Radiatorkranen: Aansluitingen, Installatie en Onderhoud

Bij de aanschaf van een nieuwe radiator komt veel kijken. Naast de visuele aspecten zoals kleur, vorm en mogelijke accessoires, is het vooral van belang te kijken naar de functionaliteit. Radiatorkopen.nl helpt je graag bij het maken van de juiste keuze en wijst je op de zaken waar je op moet letten bij het aansluiten van een radiator. Er zijn een aantal zaken waar je rekening mee moet houden, waaronder de verschillende aansluitingen van een radiator. Het is vrij eenvoudig!

Verschillende Aansluitingen van Radiatoren

Een reguliere radiator heeft vrijwel altijd een zijaansluiting of een onderaansluiting. In sommige gevallen is een combinatie van de twee ook goed mogelijk, afhankelijk van het type radiator. Naast deze twee is er nog een laatste mogelijkheid, namelijk de midden-aansluiting, hoewel deze weinig tot zelden voorkomt.

Zijaansluiting

De meest voorkomende aansluiting van een radiator is een zijaansluiting. Deze radiatoren hebben een aansluiting aan de linker- en rechterzijkant, maar ook aan de boven- en onderkant. Dit heeft te maken met de aan- en afvoer van water: aan de bovenkant wordt het water aangevoerd en aan de onderkant weer afgevoerd.

Onderaansluiting

Een onderaansluiting bevindt zich aan de onderzijde van een radiator. In de meeste gevallen zie je deze bevestigd aan de rechterkant, maar te midden van de onderzijde is ook mogelijk. Ook bij deze aansluiting zit er een aanvoer- en afvoerpunt aan bevestigd. Op diverse plekken houd je nog ruimte over die je kunt indelen met een ontluchter en een aftappunt. Beide zijn essentieel bij het verplaatsen, vervangen of verwijderen van een radiator. De ontluchter plaats je altijd bovenin de radiator en het aftappunt bevestig je onderin de radiator.

Meerdere Aansluitingen

Er zijn verschillende radiatoren met meerdere aansluitingen, zoals radiatoren met 4 of 8 aansluitingen. Dit kan een groot voordeel zijn, omdat het meer vrijheid geeft in de aansluitmogelijkheden, zeker wanneer je een reeds bestaande woning betrekt en de radiatoren wilt vervangen voor nieuwe modellen.

Het Aansluiten van een Nieuwe Radiator

Het installeren van een radiator begint bij het kiezen van de juiste nieuwe radiator. Radiatoren verschillen in de hoeveelheid warmte die ze afgeven. Hoe meer vermogen (of capaciteit) de radiator heeft, hoe groter de warmteafgifte. Hoeveel vermogen jouw radiator nodig heeft, is afhankelijk van de ruimte waarin je de radiator gaat plaatsen en de gewenste temperatuur.

Voorbereiding en Demontage van de Oude Radiator

Voordat je aan de slag gaat met het aansluiten van een nieuwe radiator, is het belangrijk om de oude radiator te verwijderen. Trek de stekker bij de ketel uit het stopcontact om de CV-installatie uit te schakelen. Draai alle radiatorkranen open van alle radiatoren die hoger en gelijk hangen aan de radiator die je los wilt koppelen. Als de radiator zich op de laagste verdieping van het huis bevindt, monteer je een vulslang op de vul- en aftapkraan en draai je deze open. Draai met een ontluchtingssleutel de aftapkraan open en laat het water uit de installatie stromen. Draai de aftapper open van de radiator die je wilt vervangen. Draai met een sleutel de aan- en afvoerleidingen en de kraan van de radiator los. Schroef de beugels los en vang het eventuele restwater op. Let op: dit water kan vuil en zwart zijn.

Installatie van de Nieuwe Radiator

Wanneer de oude radiator van de muur is, kun je het nieuwe model plaatsen! Voor het aansluiten van een nieuwe radiator heb je een aansluitset of aansluitblok nodig. Houd aan de boven- en onderzijde van de radiator minimaal 10 cm vrije ruimte. Zorg er ook voor dat de radiator minimaal 5 cm vrij van de wand hangt.

Wanneer een verwarmingspijp door een muur heen moet, zorg er dan voor dat het gat wat ruimer is dan de grootte van de pijp. Een radiator wordt aangesloten op de wateraanvoer. Deze aanvoer kan op verschillende plekken in de badkamer zitten en is bepalend voor welke aansluiting je radiator nodig heeft. De meest gangbare aansluitingen zijn links/rechts/onder en midden/onder. Dit geeft aan waar het water de radiator binnenkomt en weer naar buiten gaat. Je hebt daarbij keuze uit een haaks of recht model.

Specifieke Situaties en Oplossingen

Als de aanvoer uit de muur komt, heb je een haaks model nodig. Als de wateraanvoer uit de vloer komt, is er een recht aansluitblok nodig. In oudere huizen komt de afvoer soms uit het plafond, waardoor de radiator niet goed opwarmt. Warme lucht stijgt op, dus met een afvoer uit het plafond warmen alleen de bovenste buizen van de radiator op. Met een afvoer uit het plafond heb je daarom een stromingsbuis nodig. Dit is een soort pin die je in de meest linkse of rechtse buis van de radiator plaatst. De stromingsbuis dwingt het water naar beneden te gaan, zodat het niet direct opstijgt en dus wel de hele radiator verwarmt.

