Asbest is een natuurlijk mineraal dat vroeger veel werd gebruikt in de bouw. Het materiaal was populair omdat het sterk, goedkoop, slijtvast en brandwerend is. Het probleem zit niet in het materiaal zelf, maar in wat er gebeurt als het beschadigd raakt. Zodra asbestvezels vrijkomen en je ze inademt, kunnen ze diep in de longen terechtkomen. Dat kan op lange termijn ernstige ziekten veroorzaken, zoals asbestose of longkanker. Asbestvezels zijn met het blote oog niet zichtbaar. Toch kun je vaak wel inschatten of een materiaal mogelijk asbesthoudend is. Is het materiaal geplaatst vóór 1994?
Asbest werd vooral toegepast in functionele onderdelen van een woning. Twijfel je? Tip! Golfplaten met asbest kun je vrij eenvoudig herkennen. Oude gevel- en dakplaten bevatten regelmatig asbest. Zeker bij beschadiging of verwering kunnen deze platen gevaarlijk worden. Misschien heb je wel eens gehoord van de zogeheten aansteker-test. Daarbij houd je vuur bij een verdacht materiaal. Asbest kan zowel binnen als buiten je woning zitten.
Niet alle asbest is hetzelfde. Wit asbest (chrysotiel) is de meest gebruikte soort. Bruin asbest (amosiet) is zeer sterk en hittebestendig. Blauw asbest (crocidoliet) is de gevaarlijkste variant. Wil je zekerheid? Dan is een asbestinventarisatie de juiste stap. Tip! Hoe kun je zien of het asbest is? Asbest is met het blote oog moeilijk te herkennen. Het zit vaak in oudere bouwmaterialen zoals vloerzeil, golfplaten en isolatie. Een laboratoriumanalyse is nodig om zeker te zijn.
Waarom asbest zo gevaarlijk is en wat je eraan moet doen
Het gaat niet om het materiaal, maar wat er gebeurt als het beschadigd raakt. De gevolgen van asbestblootstelling merk je meestal pas na tientallen jaren. Ziekten zoals asbestose en longkanker ontstaan vaak pas 20 tot 40 jaar na de blootstelling. Als ze vrijkomen door zagen, boren of breken, kan dit leiden tot ernstige blootstelling. Het verwijderen mag dan alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren.
Er is geen algemeen verbod op asbest in woningen, maar verwijderen kan verplicht zijn bij sloop, renovatie of verkoop wanneer asbest wordt verstoord. Een particulier mag geen verwijdering doen in het kader van uitoefening van een beroep of bedrijf. De particulier mag geen hulp vragen aan een aannemer of andere professional bij de verwijdering.
Voor het veilig verwijderen van asbest bestaat geen blauwdruk; iedere situatie is anders. Een particulier moet dus zelf bepalen of hij in staat is het werk uit te voeren. Als u wilt weten of er asbest in uw huis aanwezig is, bekijk voorbeelden van asbesttoepassingen zodat u asbesthoudende materialen herkent en kijk in de Asbestwegwijzer waar mogelijk asbest is toegepast.
Stappenplan voor herkennen en omgaan met asbest
- De uitzondering voor asbestverwijdering door particulieren wordt in de wet genoemd: geen verwijdering in het kader van de uitoefening van een beroep of bedrijf.
- Alleen met een laboratoriumanalyse kunt u vaststellen of een materiaal of product asbest bevat. Wel is het mogelijk materialen met asbest in woningen te herkennen.
- Het gaat erom dat het totaal niet meer dan 35 m2 asbesthoudend materiaal is. Alleen als de platen geschroefd zijn en in zijn geheel verwijderd kunnen worden. Een asbestplaat mag niet worden gebroken of gezaagd, omdat dit vezelemissie veroorzaakt. Deze vezelemissie veroorzaakt blootstelling aan asbest. Alleen als de asbestplaten niet verweerd of kapot zijn. De asbestvezels van platen moeten hechtgebonden zijn. Hechtgebonden noemen we de asbestmaterialen waarin de vezels stevig in een dragermateriaal verankerd zitten. Als de asbestplaten zijn gespijkerd, gelijmd of geniet. Soms zijn asbestplaten bevestigd met spijkers of nieten. Of ze zijn gelijmd. Als de asbestplaten verweerd of kapot zijn. Een particulier mag geen verweerde of kapotte asbestplaten verwijderen. De asbestvezels in deze platen zijn niet meer hechtgebonden. Ze zitten niet meer in het cement vast. Het risico op emissie van vezels bij het verwijderen is dan te groot. Het verwijderen mag dan alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren.
- Alleen als de vloerbedekking of vloertegels in zijn geheel verwijderd kunnen worden. De vloerbedekking mag niet worden gebroken, omdat dit vezelemissie veroorzaakt. Deze vezelemissie veroorzaakt blootstelling aan asbest. Alleen als de asbestvezels 'hechtgebonden' zijn. Als de vloerbedekking of vloertegels gelijmd zijn. Als de asbestvezels niet vastzitten aan de vloerbedekking. Dit noemen we 'niet-hechtgebonden'. Denk daarbij aan asbest in de onderlaag van oud vloerzeil.
