De oude patriciërswoning het Cromhouthuis aan de Herengracht in Amsterdam werd oorspronkelijk gebouwd voor de familie Cromhout. Eigenlijk zijn het vier aaneengesloten grachtenpanden. De huizen werden ontworpen door de Amsterdamse architect Philips Vingboons in opdracht van de handelaar Jacob Cromhout. Jacob Cromhout (1608-1669) was in de Gouden Eeuw een belangrijk regentengeslacht.
Het huis werd in 1660 door architect Philips Vingboons gebouwd in opdracht van Jacob Cromhout. Oorspronkelijk waren het vier huizen, die de Cromhouthuizen werden genoemd. De opdrachtgever Jacob Cromhout woonde in het grootste van de vier panden. Dit is het huis op nummer 366, waar een 'kromhout' in de gevel is afgebeeld.
Jacob Cromhout was meer dan dertig jaar lid van de vroedschap. Hij heeft tal van functies vervuld. Cromhout was onder meer schepen, hoofdschout, lid van de admiraliteit en tien keer burgemeester. Hij was een voornaam man: bij de begrafenis van prins Frederik Hendrik in 1647 mocht hij de standaard met de wapens dragen.
Philips Vingboons (1607-1678) was de oudste en meest begaafde van de drie zonen van de uit Mechelen afkomstige David Vingboons. Johannes Vingboons werd cartograaf en aquarellist en de andere broer van Philips, Justus Vingboons, werd ook architect. Zijn belangrijkste bouwwerk is het Trippenhuis aan de Kloveniersburgwal in Amsterdam. Philips Vingboons is de schepper van de hals- of Vingboonsgevel. Hij werd ook beroemd als schepper van de typische smalle, rijzige gevel van een huis met een langgerekte plattegrond. Zo werd optimaal gebruik gemaakt van de beschikbare ruimte aan de gracht.
In oudere huizen kwam men via de voordeur direct in het voorhuis. Vingboons liet de entree uitkomen in een gang, die toegang gaf tot de verschillende kamers van het huis. De oorspronkelijke inventaris van deze Cromhouthuizen is grotendeels verdwenen. Bijna alle objecten in het statige pand aan de Herengracht zijn afkomstig uit de collectie van Amsterdam Museum. Bij de ingang van de bel-etage hangt nog een portret van Albert Cromhout.
In het Cromhouthuis aan de Herengracht was tot 2020 het Bijbels Museum gevestigd. Dit museum was een onderdeel van Amsterdam Museum. Het Bijbels Museum verschafte inzicht in de rol van de Bijbel in de samenleving en de cultuur. Het museum kwam voort uit de verzameling van de negentiende-eeuwse dominee Leendert Schouten. Het Amsterdamse Fonds voor de Kunst besloot in 2016 dat het Bijbels Museum de subsidie voor de periode 2017-2020 verloor.
Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken wij regelmatig aandacht aan geschiedenis van Amsterdam. Lees Amsterdam: Stadsgeschiedenis in 150 episoden als u uw bezoek aan Amsterdam wilt voorbereiden of meer wilt weten over de geschiedenis van Amsterdam. Een informatieve gratis nieuwsbrief over geschiedenis. Ruud van Capelleveen schrijft regelmatig een artikel over de rijke geschiedenis van de hoofdstad van Nederland. In dit e-book verzamelde hij 150 verhalen die zijn grote interesse en betrokkenheid tonen. Deze uitgave over Amsterdam bevat 150 episoden uit de rijke geschiedenis van Amsterdam aan de hand van interessante plaatsen en opmerkelijke verhalen.