Is jouw nieuwe radiator hetzelfde type als de oude? Dan kunnen de aansluitingen van de oude radiator worden overgezet naar het nieuwe exemplaar. In dat geval kun je ook de oude bevestiging gebruiken. Bij een ander type radiator moeten nieuwe beugels op de muur gemonteerd worden, met pluggen en zware schroeven. Bevestig de radiator-beugels waterpas aan de muur.

Bevestigen van Kranen en Leidingen

Bevestig het ontluchtingskraantje en het aftapkraantje. LET OP: De aanvoer (het hoogste punt) en de afvoer (het laagste punt) moeten de langst mogelijke weg door de radiator afleggen. Dat wil zeggen dat je bijvoorbeeld linksboven de aanvoer bevestigt en rechtsonder de afvoer. Bevestig de kraan of thermostaatkraan en de afvoerverbinding op de radiator. Zorg dat je een aftakking van de ringleiding naar de radiator maakt. Neem de kortste weg naar de radiator, met zo min mogelijk bochten. En bevestig deze leiding met beugels aan de muur. De afstand tussen de beugels mag maximaal 1,2 meter zijn.

Om bochten naar de radiator te maken, is een buigtang vereist. Deze kun je meestal wel ergens huren. Om de leidingen in te korten is een pijpensnijder nodig. Dan ben je ervan verzekerd dat de pijp recht is ingekort. Bevestig de aanvoer en afvoer/retour aan de verwarming met behulp van knelfittingen. Plaats de moer en de knelring over de leiding.

Vullen en Ontluchten van het Systeem

Wanneer alles correct is aangesloten, kun je het systeem met water vullen. Het wordt aangeraden het bijvullen of afvullen te doen met zijn tweeën. Draai de radiatorkranen open en sluit de ontluchters. Zet druk op de leidingen. Op de manometer kun je de druk bijhouden. Vul de installatie tot circa 1.7 bar en draai vervolgens alle kranen weer dicht.

Ontlucht de radiator die zich op het hoogste punt in huis bevindt. Draai de ontluchter open totdat er water uitkomt en sluit hem daarna weer. Controleer de druk. Is deze te laag? Vul de druk dan weer bij tot circa 1.7 bar. Herhaal deze stap totdat de radiatoren geen borrelend geluid meer maken. Controleer nog eens of de drukmeter van de ketel een druk van 1,5 tot 2 bar aangeeft.

Radiatorkranen: Gewoon vs. Thermostatisch

Er bestaan gewone radiatorkranen en thermostatische radiatorkranen.

Gewone Radiatorkraan

Met een gewone radiatorknop kan de radiator in- of uitgeschakeld worden, maar kan de temperatuur niet worden geregeld. Deze radiatorknoppen worden daarom enkel toegepast in de ruimtes waar de temperatuur wordt geregeld met de kamerthermostaat, meestal de woonkamer.

Thermostatische Radiatorkraan

De thermostatische radiatorkraan is een stuk innovatiever. Met een inwendige temperatuurmeter stemt de thermostatische radiatorkraan de afgiftetemperatuur af op de door jou ingestelde temperatuur. Hiermee creëer je niet alleen een aangenamere temperatuur in bijvoorbeeld je slaap- of werkkamer, maar bespaar je ook nog eens energie! De kosten van een thermostatische radiatorkraan zijn gemiddeld €18,- per stuk. Als je 6 gewone radiatorkranen vervangt door thermostaatkranen, wordt 2% op verwarmingskosten per jaar bespaard. Dit komt neer op ongeveer €15,- per jaar.

Om een thermostatische radiatorkraan te installeren, laat je de CV-installatie leeglopen door de kraan van de CV-installatie open te draaien. Breng eerst teflontape aan rond de schroefdraad met de klok mee, zodat de kraan niet kan gaan lekken. Draai vervolgens de thermostatische radiatorkraan op het koppelstuk. Let op dat de radiatorknop naar voren of naar de zijkant wijst. Draai de radiatorknop eerst op de hoogste stand, voordat deze op de radiatorkraan wordt gedraaid. Op deze manier blokkeert deze niet tegen de stift van de radiatorkraan. Steek de stekker van de CV-ketel weer in het stopcontact en vul de radiator bij.

Veelvoorkomende Fouten bij het Aansluiten van Radiatoren

Bij het aansluiten van een radiator kunnen fouten worden gemaakt die de efficiëntie van het verwarmingssysteem beïnvloeden. Om deze fouten te voorkomen, is het belangrijk om goed voorbereid te zijn.