- Uit een gebouw dat een nevenfunctie bij die woning heeft of geen woonfunctie heeft, mag geen verwijdering door particulieren plaatsvinden.
- Voor het veilig verwijderen van asbest bestaat geen blauwdruk. Iedere situatie is anders. Een particulier moet dus zelf bepalen of hij in staat is het werk uit te voeren.
- Asbesthoudend materiaal dat u zelf heeft verwijderd, kunt u inleveren bij de milieustraat (gemeentewerf). Sommige kleinere milieustraten hebben geen innamepunt voor asbest. Dan wordt u naar een andere milieustraat doorgestuurd. U moet asbestmateriaal altijd goed verpakt aanleveren. Gebruik verpakkingsmateriaal dat geen lucht doorlaat, transparant is en stevig genoeg om niet te scheuren. Op de verpakking moet duidelijk het woord 'Asbest' staan. Controleer of uw gemeente geschikt verpakkingsmateriaal aanbiedt.
- Gaat u asbesthoudend of asbestgelijkend materiaal inleveren? Informeer dan eerst bij uw gemeente wat de regels zijn rondom het aanbieden van asbesthoudend materiaal, het formulier en/of de acceptatievoorwaarden van de milieustraat. Vraagt uw gemeente om een bewijs van melding bij het Omgevingsloket? Gemeentelijke milieustraten stellen vaak acceptatievoorwaarden voor het inleveren van asbesthoudend afval. Een veelvoorkomende voorwaarde is een bewijs van melding bij het Omgevingsloket.
- Heeft uw gemeente de regel dat er voor het slopen of inleveren van asbesthoudende (losse) materialen en asbestgelijkende materialen een melding gedaan moet worden? Let op: de melding wordt automatisch naar uw gemeente gestuurd door het Omgevingsloket.
- Asbest kan een serieus gezondheidsrisico vormen. Toch zit het in verrassend veel oudere woningen verstopt. Heb je een huis, schuur of bijgebouw dat vóór 1994 is gebouwd? Dan is de kans reëel dat er ergens asbest aanwezig is. Denk aan oude golfplaten, vloerzeil of isolatiemateriaal.
- Wil je zekerheid? Dan is een asbestinventarisatie de juiste stap.
Praktische verwijderingstips en kijk-voorbeelden
Wanneer het asbest is en u het zelf mag verwijderen, doet u een sloopmelding bij het Omgevingsloket. Dit is gratis. Zorg ervoor dat u het aantal vierkante meter van het asbestmateriaal hebt opgemeten en foto’s van het asbesthoudend materiaal hebt gemaakt. Het beste kunt u aan de slag op een regenachtige dag; nat asbest waait namelijk niet zomaar weg. Verpak het asbest en uw wegwerpkleding twee keer in plastic en plak dit dicht met stevig tape. Spoel dit pakket daarna goed af met de tuinslang. Bij de meeste bouwmarkten en bij sommige afvalbrengstations kunt u plastic en speciale asbestzakken kopen. Schrijf op de buitenkant dat het asbest bevat of plak er een asbeststicker op. Breng het ingepakte materiaal zo snel mogelijk weg naar het afvalbrengstation zonder dat het materiaal door uw woning wordt vervoerd. Vraag medewerkers om hulp op het afvalscheidingsstation en laat weten dat u eventueel een laboratorium wilt inzetten om iets te laten onderzoeken.
Hoe plaats je een golfplaten dak?
Asbest is lastig te herkennen; als u twijfelt, laat het lab controleren of vraag advies op maat. Als u wilt weten of iets asbest is, kunt u dit door een laboratorium laten onderzoeken. Ook kunt u advies op maat krijgen als u denkt dat u te maken heeft met asbest. Asbestdak kan beter weg, ander asbestmateriaal hoeft niet altijd weg: daken waarin asbest verwerkt zit, kunnen gevaarlijk zijn voor uw gezondheid. Heeft u ander asbestmateriaal, zoals een pijp of vensterbank met asbest erin? Dan kan dit vaak blijven zitten, maar alleen als het materiaal onbeschadigd is en er geen asbestvezels kunnen vrijkomen. De eigenaar van het asbesthoudende materiaal moet ervoor zorgen dat de situatie veilig is. Is het materiaal beschadigd en kunnen er daardoor asbestvezels vrijkomen? Dan moet het asbest verwijderd worden. Is er wel asbest, maar is de situatie niet gevaarlijk voor de gezondheid? Dan kan het blijven zitten.
Video: golfplaten zelf verwijderen geeft praktische stappen en uitleg over de voorwaarden waaraan je moet voldoen om asbest zelf te mogen verwijderen.