De helpdesk van Bax Music krijgt veel vragen. Over van alles. Je kunt het zo gek niet bedenken, of de vraag is al eens gesteld. En het antwoord gegeven, ook dat. Want wat is nu precies het verschil tussen passieve speakers en actieve speakers? Laten we beginnen met het indelen van de luidsprekers. In feite kunnen we luidsprekers in twee soorten opdelen, namelijk actieve luidsprekers en passieve luidsprekers.
Actieve versus passieve luidsprekers: basisbegrippen en toepassingsverschillen
Actieve luidsprekers zijn al voorzien van hun eigen versterkermodule, passieve luidsprekers hebben nog een losse versterker nodig. Beide systemen hebben hun eigen kenmerken en het is daarom lastig te zeggen welke van de twee systemen het beste is. Dit is ook vooral afhankelijk van de toepassing.
Actieve luidsprekers hebben een ingebouwde versterker, waardoor het eigenlijk een plug-and-play systeem betreft. Het vermogen van de versterkermodule is optimaal afgestemd op de interne componenten en je hoeft je geen zorgen meer te maken over de verhouding tussen speaker en versterker. Daarnaast is het makkelijker om een actieve luidspreker te koppelen aan een tweede actieve luidspreker, door middel van een signaalkabel. Een actief systeem uitbreiden met subwoofers? Dat is vaak geen probleem, zeker als je al een set 12 inch of 15 inch actieve luidsprekers hebt, kun je daar vaak moeiteloos actieve 15 of 18 inch subwoofers onder zetten.
Passieve luidsprekers zijn luidsprekers zonder interne versterker. Om optimaal te presteren heb je dus nog een passende versterker nodig. Passieve luidsprekers worden vaak gebruikt bij vaste installaties, maar worden ook nog veel gekozen door DJ’s en geluidstechnici die graag hun complete setup zelf in elkaar willen zetten. Wat belangrijk is bij een passief luidsprekersysteem, is de balans tussen je luidsprekers en je versterker. Zorg er daarom voor dat je versterker iets meer vermogen levert dan je luidsprekers in theorie aankunnen.
Overversterkers, clipping en verbruik
Indien je een te lichte versterker kiest voor je luidsprekers, is de kans aanwezig dat je er zoveel mogelijk vermogen uit wilt halen om een aardige geluidsdruk te krijgen. Het probleem is dan vaak dat de welbekende rode ‘Clip’ lampjes gaan oplichten. Dit houdt in dat de versterker zijn maximale output geeft en hopeloos probeert om er nog meer uit te krijgen. De interne componenten zijn er niet op berekend, wat vaak tot gevolg heeft dat er een vervormd signaal naar je luidsprekers gaat. Bax Music-verkopers adviseren daarom vaak een versterker die iets meer levert dan je luidsprekers in theorie aankunnen.
Wanneer je een passief systeem wilt uitbreiden met subwoofers, kom je al snel uit bij een compleet versterkerrack om je passieve speakers en subwoofers te voorzien van de juiste hoeveelheid vermogen. Een versterkerrack bestaat meestal uit een doubledoor flightcase, waar versterkers en randapparatuur in gemonteerd worden. Vaak wordt er een aparte versterker voor de topkasten genomen, plus een aparte versterker voor de subwoofers. Om net als bij een actief systeem het signaal met een crossover te scheiden, gebruikt men vaak een 19 inch crossover. Een actieve crossover kan de kantelfrequentie between hoog en laag aanpassen.
Belang van impedantie en luidsprekerbelasting
Stel dat je een luidspreker uitgekozen hebt met een belastbaarheid van 300 Watt RMS op 8 Ohm. Een stelregel is dat je dan ongeveer anderhalf tot tweemaal zoveel vermogen neemt voor een bijpassende versterker. Ideaal zou een versterker zijn die tussen de 450 en 600 Watt RMS op 8 Ohm per kant levert. Bij een subwoofer ligt het net iets anders. Ohm is de eenheid waarmee de weerstand van een luidspreker gemeten wordt. In de luidsprekerwereld worden 4 en 8 Ohm het meest genoemd. Een versterker kan meer vermogen leveren bij een lagere weerstand, maar 2 Ohm wordt vaak een lastiger verhaal.
Als je twee 8 Ohm luidsprekers met 300 Watt RMS aansluit, wordt de weerstand gehalveerd en de belastbaarheid verdubbeld. Drie of meer 8 Ohm luidsprekers doorlussen kan de versterker snel overbelasten. Een serieschakeling verhoogt de stand-alone belastbaarheid, maar verlaagt het vermogen dat de versterker daadwerkelijk kan leveren. Het gebruik van serieschakelingen vereist zorgvuldige bekabeling en afstemming van impedanties.
Crossovers: passief vs actief
Een crossover is een scheidingsfilter. In normale passieve luidsprekers met een woofer en een tweeter zit vaak al een passieve scheidingsfilter. Voor passieve subwoofers geldt vaak hetzelfde, maar meestal anders uitgevoerd. Een scheidingsfilter in een subwoofer pakt de lage tonen eruit en geeft die aan de subwoofer zelf, terwijl de midden- en hoge tonen doorgestuurd worden naar de topkasten. Dit systeem is minder efficiënt, omdat er vermogensverlies is door warmte en de filters. Daarnaast kun je de balans tussen hoge en lage tonen niet aanpassen en kun je de kantelfrequentie niet bepalen omdat die standaard is ingesteld.