direct werden aangebracht op balken en planken. en engeltjes die de wapens van Hendrick Trip en Johanna de Geer en een mortier dragen. 460) uit 1662. in of vlak na de bouwtijd zijn aangebracht. een hoorn des overvloeds voor de Overvloed. herfst (met glas en druiven) en een oude, kleumende man als de winter. voorkamer is gevestigd. bekende Amsterdamse bouwmeester Philip Vingboons in de stijl van het Hollands Classicisme. grote zaal van Herengracht 366 bevindt zich een cassettenplafond uit de bouwtijd. achtergrond van de twaalf tekens van de dierenriem. (1695-1754) in 1718. slechts 22 jaar oud was. aan, links daarvan Iris en Juno, rechts Ceres en Bacchus. herkennen we Ram, Vissen, Waterman, Schorpioen, Boogschutter en Steenbok. gesigneerd en gedateerd, op de pijlenhouder van de Boogschutter rechts-midden. traditie van de zeventiende eeuw is het gevat in een cassettenplafond. mocht invullen. de Wit zijn vervangen. van het zeventiende- naar het achttiende-eeuwse plafond. atelier ARR. verflaag los was gekomen van het doek. Ook is de vernislaag vervangen. oogverblindend: de Italiaans aandoende kleuren komen prachtig uit. achttiende-eeuwse schilders van ons land. nabootsingen van marmeren reliëfs. “witjes” genoemd, zelfs als niet bekend is wie de schilder is geweest. die in de Lange Niezel een atelier had. waar hij lessen volgde. Dijck. In de eerste jaren maakte hij vooral portretten en ook altaarstukken, o.a. Jacob de Wit vond in Jacob Cromhout, heer van Nieuwerkerke (1672-1722), een nieuwe maecenas. naamgenoot van de schilder was “een groot kunstminnaar en liefhebber van prachtige huizen” (2). schilderen”, op zijn buiten in de Beemster in 1717 en in zijn huis aan de Herengracht in 1718. maakte de schilder in één klap beroemd. grisailles. zeer overtuigend illusionistisch resultaat. nummers 383 en 385. Amsterdamse schilders: Fl. 4000,-. 385. Lairesse (1640-1711), zijn directe voorloper (3). Italië, waarop ook Rubens zich had laten inspireren. gebied van monumentale plafondschilderingen. vergeten Venetië zelf, zijn indrukwekkende plafonds van Veronese en Tiepolo tot stand gekomen. voorbeelden. worden ingericht. aan de Herengracht (4). Pellegrini uit 1717 (de tekening is op de tentoonstelling in het Bijbels Museum te zien). Binnenstad 165 (september 1997), p. Binnenstad 173 (november 1998), p. (2) Van Gool 1751, geciteerd in Boonstra (red) 2000, p. (4) Dit plafond is nog steeds te bewonderen in Herengracht 539. plafondstuk “De Dageraad” die hij in 1718 voor het Haagse Mauritshuis maakte. W. Meijer, Amsterdam en Venetië - Een speurtocht tussen IJ en Canal Grande, Den Haag 1991, p. A. (Uit: Binnenstad 276, mei/jun. Stadsherstel wordt eigenaar van Herengracht 366-368, de twee middelste van de vier Cromhouthuizen. De huizen zijn in de periode 1660-1662 gebouwd naar ontwerp van architect Philips Vingboons en gedecoreerd door de schilder Jacob de Wit. Op de benedenverdiepingen van het huidige Cromhouthuis vertelt het Amsterdam Museum het verhaal over kunstverzamelaars uit de hoofdstad en hun collecties. Op de bovenste etages presenteert het Bijbels Museum vaste en tijdelijke tentoonstellingen. Het Bijbels Museum verhuist eind 2020, mede het gevolg van een subsidiestop door het Amsterdams Fonds voor de Kunst in 2017, om zich volledig te richten op zijn nieuwe koers: het presenteren van reizende tentoonstellingen op verschillende locaties in het land. Voor het verwezenlijken van deze nieuwe koers heeft het museum besloten de eigen verzameling over te dragen aan andere musea. Dat proces van overdracht van collecties duurt tot medio 2020. Stadsherstel zal zich naar eigen zeggen inzetten voor het behoud van de openbaar toegankelijke culturele en/of maatschappelijke functie van de Cromhouthuizen.
Inhoudelijk overzicht van het Cromhouthuis vandaag
- De benedenverdiepingen vertellen het verhaal van kunstverzamelaars uit Amsterdam en hun collecties via het Amsterdam Museum.
- Bovenop etages presenteert het Bijbels Museum vaste en tijdelijke tentoonstellingen.
- Het plafondstuk in de Grote Salon, geschilderd door Jacob de Wit in 1718, markeert een van de vroegste meesterwerken van de kunstenaar.
- De tuin was oorspronkelijk dieper; een geometrisch ontwerp uit de Gouden Eeuw met verwijzingen naar Bijbelse thema’s dankzij de huidige tentoonstellingscontext.
- Stadsherstel is eigenaar geworden en zet zich in voor het behoud van de openbare functies van de Cromhouthuizen.
Iedereen is welkom in Nederland | Welkom in de Gouden Eeuw
Na de 20ste eeuw kreeg het Cromhouthuis zijn identiteit als museumcomplex met twee lagen: beneden de collectie van Amsterdam Museum, boven het Bijbels Museum tot 2020, waarna overdracht van collecties plaatsvond en nieuwe koers werd ingezet voor reizende tentoonstellingen. De plafondschilderingen door Jacob de Wit laten de twaalf Olympische goden zien, omringd door personificaties van de seizoenen, windstreken en tekens van de dierenriem. De samenwerking tussen Cromhout en De Wit maakte van het pand een icoon van kunst en geschiedenis dat de stad Amsterdam tot op heden fascineert.
De Cromhouthuizen vormen vandaag een symbool van familie, macht en interieur in de geschiedenis van Amsterdam, met een rijk erfgoed dat zowel architectuur als kunst belicht.