1. Verkeerde aanvoer- en retourleidingen: Het is cruciaal om na te gaan welke leiding de aanvoer verzorgt en welke de afvoer. Helaas wordt dit nog wel eens vergeten, waardoor de retourleiding op de radiatorkraan wordt aangesloten en andersom. Hierdoor werkt de radiator niet of slechts gedeeltelijk. Indien je een nieuwe installatie aanlegt, is het verstandig om de leidingen te markeren (bijvoorbeeld met rode tape voor de aanvoer en blauwe tape voor de afvoer). Bij een bestaande installatie kun je dit controleren door de thermostaat omhoog te zetten en de radiatorkraan open te draaien; de leiding die als eerste warm wordt, is de aanvoer.
2. Onvoldoende vermogen bij nieuwe HR-ketels: Oudere CV-ketels hebben vaak een aanvoertemperatuur van 90 °C, terwijl nieuwe HR-ketels een lagere temperatuur van 75 °C aanbieden. In huizen met nieuwe ketels zullen radiatoren minder warmte afgeven. Het vervangen van de radiatoren door modellen met een hogere capaciteit kan hiervoor een oplossing zijn. Zorg er dan wel voor dat je alle radiatoren in huis op elkaar afstemt in doorstroming, gebruik hiervoor de radiatorkraan.
3. Geen voetventiel op de afvoer: Meestal wordt er wel een radiatorkraan of thermostatische radiatorkraan op de aanvoer van de radiator aangesloten, maar wordt de afvoerleiding direct op de radiator gedraaid. Het is verstandiger een voetventiel op de afvoer van de radiator te plaatsen. Op deze manier kun je de radiator binnen de installatie afsluiten, zonder dat je het systeem leeg hoeft te laten lopen.
4. Bovenaansluiting zonder stromingsbuis: Sluit bij voorkeur de radiator altijd via de onderzijde aan. Bij verticale radiatoren die toch via de bovenzijde worden aangesloten, is het nodig om een stromingsbuis aan de radiator toe te voegen. Een stromings- of stijgbuis zorgt ervoor dat bij radiatoren met een bovenaansluiting het warme water eerst naar beneden wordt gebracht, waarna het opstijgt. Door het toepassen van een stromingsbuis bij een bovenaansluiting zal de radiator goed doorstromen en optimaal verwarmd worden.
5. Lucht in het systeem: Bij het aansluiten van een nieuwe radiator ontstaat er lucht in het systeem. Hierdoor zal de radiator niet goed of onvolledig warm worden. Lucht in de radiator herken je, naast temperatuurafwijkingen, aan suizen, tikken en het horen vallen van water. Ontlucht de radiator daarom altijd volgens de instructies. Schakel de CV-installatie uit en draai voorzichtig de ontluchtingskraan open. Na het ontluchten moet je het systeem weer bijvullen met water tot de werkdruk (gemiddeld 1,8 bar). Tegenwoordig zijn er ook slimme oplossingen zoals een vuil-lucht afscheider of luchtafscheider die ervoor zorgt dat je zelf niet meer hoeft na te denken over het ontluchten van je systeem.

Aansluitcodes en Voorbeelden

De aansluiting van een radiator wordt vaak in een cijfercombinatie gegeven. Hierbij staat het eerste cijfer voor de aanvoer en het tweede cijfer voor de retour. Hieronder staan enkele veelvoorkomende aansluitmogelijkheden:

Horizontale Radiatoren met Parallelle Leidingen

• Aansluitcode 11: Linksonder in de radiator.
• Aansluitcode 88: Rechtsonder in de radiator.
• Aansluitcode MO (of MM): Midden onder in de radiator.
• Aansluitcode 67: Rechts naast de radiator (enkelzijdige aansluiting).
• Aansluitcode 32: Links naast de radiator (enkelzijdige aansluiting).
• Aansluitcode 77 (of 70): Rechts in de zijkant van de radiator (alleen bij convector radiatoren).
• Aansluitcode 22 (of 20): Links in de zijkant van de radiator (alleen bij convector radiatoren).

Horizontale Radiatoren met Losse Leidingen

• Aansluitcode 62: Links en rechts aan de zijkanten, aanvoer bovenkant rechts, retour onderkant links (kruislingse aansluiting).
• Aansluitcode 37: Links en rechts aan de zijkanten, aanvoer bovenkant links, retour onderkant rechts (kruislingse aansluiting).
• Aansluitcode 67: Beide aanvoer en retour aan de rechterzijde, aanvoer bovenkant, retour onderkant (enkelzijdige aansluiting).
• Aansluitcode 32: Beide aanvoer en retour aan de linkerzijde, aanvoer bovenkant, retour onderkant (enkelzijdige aansluiting).

Verticale en Handdoekradiatoren

• Aansluitcode MO (of MM): Midden onder in de radiator.
• Aansluitcode MB: Midden boven in de radiator (vaak met stromingsbuis).
• Aansluitcode 18: Links (aanvoer) en rechts (retour) onder, losse leidingen.
• Aansluitcode 81: Rechts (aanvoer) en links (retour) onder, losse leidingen.
• Aansluitcode 45: Links (aanvoer) en rechts (retour) boven (vaak met stromingsbuis).
• Aansluitcode 54: Rechts (aanvoer) en links (retour) boven (vaak met stromingsbuis).

Mocht je er niet uitkomen, neem dan gerust contact op met de medewerkers van Radiatorkopen.nl voor advies.

tags: #radiator #kraan #afvoer