Peter Schut Woortmansdijk 16 Westerbroek informatie

Vier weken geleden is in opdracht van de gemeente Barneveld een groot archeologisch onderzoek van start gegaan als voorbereiding voor de aanleg van een nieuw bedrijventerrein in Harselaar. In totaal worden door Archol meer dan 4 hectare onderzocht. In eerste instantie is een uitgebreid proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Daarbij zijn zeven kernen onderscheiden waar resten van boerderijen zijn aangetroffen.

Halverwege augustus 2015 zijn weer bijzondere vondsten gedaan. Voor veel mensen zijn de donkere vlekjes in het gele zand niet echt spannend. Wanneer deze echter precies worden ingetekend, tekent zich hier de plattegrond van een meer dan 2000 jaar oude boerderij af! Ieder donker vlekje is ontstaan door het verrotten van een paal die hier heeft gestaan. Op de foto is bij elk wit kaartje een paalspoor gevonden. Vooraan zie je binnen het kader waar de boerderij stond van links naar rechts aan weerszijden 3 of 4 palen. Misschien stonden hier de runderen in stalboxen. Bijzonder is dat hier ook een waterput is gevonden. Deze bevatten vaak verkoolde zaden en stuifmeel dat ons veel kan vertellen over het landschap en de gewassen die men verbouwde. Een enkele keer wordt er ook nog een voorwerp van hout in aangetroffen. Deze kunnen met speciale technieken nauwkeurig worden gedateerd. Tijdens de opgraving worden zoveel mogelijk gegevens verzameld die later worden uitgewerkt waardoor een zo compleet mogelijk verhaal kan worden verteld.

Waarschijnlijk was deze boerderij ongeveer honderd jaar voordat Julius Caesar Nederland binnen trok bewoond. Er is tenminste nog een boerderij uit deze periode gevonden of beide gelijktijdig bewoond waren of na elkaar weten we nog niet. Rondleidingen: Voor iedereen die de eerste resultaten van de opgravingen wil bekijken is er vrijdag 21 augustus de mogelijkheid. Om 13.00 en 14.30 worden er rondleidingen gegeven. Parkeren kan op de parkeerplaats van het zalencentrum Hoefslag aan de Wencopperweg. Verzamelen aan de achterzijde van de parkeerplaats.

Inmiddels zijn ook twee boerderijen gevonden uit ongeveer de elfde of twaalfde eeuw. Zij stonden op korte afstand van elkaar en wij vermoeden dan ook dat men eerst in de ene boerderij heeft gewoond en na verloop van tijd deze heeft moeten verlaten en een nieuwe heeft gebouwd. Bijzonder is dat er precies tussen de beide boerderijen twee dierengraven zijn gevonden. Op de foto zien we de grootste boerderij met licht gebogen lange zijden. Deze is ongeveer 27 meter lang! Deze boerderijen zijn ouder dan de eerste vermelding van het wildvorstersgoed Wedichem uit 1326.

140 mensen bezochten de open dag op de opgraving Harselaar in Barneveld. De bezoekers werden door deskundigen rondgeleid en waren erg enthousiast dat de deels 2000 jaar oude boerderijen zo goed herkenbaar waren. Op de opgraving in Harselaar zijn stuifmeelkorrels en zaadjes belangrijk voor de reconstructie van een fascinerend verleden. Op de eerste foto is in het profiel, een verticale doorsnede van de bodem, vlak boven het gele zand een zwart veenlaagje te zien. Deze is niet door mensen gemaakt, maar het veen bepaalde wel wanneer men hier wel of niet kon wonen. Door het veen te onderzoeken op stuifmeel en te dateren met behulp van de C14 methode kunnen we achterhalen in welke perioden het niet mogelijk was om hier te wonen.

Waarschijnlijk brak pas in de ijzertijd (800 v. Chr. tot het begin van de jaartelling) een droge periode aan. IJzertijd boeren vestigden zich toen gedurende enkele honderden jaren in dit gebied. Om dit drassige gebied te ontginnen was het noodzakelijk om het te ontwateren. Daarvoor werd onder andere de greppel gegraven die op de derde foto te zien is. De eerste boeren hebben wel hun spitsporen achtergelaten. Dit is op de tweede foto te zien. Onder in de zwarte grond en deels net in het gele zand zijn driehoekige verkleuringen te zien. Het zijn de schepafdrukken uit mogelijk de ijzertijd. Op de opgraving in Harselaar zijn stuifmeelkorrels en zaadjes belangrijk voor de reconstructie van een fascinerend verleden. Op de eerste foto is in het profiel, een verticale doorsnede van de bodem, vlak boven het gele zand een zwart veenlaagje te zien. Deze is niet door mensen gemaakt, maar het veen bepaalde wel wanneer men hier wel of niet kon wonen. Door het veen te onderzoeken op stuifmeel en te dateren met behulp van de C14 methode kunnen we achterhalen in welke perioden het niet mogelijk was om hier te wonen. Waarschijnlijk brak pas in de ijzertijd (800 v. Chr. tot het begin van de jaartelling) een droge periode aan. IJzertijd boeren vestigden zich gedurende enkele honderden jaren in dit gebied. Om dit drassige gebied te ontginnen was het noodzakelijk om het te ontwateren. Daarvoor werd onder ander de greppel gegraven die op de tweede foto te zien is. De eerste boeren hebben wel hun spitsporen achtergelaten. Dit is op de derde foto te zien is. Onder in de zwarte grond en deels net in het gele zand zijn driehoekige verkleuringen te zien. Het zijn de schepafdrukken uit de ijzertijd of de middeleeuwen.

Vier weken geleden is in opdracht van de gemeente Barneveld een groot archeologisch onderzoek van start gegaan als voorbereiding voor de aanleg van een nieuw bedrijventerrein in Harselaar. In totaal worden door Archol meer dan 4 hectare onderzocht. In eerste instantie is een uitgebreid proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Daarbij zijn zeven kernen onderscheiden waar resten van boerderijen zijn aangetroffen. Verder onderzoek moet aantonen uit welke periode deze dateren maar naar verwachting gaat het voornamelijk om ijzertijd boerderijen. Op twee plaatsen zijn sporen gevonden van erven uit de volle en/of late middeleeuwen. Vermoedelijk gaat het daarbij om het wildvorstersgoed Wedinchem dat dateert uit de twaalfde of dertiende eeuw. Het is de eerste keer dat een dergelijk erf van een ambtenaar van de graaf van Gelre wordt onderzocht.

Wat de vondsten ons vertellen

• De donkere vlekjes in het gele zand markeren paalsporen en de plattegrond van een boerderij die circa 2000 jaar oud is.
• Een waterput met verkoolde zaden en stuifmeel biedt informatie over planten en gewassen uit die tijd.
• De aanwezigheid van dierengraven wijst op vroege testamenten van runderen en huishoudelijk gebruik.
• De sporen en spitsporen geven aanwijzingen over bouwtechnieken en landbouwpraktijken uit de ijzertijd en middeleeuwen.
• De paleogeografie van het gebied laat zien hoe men waterbeheer en ontwatering toepaste om drassige terreinen geschikt te maken voor bewoning.

Rondleidingen en open dagen bleven de belangstelling stimuleren en de vergaarde kennis kon breed worden gedeeld. De eerste resultaten van de opgravingen, inclusief de reconstructie van het oudere erf en de boerderijplattegronden, bieden een fascinerend beeld van leef- en landbouwpraktijken in deze regio lang geleden.

tags: #peter #schut #woortmansdijk #16 #westerbroek