Hoe lossen we dit op? Met een 19 inch actieve crossover. Een actieve crossover splitst het signaal nog voordat het versterkt wordt, waardoor elke versterker precies het signaal krijgt wat hij moet versterken. Actieve fullrange luidsprekers beschikken vaak ook over een scheidingsfilter, hetzij vóór versterking (bi-amped), hetzij ná versterking. Een actieve subwoofer heeft meestal wél een actieve crossover aan boord, omdat de fabrikant niet weet welke actieve luidsprekers je erbij gebruikt.
Passieve radiatoren: wat zijn ze en hoe werken ze?
Een passieve radiator (ook wel droneconus genoemd) is een soort luchtdrukapparaat zonder spreekspoel en magneet. Hij beweegt als reactie op luchtdrukveranderingen in de luidsprekerkast en werkt alleen op basis van elektrische beweging van de actieve driver. Passieve radiatoren worden steeds populairder in draagbare luidsprekersystemen en vervangen soms de basreflexpoort.
In moderne luidsprekers vervangt de passieve radiator vaak de basreflexpoort. Een passieve radiator is technisch identiek aan een actieve luidspreker, behalve dat deze geen magneet en spreekspoel heeft. Een passieve radiator wordt gevoed door de gecreëerde luchtdruk in de kast en geen elektrische stroom nodig heeft. Daardoor kan een luidspreker diepere bas produceren in een compacte behuizing en wordt ruis- en vervormingsproblemen van basreflexpoorten verminderd.
Bij passieve radiatoren geldt dat het gewicht, het massatraagheidsmechanisme en de afstemming cruciaal zijn. Een zwaardere passieve radiator kan trager reageren en mogelijke na- en trillingseffecten veroorzaken, terwijl een lichter massa eerder snelle reacties kan geven. Het ontwerp kan zodoende invloed hebben op het geluid bij snelle lage tonen en potten van korte duur. In de praktijk moeten luidsprekerontwerpers kiezen tussen minder poortresonantie en gewenste basrespons in kleine tot middelgrote kasten.
Hoeveel watt en wat betekent RMS?
RMS staat voor Root Mean Square en wordt uitgedrukt in Watt. Dit geeft aan hoeveel continu vermogen een versterker kan leveren zonder vervorming bij een sinus-signaal. Muziek is dynamisch en bevat pieken en dalen, waardoor werkelijke belastbaarheid in praktijk hoger of lager kan uitvallen afhankelijk van de inhoud. Ohm en impedantie bepalen hoe een versterker vermogen levert aan de luidsprekers. Een 8 Ohm luidspreker kan verschillende vermogens leveren bij verschillende impedanties, maar het is belangrijk om een bijpassende combinatie te kiezen zodat de versterker niet constant in clipping terechtkomt.
Praktische tips voor installatie en afstemming
Bij passieve systemen is het essentieel de balans tussen luidsprekers en versterker te bewaken. Gebruik het signaal van de mixer niet direct op de luidsprekers zonder juiste filtering of crossovers. Overweeg een 19 inch crossover voor precieze afstemming tussen topkasten en subwoofers. Voor grote ruimten kan een aantal luidsprekers op verschillende locaties helpen om een evenwichtige dekking te realiseren. Houd rekening met de zaalakoestiek en probeer meetgegevens te gebruiken om de beste afstemming te bepalen.
- Overweeg bi-amped configuraties voor sommige luidsprekers
- Beperk het aantal door te lussen luidsprekers om impedantieproblemen te voorkomen
- Gebruik geschikte subwoofers om lage tonen te versterken zonder overbelasting van de topspeakers
Passieve radiatoren zijn vooral interessant voor compacte systemen die diepe bas willen leveren zonder een grote kast. Een goede afstemming tussen kassistol en buis-/poortloze basweergave kan de kwaliteit aanzienlijk verhogen. Het kiezen tussen poort, passieve radiator en gesloten behuizing hangt af van muziekgenre, ruimte en gewenste basrespons.
Wat is nu het verschil tussen een poort en een passieve radiator in termen van klank? Een poort klinkt vaak sneller op de afstemfrequentie en kan wat strakker; een passieve radiator beweegt langer na en kan een zwaarder gedempte bas geven. Voor muziek geldt vaak: bij bassreflex liever poort, bij films kan een passieve radiator de voorkeur hebben. De keuze hangt af van het gewenste effect en de akoestiek van de ruimte.
PASSIVE RADIATORS EXPLAINED!! | eCoustically Speaking
Samenvatting: waarom kiezen voor passieve radiatoren?
Passieve radiatoren vergroten het laagfrequentiebereik van luidsprekers en kunnen diepere bas produceren in compactere kasten. Ze verminderen ruis en vervorming door poortgeluid en bieden een alternatief voor basreflexpoorten zonder resonantiefrequentie die de baskleur bepaalt. Bij zelfbouwprojecten en professionele installaties bieden passieve radiatoren een efficiënte manier om meer SPL en diepte te halen uit kleine tot middelgrote kasten.