Dolby Atmos is simpel gezegd een manier/standaard om de surround-ervaring nog indrukwekkender te maken. Het belangrijkste kenmerk van Dolby Atmos zijn de surround-effecten die boven de luisterpositie plaatsvinden. De luidsprekers opstelling wordt bij Dolby Atmos anders aangeduid dan we gewend zijn. We kennen de 5.1-opstelling of de 7.1-opstelling wel maar met Dolby Atmos komen daar extra speakers bij. Deze ‘hoogte’ speakers worden weergegeven als 7.1.4 of 5.1.2. In het eerste geval heb je vier hoogtespeakers (twee voor en twee achter) en in het tweede geval heb je twee hoogtespeakers voor of in het midden van de ruimte. Er zijn heel wat verschillende mogelijkheden, variërend van 5.1.2 tot 9.1.2 en zelfs 11.2.4.
Niet elke ruimte is echter perfect voor een Dolby Atmos-opstelling, laat staan zo perfect als de vierkante box in bovenstaande afbeelding. Er zijn wat richtlijnen waar je jezelf aan kunt houden bij het plaatsen van de speakers. De beste manier om Dolby Atmos in de huiskamer in te zetten is om speakers boven de luisterpositie, in/tegen het plafond dus, te plaatsen. Hiervoor kun je alle soorten speakers gebruiken, zelfs de speakers die je al in je 5.1-kanaals of 7.1-kanaals opstelling hebt staan. De luidsprekers hoeven niks speciaals te kunnen. Je kunt tegenwoordig echter ook gaan voor zogenaamde Dolby Atmos add-on-modules voor luidsprekers. Deze worden bovenop de luidsprekers aan de voorzijde en/of achterzijde geplaatst en maken gebruik van weerkaatsingen via het plafond om het Atmos-effect te creëren.
Voor dit alles is wel een receiver/versterker nodig die de Dolby Atmos audiotrack kan decoderen en vervolgens naar de verschillende speakers kan sturen. Allereerst kijk je naar de opstelling die je wilt gebruiken. Elk kanaal in de opstelling heeft namelijk een eigen versterker nodig. Ga je voor een 5.1.2-kanaals opstelling dan heb je 7 versterkers voor de speakers en een aansluiting voor de subwoofer nodig. Ga je voor een 7.1.4-kanaals opstelling dan heb je 11 versterkte kanalen en een kanaal voor de subwoofer nodig. Vervolgens kun je kijken naar receivers die ondersteuning voor Dolby Atmos bieden (nagenoeg elk nieuw model vandaag de dag). Ga voor een receiver die het aantal kanalen dat je wilt aansluiten kan aansturen/versterken. De meeste receivers met Dolby Atmos kunnen zeven, negen of elf kanalen aansturen. En er zijn zelfs receivers die nog een stap verder gaan. Maar, je kunt een receiver met ondersteuning voor 7 kanalen ook zelf uitbreiden. De receivers die zeven of negen kanalen kunnen aansturen geven namelijk vaak ook aan een 7.1.4 (of 11-kanaals) opstelling te ondersteunen.
In ons geval zijn de frontluidsprekers, de center, de surround back luidsprekers, de surround luidsprekers en de front top luidsprekers direct op de receiver aangesloten. De rear top luidsprekers (hoogtespeakers voor achterin de kamer) zijn op een stereoversterker van Denon aangesloten. Deze versterker is middels een cinchkabel (rood/wit) aangesloten op de pre-out uitgang voor de Height2-kanalen op de receiver. Zoals hierboven al aangegeven is niet elke ruimte ideaal en onze ruimte is qua vorm al direct één van de lastigste klussen. We hebben namelijk de zolder ingericht als Dolby Atmos thuisbioscoop en door het schuine dak was een simpele plaatsing van de speakers aan het plafond geen optie. Na veel testen en meten hebben we toch een (voor deze kamer) ideale opstelling kunnen bereiken, zoals in onderstaande foto’s te zien is. De twee hoogtespeakers voor de achterzijde hangen dichtbij de luisterpositie maar komen door de akoestische aanpassingen over alsof ze hoger in de ruimte hangen. De hoogtespeakers aan de voorzijde hangen wel op de juiste hoogte en zijn iets naar beneden gedraaid om de luisterpositie perfect te bereiken.
De Dolby Atmos-opstelling die je in jouw huiskamer kunt gebruiken is afhankelijk van wat je receiver of versterker biedt en natuurlijk wat de mogelijkheden van speakers in de ruimte zijn. Lees meer over je kamer inrichten als thuisbioscoop.
Praktisch stappenplan voor jouw Atmos-installatie
- Bepaal de gewenste opstelling: 5.1.2, 7.1.4, of een andere variatie tot 11.2.4.
- Controleer of je receiver/versterker Dolby Atmos decodeert en het gewenste kanaalaantal ondersteunt.
- Bepaal welke luidsprekers reeds aanwezig zijn en of je ze als hoogtekanalen kunt inzetten of extra hoogtemodules nodig hebt.
- Plan de plaatsing van hoogte speakers: boven de luisterpositie, tegen het plafond, met de juiste koers en uitlijning.
- Overweeg akoestische aanpassingen of -panelen om het Atmos-effect te maximaliseren.
- Voer testen en meten uit om de opstelling af te stemmen op de luisterpositie en ruimtevorm.
Overwegingen bij ruimte en akoestiek
Niet elke kamer is ideaal voor een Atmos-opstelling. Kleine kamers, schuine daken of veel reflecties vragen om slimme plaatsing en mogelijk extra bevestigingsoplossingen. Het doel is dat hoogtekanalen een ruimtelijk, boven-luisterervaring creëren zonder storende reflecties of drukke geluiden.
- Hoogtespeakers kunnen voor- of achterin de ruimte hangen en soms dichter bij de luisterpositie geplaatst worden door akoestische aanpassingen.
- Dolby Atmos add-on-modules kunnen bovenop bestaande luidsprekers geplaatst worden om Atmos-effect te bereiken.
- Versterkingskanalen en subwoofer-koppelingen moeten kloppen met de gekozen opstelling.
Hoe installeer je een Dolby Atmos-thuisbioscoop? Eenvoudige Atmos-handleiding
Tip voor budget en installatiegemak
Als je wilt starten met Atmos zonder grote verbouwing, kun je beginnen met add-on hoogtemodules boven bestaande fronts of backs plaatsen en later eventueel uitbreiden naar volledige 7.1.4-opstelling.