbeidsongeschikt bent. De uitkomst van het onderzoek van UWV bepaalt of u een nabestaandenuitkering krijgt of niet. Woont u buiten Nederland?
